1819'da yazan Trabzonlu Pjişgyan'a göre `Hepsi Rum ve
Ermeni mühtedisi olan Sürmeneliler haydut insanlardır. Ermeni olanlar
Hemşin'den gelmiş olup bugüne kadar Ermenice konuşurlar., Ermeni lakaplarını da
muhafaza etmişlerdir. İçlerinde Hıristiyan ibadetlerini bilen, haça hürmet eden
ve kiliselere gizlice yardım eden ihtiyarlar mevcuttur.` 1847'de Sultan
Abdülmecid tarafından tetkik gezisine gönderilen Feruhan Bey'e göre Sürmene
ahalisi 1715 yılında Müslümanlığı kabul etmiş olup çoğu halen (19. yy ortalarında)
Ermenice konuşmaktaydı. İttihat ve Terakki yönetimi tarafından 1913'te verilen
Türkyuvası adı, bu hususların dolaylı teyidi niteliğindedir.
Trabzon'un kasabaları, Akçaabat ve Sürmene
Trabzon'da yerleşik 5539 Ermeni'den başka, civar
kasabalarda 10779 Ermeni yaşardı. Küçük Dorana limanı etrafında toplanan 20 köy
ve 18. asır başlarında Hamşenliler tarafından kurulmuştu. Çok sık ormanlık olan
bu bölgeyi Ermeniler ekili topraklar haline getirip, tütün ve fındık
yetiştirmeyi başarmışlar. Yüzyılımızın başlarında 951 nüfuslu Zefanos'ta Surp
Toros Kilisesi, bir okul; 147 nüfuslu Komra'da Surp Pırgiç Kilisesi; 400
nüfuslu Kalafaka'da Surp Kevork Kilisesi ve bir okul; 1210 nüfuslu Sürmene'de
Surp Kevork Kilisesi vardı. Sifter ve Abion'u da eklersek 20 kasabalık bu
grupta 6500 Ermeni yaşardı.
Trabzon güney batısındaki 16 köylük grupta ise yaklaşık
7000 Ermeni vardı, bunlardan 3517'si Akçaabat'ta olmak üzere nüfus her birinde
bir kilise ve bazen de bir okul bulunan aşağıda adları bulunan köylere,
yayılmıştı; Zavardiya, Mala, Ağro, Orus-Satari, Ünifa, Azret, Elmanotz, Tots
ile Içaksa, Ilanots, Lagana, Karaga, Horhorud, Kuhla, Manctçeler, Kalonya,
Olasa...
Sürmene kazası : Surp Krikor Lusavoriç, Surp Toros,Surp
Kevork, Surp Asdvadzadzin Meryem Ana Kiliseleri
Mala köyü : Surp Kevork kilisesi
Ağro köyü : Surp Krikor Lusavoriç
Orus-Satari köyü : Surp Garabet
Lagana köyü :Surp Krikor Lusavoriç
Içaksa köyü : Surp Kevork kilisesi
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.