“Ben Digranagert’de iken” 3

“Ben Digranagert’de iken” adlı yazı dizisinin sonuna gelme cesaretini nihayet gösterebildim.Efendim konu şu. Diyarbakır Kitap Fuarında “Birzamanlar Yayıncılık” standında Gomidas Vartabet’i konu alan “Deliliğin Arkeolojisi” adlı kitabı gördüm. Bir heyecan, hemen satın alıp o gece otelde okumaya başladım. Çoktandır Gomidas Vartabet hakkında dört başı mamur bir çalışmayı özlem duymaktaydım.

İlk önce bu eseri dilimize kazandıran yayıncılık şirketini kutlarım. Allaha şükür onların sayesinde Gomidas

Vartabet hakkında Türk dilinde bir müracaat kaynağına sahip olduk. Gerçi, konuyu daha derinlemesine

bilenlerin anlattıklarına göre bu çalışmaya da biraz şüpheyle yaklaşmak gerekirmiş. Zira yazar, edindiği

kimi bulguları diğer bir kaynaktan doğrulamadan doğrudan aktarmak gibi bir acelecilik göstermiş. Yine de

bence omurgalı bir çalışma dilimize çevrilmiş. Hem de nefis bir çeviri ile.

Kitabı okudukça uzun zamandan beridir indimde bir gizem halinde alan Kilise ‐ Gomidas Vartabet

uyuşmazlığı gittikçe açıklığa kavuşuyordu. Artık Gomidas Vartabet’in büyüklüğünü daha iyi takdir

edebiliyorum. Yani, Ermeni Kilise Müziğini kendi özüne (melodisine) döndürme çabası, yaptığı

derlemeler. Gittikçe Gomidas Vartabet’e daha fazla hayranlık duyuyordum.

Aşağıdaki alıntılar ismini şu anda bilmediğim Gomidas’ı konu alan filmden:

Üstat kırsal alanda görünür. Bir çayın yakınlarındadır. Soyunur. Kayar gibi suya girişini izleriz. Batar çıkar

yüzünü sıvazlar bellik ki engin bir haz duymaktadır.

Üstat odasında yatmaktadır. Dıştan bir kızın “Mayrig”  ezgisi kulağına gelir. Vartabet yatağında doğrulur,

ezgiyi ilgiyle dinler. Kız şarkıyı söyleyerek uzaklaşmaktadır, üstat da peşinden seğirtir. Köyün içinden

geçerek çeşmeye doğru uzunca bir yolu kat ederler. Kızın şarkısı davam etmektedir. Gomidas büyük bir

tutkuyla onu dinler. Köy çeşmesine varınca kıza bakakalan Vartabet’in sesi duyulur: “Yerke Ahçik Can”

Bu iki sahne bana Vartabed’in doğa sevgisini ve anne hasreti hakkında mesaj içerir gibi geldi. Okuduğum

kitapla paralellik teşkil ediyor diye sizlere de bahsetmek istedim.

Sonuçta, Gomidas Vartabet, Ermeni Kilise Müziğinin daha orijinal biçimde yorumlanmasına örnek olarak

bir dizi konserler düzenlerken, Eşmiyadzin bunu gereksiz, hatta yersiz bulmaktadır. Günümüzde birtakım

icracıların alabildiğine yozlaştırdığı “Der Voğormya” bu kuşkunun pekte gereksiz olmadığını

göstermektedir. Dini Müziğimize çok sesliliği getirmek konusunda ona karşı olanların da tutumları

anlaşılır gibi değildir

Haddini aşan bir yazıyı kaleme aldığımın farkındayım. Kimseyi kırmak ve üzmek istemem. Ancak bu

düşüncemi çoktandır yazmak istiyordum. Son paragrafı yazmak için sizleri bu kadar oyaladığım için özür

dilerim.

Sirov

Leon Gostan Erarslan / leon_erarslan@yahoo.com