Ermeni tarihçilere Türkiye'den davet

Doç. Dr. Uğur Ünal, “40 ülkenin hafızası bizde, sadece Ermeni ve benzeri kelimeleri yazdığınızda 1915 olaylarıyla alakalı 500 bini aşan bir rakama ulaşırsınız. Arşivlerimiz Türk, ABD’li, Japon ve tabii Ermeni tarihçilere de açık” diye belirtti.

 DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRÜ DOÇ. DR. UĞUR ÜNAL STAR’A KONUŞTU

UĞUR Hocam, Genel Müdürlüğünüze bağlı Osmanlı Arşivi’nde mevcut bulunan, belgelerin ilgilisine ulaşması için neler yapılıyor?

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren Osmanlı Arşivi’nde 95 milyon belge 400 bin de defter yer alıyor. Belgeleri araştırmaya sunulması öncesinde tasnif, dijitalleştirme, restorasyon aşamalarından geçiriyoruz. Şu an baktığımızda Osmanlı Arşivinde özellikle tasnif işinde yarıya yakınını tamamladık, dijitalleştirme işinde ise yüzde 10 civarındayız. Ancak iki yıl önceye göre hızımızı dijitalleştirmede 3 katına çıkardık; önceki sene ve bu yılki hızımızla devam edersek 10 yıl akabinde çok fazla daha çok büyük rakamlara ulaşmış olacağız.

- Bu süreçte demek oluyor ki tasnifte yaşadığınız en ciddi sıkıntı nedir?

Bizi en çok uğraştıran kısım restorasyon aşaması. Uğraştıran derken işin tabiatı icabı. Belge esasen yıpranmış, dikkatli ve hassas hareket etmek zorundayız, bu da vakit alıyor. Bazen bir belgenin uzman tarafından restorasyonu günlerce sürebiliyor.

40 ülkenin hafızası burada

- Buraya gelen bir araştırmacı veya tarihçi burada ne bulabilir?

Tarihi araştırmalarda, tek konu üzerinde durulmuyor, siyasi tarih kadar iktisat tarihi, kültür tarihi, sosyal tarih de var.. Milyonlarca belgeden bahsediyoruz biz.. Bazen bir belgenin incelenmesi aydınlatılması uzun vakit alabiliyor. Burası Osmanlı tarihinin her safhasının aydınlatılması için lazım gelen evrakı haizdir. Osmanlı’nın geniş coğrafyaya hakim olmasından binaen, geçmişte bu topraklarda mevcut bulunan 40’tan çok ülkeye ilişkin belge burada bulunabilir. Örneğin güncel olduğundan dolayı söylüyorum; Kırım, Filistin, Suriye.. Bunlarla alakalı yayınlar da hazırladık. Şimdi çoğu Osmanlı topraklarında mevcut bulunan 41 ülkeyle arşivler arası işbirliği protokolü imzaladık. Karşılıklı uzman teatisi çerçevesinde uzman gidiş-gelişi sağlanıyor. Daha çok fazla bize talep geliyor, çünkü onların hafızası da bizde, yabancı bir arşiv başkanı, “Bizim emanetimiz de sizde, bir arşiv imparatorluğusunuz” diyor.

1915 vakaları işimizin % 1’i

- Malum, 1915 Olayları her sene gündeme taşınır, bu mevzuda ne gibi çalışmalarınız var?

Devlet Arşivleri, kamuoyunda bazen sadece olağan 1915 olaylarına yanıt veren bir kurum olarak düşünülüyor. Halbuki bu, demek oluyor ki 1915 vakaları, bizim iş sahamızın yüzde 1’i bile değil. Burada sadece problemlerin değil, huzurun, adaletin ve yönetim biçimlerinin tarihini de göreceksiniz. 1915 vakaları da tekrar elbette belirli oranda yanıt vermemiz lazım gelen bir mesele. Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak hizmet veren Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı’nda, bu konu ile alakalı 200.000’in üzerinde evrak araştırmacıların ilgisini beklemektedir. Yalnızca Ermeni ve benzeri kelimeleri yazdığınızda ya da literatürü değiştirdiğinizde değişik kavram ve ifadelerle bu mevzuda 500.000’i aşan bir rakama ulaşırsınız. Bu kadar zengin bir arşive kimse sahip değil.

- Bir Ermeni tarihçi ya da araştırmacı da burada istediği gibi araştırma yapabilir mi?

Türkiye Cumhuriyeti insanları olan araştırmacıya sunulan belge ve imkan ile yabancı bir araştırmacıya sunulan belge ve imkan arasında hiçbir fark yoktur. Tüm tasnif süreci tamamlanarak araştırmaya açılmış belgeye, yerli araştırmacılar gibi yabancı araştırmacılar da hiçbir kısıtlama olmaksızın ulaşabilir. Bunun için, araştırma imkanları da basit. Vatandaşımız kimliği ile gelmekde olduğu an aynı gün, araştırmaya başlayabilir. Yabancı araştırmacı da pasaportu ile gelmekde olduğu an, aynı gün araştırmaya başlayabilir. Türkiye’de Devlet Arşivlerinde araştırma yapabilmek son derece rahattır. Uluslararası araştırma standartları ne ise bunları en ileri düzeyde uyguluyoruz. Burada yerli-yabancı, Türk-Ermeni ayrımımız da bulunmuyor demek oluyor ki hiç bir kısıtlamamız yok. Zaten günümüze kadar 90’nın üzerinde ülkenin insanları arşivlerimizde araştırma yaptı ve dilediği belgeyi aldı. Arşivlerimiz Türk, ABD’li, Yunan, Japon ve tabii Ermeni tarihçilere de demek oluyor ki herkese açık...

Dış güçlerin oyunu hep oldu

- Osmanlı Devleti’nde Ermenilerin genel olarak durumundan genel olarak bahsedebilir misiniz?

Osmanlı, diğer tebaasının olduğu gibi Ermeni toplumunun da her türlü meselesi ile yakından alakadar olmuştur. Örneğin sıhhi problemlerini çözmeye itina göstererek Ermeni hastaneleri açmış, eğitim faaliyetlerini desteklemiş, ibadetlerini rahatça yapabilmeleri için kilise yapım ve tamirine imkân tanımıştır. Kendi dillerinde gazete ve dergi çıkarmalarına izin vermiştir. Osmanlı’da Ermeni bakanlarımız, doktorumuz, polisimiz var. Yani hemen her kademede görev alıyorlar. Burada iki halk arasında zaten herhangi bir mesele yoktur. Burada ülke içerisindeki huzuru baltalayan dış güçlerin müdahalesi vardır.. Ama bunları değerlendirecek olan tarihçilerdir. Biz burada belgeleri kamuoyunun takdirine sunuyoruz. Bir tarihçi bu belgeleri incelemeye kalksa, belki de ömrü yetmeyecek.. Dönemle alakalı çok fazla zengin bir arşivimiz var. 

OSMANLICA BİLEN SOYUNU ARAŞTIRABİLİR

- Merak edenler için soruyorum, bazı vatandaşlarımız soy kütüğünü merak ediyor, burada onlara dönük bir hizmet var mı?

İnsanlar dedelerini, dedelerinin dedelerini merak ediyor buraya geliyor. Ama Osmanlı Türkçesi’ni bilmiyorlar. II. Mahmud döneminde gercekleşen ilk nüfus sayımı olan 1831 tarihli nüfus sayımına ilişkin kayıtlar bizde demek oluyor ki İstanbul’daki Osmanlı Arşivi’nde. Onun kayıtlarını bizde bulabilirler. 20. Yüzyıldan bu yana olan nüfus sayımına ilişkin kayıtlar ise Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ndedir. 1800’lü yıllara ilişkin nüfus kayıtları ve öncesine ilişkin şecere bilgileri araştırılacaksa Osmanlıca bilen biriyle İstanbul’da ya da Ankara’da araştırmaya devam edilebilir. Tüm nüfus defterlerimiz aynı zamanda Ankara’daki araştırma salonumuzda da incelenebiliyor. Otomasyon sistemimiz var. Şayet Osmanlı Türkçesi’ni iyi okumak lazım geliyor ve bunun yanı sıra soyadı olmadığı için dedelerinin isimleri arasında bağlantı kurmak zor olabiliyor...

ŞEFFAFIZ... KAPIMIZ HERKESE AÇIK

1915 olaylarının 99. senesinde Ermeni iddiaları tekrardan gündeme taşınırken, en başından bu yana, hem Başbakan Tayip Erdoğan hem de Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu tarafından ifade edilen “Arşivlerimiz açık, şeffafız” mesajını Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr. Uğur Ünal ile konuştuk. Ne kadar belgemiz var? Bilgi gizlenebilir mi? Herkes soyunu, sülalesini arşivden bulabilir mi? Son sergide bulunan ve almayan belgeler neler’ gibi sorulara yanıt aradık. “Bugüne kadar 90’nın üzerinde ülkenin insanları arşivlerimizde araştırma yaptı ve dilediği belgeyi aldı” diyen Uğur Ünal ekliyor: “Arşivlerimiz Türk, ABD’li, Yunan, Japon ve tabii Ermeni tarihçilere de açık...”

İKİ ERMENİ BAKAN

- Gabriel Noradunkyan: II. Meşrutiyet ertesi Nafia ve Ticaret Bakanlığı, Balkan Savaşları sırasındada Dışişleri Bakanlığı görevinde bulunmuş mühim bir devlet adamımız.

- Sakızlı Ohannes Paşa: 1897’de Hazîne-i Hassa nazırlığına getirildi, Devletin hazinesi teslim edildi. 23 Nisan 1901’de kendisine Nişan-ı Osmani veriliyor.

YARGILANANLAR LİSTESİ

SUİSTİMAL EDENE İDAM

1915’TE Tehcir sürerken, kanunların dışına çıkan ya da istismar edenler hakkında yargılama yapılıyor. Vilayetlerde, Divan-ı Harbi Örfi mahkemeleri kuruluyor. Eylül 1915 ile Haziran 1916 tarihleri arasında asker, memur, sivillerden oluşan toplam 1673 kişi yargılanıyor. Bir kısmı idama, bir bölümü kürek cezasına bir bölümü da sürgün ediliyor. 1919’da ise sevk ve iskan sebeplerini tespit etmek üzere kurulacak araştırma komisyonlarına, tarafsız hukukçuların katılmasını sağlamak amacıyla İspanya, Hollanda, İsveç ve Danimarkaya Osmanlı devleti nota veriyor.

HASTANEYE YARDIM EMRİ

1916’da İstanbul’daki Ermeni Hastanesi’ne devlet tarafından para yardımını emreden hükümet kararı.

OSMANLI ARŞİVİ SİTESİ

İstanbul’da yeni binasına taşınan arşiv sitesi 57.000 metrekare arsa alanı üzerinde, 122.000 metrekare toplam inşaat alanına sahip. 4 kat olarak gercekleşen depo üniteleri yaklaşık olarak 150.000 metre raf alanı kapasitesine sahip. Devlet arşivleri bunun yanı sıra ( www.devletarsivleri.gov.tr )internet adresinden de araştırmacılara hizmet veriyor. Buradan katalog taraması ile ön hazırlık da yapılabiliyor.

Kaynak: star İnternet Yayını

http://www.habercorlu.com/siyaset/ermeni-tarihcilere-turkiyeden-davet-h48125.html