Dağıstan’ın güney bölgesindeki eski bir Ermeni kilisesi,
bugünkü Rusya topraklarında Ermeni yaşamının İ.S. 4. yıla kadar geriye
gittiğini kanıtlıyor. Bölgede Hıristiyanlığı yayan Aziz Grigoris’in (Ermeni
kilesesinin kurucusu “Aydınlatıcı” Aziz Grigori – Surp Krikor Lusarovitç’in
torunu) şehit düştüğüne inanılan yerde bulunan kilise, yerel Ermeni toplumunun
çabaları sayesinde restore edildi. Ermenilerin Rusya ile bir başka bağlantısı,
15. yüzyılda Kuzey Kafkasya’ya yerleşen Çerkesogai ya da Çerkesçe konuşan Ermenilerin
varlığıdır.
Ancak Rusya’da belirgin kimliğe sahip, kalıcı bir Ermeni
Diyasporası 18. yüzyılda şekillenmeye başladı. Buna yol açan, Romanov
İmparatorluğu’nun güçlenmesi, Ermeni tüccarların, özellikle İran’dan gelenlerin
buradaki iş olanaklarıyla ilgilenmeye başlaması ve Ukrayna ile Kırım yarımadası
gibi daha kuzey bölgelerden Ermeni toplulukların buraya yerleştirilmesi
politikasıydı. Bugün de Rusya’nın Avrupa kesiminde 18. ve 19. yüzyıllara
tarihlenen çok sayıda Ermeni kilisesi bulunuyor.
Yeni olanların çoğu komünizmin yıkılmasından sonra inşa
edilen Rusya’daki Ermeni kiliselerinin mücevheri, yapımı Moskova’da 2011’de
tamamlanan, bir katedral, şapel, müze ve diğer yan binalardan oluşan kilise
kompleksidir. Kızıl Meydan’daki ünlü St. Basil Katedrali’nin kuzey-batı
tarafında yer alan 16. yüzyılda yapılan kilise, Ermenilerin azizi St.
Gregori’ye (Surp Krikor Lusarovitç) adanmıştır. Bunun nedeni, Kazan Hanlığı’na
karşı verilen savaşlarda, Rusların önemli bir zaferinin Ortodoks kilisesinin de
kutsal saydığı St. Gregori yortusunda kazanılmış olmasıdır.
SSCB’nin dağılmasının ardından Rusya’da daha önceden
yaşamakta olan Ermenilere, gerek kendilerini yeni bir ülkede bulan Sovyet
yurttaşları, gerekse Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan’dan gelen göçmenler
katıldı. Bugün de Ermenistan’dan gelen mevsimlik misafir işçiler, özellikle
resmi nüfus sayımlarına göre 150 binin üzerinde Ermeninin yaşadığı Moskova’da
ve çevresinde, ayrıca güneyde Krasnodar, Stavropol ve Rostov’da Ermeni nüfusunu
daha da artırmakta. Tahminlere göre Rusya Ermenileri, Ermenistan dışındaki en
büyük grubu oluşturuyor.
Her ne kadar henüz “yeni” bir diyaspora topluluğu
oluştursalar da, bu geniş coğrafyanın her yanına yayılmış olan Rusya
Ermenilerinin, okulları, gazeteleri, kültür kuruluşları, kiliseleri ve diğer
kurumlarıyla organize bir toplum haline gelmeleri uzun zaman almadı. Bir dizi
tam ya da yarı-Ermeni, politikacı, sanatçı ve gösteri dünyası yıldızı,
akademisyenler ve atletler, örneğin satranç şampiyonu ve muhalefet temsilcisi
Garry Kasparov, dışişleri bakanı Sergey Lavrov, gazeteci Margarita Simonyan,
oyuncu Armen Jigarkhanyan, futbol oyuncusu ve koç Nikita Simonyan’ın yanı sıra
daha birçok başkaları Rusya’nın kamusal yaşamının önde gelen figürleri arasında
yer alıyor. Moskova ve Erivan arasında süregelen son derece aktif politik ve
kültürel bağlar, Rusya’da Ermenilerin varlığına güç katmakta.
Referanslar ve Diğer Kaynaklar
1. Melvin Ember, Carol R. Ember, Ian Skoggard, eds.
Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World.
Volume I: Overviews and Topics; Volume II: Diaspora Communities. Springer,
2005. s. 40-41
2. David Zenian. “Moscow: Home of the Largest Armenian
Diaspora Community”, AGBU News Magazine, 1 Ekim 2002
3. “Пешком… Москва армянская”. “МАГ ТВ”/“Культура”, 2014.
26 dak., 29 s. (Rusça)
4. Yana Martirosova. “Один дом. Дагестанцы вместе с
армянами восстанавливают древнюю часовню”, SmartNews, 9 Ocak 2014 (Rusça)
5. Mikhail Manvelov. “Паломники вновь собрались у
Армянского Храма IV века в Дагестане”, Yerkramas, August 26, 2009 (in Russian)
6. WorldWalk.info. “Armenian Apostolic Church, Church of
St. Catherine (Saint Petersburg)”
7. Wikipedia: “Armenians in Russia”
8. Wikipedia: “Cherkesogai”
Görsele ait bilgi
St. Petersburg’da, 1779 yılında tamamlanan St. Catherine
kilisesi (adının ünlü Rus imparatoriçesiyle aynı olması rastlantı değil).
Atıf ve Kaynak
Elvira Pljusnina (kendisi tarafından çekilen fotoğraf)
[CC-BY-SA-2.5], bkz. Wikimedia Commons
Bizi takip edin
Facebook – Twitter – Instagram – Google+
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.