Güngör Şenkal
Sözcük, dini anlamda bir dönmeyi, din değiştirmeyi içerse
de, ihtida eden, hidayete eren, yani İslam dinini kabul eden demektir… Osmanlı’nın
zorla İslamlaştırma politikasının mağdurlarından olan Ermeni halkı, bunu,
özellikle soykırım sürecinde çok ağır yaşadı. Haykazun Alvırtsyan’ın, ‘Türkiye
Cumhuriyeti’nde mühtedi Ermenilerin sorunları” adlı eserini okurken bunları
yeniden düşündüm ve eseri okurla paylaşmayı gerekli gördüm. Kitabın inceleme
konusu, zorla Müslümanlaştırılan, ancak yine de güvenilmeyen Ermenilerin
sorunlarıdır. Berlin Barış Anlaşması’nın hemen ertesi yılında (1879) Baş Vezir
Kamil Paşa’nın, ‘Ermeni milletini yok etmeli, izsiz ve boyunsuz bırakmalıyız’
sözleri, Ermenileri bekleyen zorla İslamlaştırma dışındaki kötülüklerin de
habercisidir. Yine aynı Kamil Paşa’nın kitaba alınan bazı sözleri, tarihsel bir
itiraftır. ‘Ermenilerin ayaklandığı’ savının yalan olduğunu, daha sonra
soykırımı haklı gösterme gayretiyle kurguya eklendiğini anlatır bize: ‘Cihat
ilan ederiz, ne silah, ne askeriyesi, ne de koruyanı olan bir millete karşı
kolay bir savaş olur.’
