İçimizden birileri: Kıbrıslı Ermeniler

Emine Davut Yitmen

Üç koca yürekli Ermeni kadın, oldukça etkileyici olan anılarını, yaşam hikâyelerini, izlenimlerini KIBRIS’a anlattı...  Çocukluk ve gençlik yıllarının büyük bir bölümünü Arabahmet Mahallesi’nde geçiren Sirvart,  Stella ve Anahid, Kıbrıslı Türklerle çok iyi ilişkileri olduğundan söz ediyorlar. O günleri özlemle anıyorlar…Kıbrıslı Türk komşularıyla sürekli iletişimde olan, çocukken oyunlar oynayan, daha ileriki yaşlarda fallar bakıp sohbet eden Kıbrıslı Ermeniler, özel günlerde de birbirlerine ikramlar yapıldığını tebessümle anımsıyorlar…    Kaynaklara göre, 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildiğinde, adada 3628 Kıbrıslı Ermeni yaşıyordu. Bunlardan 2500’ünün Lefkoşa’da, 800’ünün Larnaka’da, 250’sinin Mağusa’da geriye kalan az bir sayının ise köylerde yaşadığı belirtiliyor. 1963 olaylarının ardından Kıbrıslı Ermenilerin bir kısmı ada dışına göç etmiş, büyük bir kısmı da Güney Kıbrıs’ta yaşamaya başlamış.Bugün Kıbrıslı Ermeniler, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası’na göre Temsilciler Meclisi’nde bir kişi ile temsil ediliyor. Şu andaki temsilcileri ise Vartkes Mahdessian…

***

Kıbrıslı Rumları biliyoruz, onlarla konuşuyoruz, müzakere ediyoruz. Maronitlere de yeteri kadar olmasa da az biraz aşinalığımız var. Peki Kıbrıslı Ermenileri ne kadar biliyoruz veya tanıyoruz?

Genç nesil 1963 yılına, yani toplumlararası çatışmaların başladığı döneme kadar, Lefkoşa’da özellikle Arabahmet Mahallesi’nde Kıbrıslı Ermenilerin yaşadığına dair pek bir bilgiye sahip değil. Arabahmet sokaklarında Kıbrıslı Türk çocuklarla büyüyen, oyunlar oynayan, birbirlerinin evine komşuluğa giden ve aradan yarım asır geçmesine rağmen oldukça canlı hatırlanan bu dostluluğu, üç özel Kıbrıslı Ermeni kadından dinledik.

İlk kez hayatlarını, anılarını bir Kıbrıslı Türk’e açan bu üç koca yürekli kadının yaşam hikâyeleri oldukça etkileyici. Bu hikâyeler, aslında Kıbrıs’ın hikâyesi, bir yerde hepimizin hikâyesi... Her bitişin ardından yeni başlangıçlar, anılar, acılar ve mutluluklar sadece Kıbrıslı Ermenileri değil, bizleri de anlatıyor.

Bu hikâyelerle bir kez daha anlaşılıyor ki adamızda Türk, Rum, Ermeni, Maronit ve Latin gibi kültürel, dini zenginliğine sahip olmak bizler için önemli bir ayrıcalık. Belki de çözümü ve barışı, başka yerlerde değil de bu zenginlik içinde aramamız gerekiyor.

Herkes kendini Kıbrıslı görürse sorun çözülür

   Kaynaklara göre bugün Kıbrıslı Ermenilerin nüfusu 3000-4000 civarında. Bunların çoğunlukla Güney Lefkoşa’da ikamet ettikleri biliniyor.

Bu yazı dizisinde görüştüğümüz Sirvat Kumucuyan, Stella Keheyan ve Anahid Eskidijian, “Kendinizi Kıbrıslı mı Ermeni mi görüyorsunuz sorusuna”, “Herkes kendini Kıbrıslı görürse sorun çözülür. Biz Ermeni orijinli Kıbrıslılarız” yanıtını veriyorlar.

Kıbrıslı Ermeniler, Ermenice yanında Türkçe, Yunanca ve İngilizce biliyor. Aslında Türkçeyi bilenler eski nesil olmakla birlikte, yeni neslin Türkçeyi pek bilmese de Kıbrıslı Türkleri yakından tanıdıklarını öğreniyoruz.

Ermeniler yoğun olarak Lefkoşa’daki Arabahmet Mahallesi’nde yaşıyordu

   1963 yılındaki toplumlararası çatışmalara kadar Kıbrıslı Ermeniler, Lefkoşa’da yoğun olarak Arabahmet Mahallesi’nde yaşıyordu.1963’te gözdağı verilerek korkutulan Ermeniler, evlerini terk etmek zorunda kalmışlar.

Arabahmet Mahallesi’nin sadece Ermenilere değil, Kıbrıslı Türklere, Kıbrıslı Rumlara ve Latinler de ev sahipliği yaptığı kaynaklarda yer alıyor.

Arabahmet’in bu kozmopolit yapısı, özellikle Kıbrıslı Ermenilerle Kıbrıslı Türklerin sosyal hayatında büyük bir önem taşıyordu.

Arabahmet bölgesinde yaşayan Kıbrıslı Ermeniler, bu bölgenin eskiden “en güzel mahalle” olarak nitelendirildiğini anlatıyor. Ancak Arabahmet’in son dönemlerdeki bakımsızlığı, bir zamanlar burada yaşamış Kıbrıslı Ermenileri çok üzüyor.

Kıbrıslı Türklerle güçlü ilişkiler

   Çocukluk ve gençlik yıllarının büyük bir bölümünü Arabahmet Mahallesi’nde geçiren Sirvart,  Stella ve Anahid, Kıbrıslı Türklerle çok iyi ilişkileri olduğundan söz ediyorlar. O günleri özlemle anıyorlar…

Kıbrıslı Türk komşularıyla sürekli iletişimde olan, çocukken oyunlar oynayan, daha ileriki yaşlarda fallar bakıp sohbet eden Kıbrıslı Ermeniler, özel günlerde de birbirlerine ikramlar yapıldığını tebessümle anımsıyorlar…

Rum Temsilciler Meclisi’nde temsil ediliyorlar

   Kaynaklara göre, 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildiğinde, adada 3628 Kıbrıslı Ermeni yaşıyordu. Bunlardan 2500’ünün Lefkoşa’da, 800’ünün Larnaka’da, 250’sinin Mağusa’da geriye kalan az bir sayının ise köylerde yaşadığı belirtiliyor.

1963 olaylarının ardından Kıbrıslı Ermenilerin bir kısmı ada dışına göç etmiş, büyük bir kısmı da Güney Kıbrıs’ta yaşamaya başlamış.

Bugün Kıbrıslı Ermeniler, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası’na göre Temsilciler Meclisi’nde bir kişi ile temsil ediliyor. Şu andaki temsilcileri ise Vartkes Mahdessian…

Ermeni Kilisesi’nde yarım asır sonra ayin

 Kıbrıslı Ermeniler, 50 yıl aradan sonra Arabahmet Ermeni Kilisesi’nde geçtiğimiz haftalarda yapmış oldukları ayinin halen etkisindeler.

Bu ayinin, tarif edilmez bir mutluluk yarattığını gözlemledik. Ermenilerin çoğu, bu kilisede vaftiz olmuş, evlenmiş, hatta çocuklarını da burada vaftiz ettirmiş. Bu nedenle yarım asır sonra kalplerinde özel bir yeri olan bu kilisede ayin yapmış olmaları, onlar için büyük bir önem taşıyor. Ayinlerin devamını arzuluyorlar.

http://www.kibrisgazetesi.com/?p=466932