15-16 Kasım'da Antalya'da yapılacak G-20 Zirvesi'nin hemen
öncesinde Paris'te meydana gelen saldırılar, zirveye damga vuracak. Liderler,
bugüne kadar çözümü konusunda anlaşamadıkları, Suriye'deki iç savaş,
"terör örgütleri" ve mülteciler konularını, şimdi bu saldırının
yarattığı atmosferde ele alacak.
[Fotoğraf: AFP]
G-20 zirvesi ilk kez Türkiye’de toplanıyor. 15-16 Kasım’da
Antalya’da yapılacak zirveye on bir başkan ve cumhurbaşkanı, on bir başbakan
iki de Avrupa Birliği lideri katılacak.
Dünyanın en büyük ekonomilerine sahip G-20 üyesi ülkeler,
ilk kez bir zirvede siyasi konuları da oturumların resmi konusu olarak
belirlemiş; Türkiye’nin talebiyle bu kez zirvede sürdürülebilir kalkınma,
yatırımlar ve kapsayıcılık dışında "terör" ve "mülteci"
konularının da masada olmasına karar verilmişti.
15 Kasım Pazar akşamı verilecek olan çalışma yemeğinde terör
ve mülteci konuları görüşülecekti. Paris'te meydana gelen ve en az 127 kişinin
hayatını kaybetmesine sebep olan saldırıların ardından, "uluslararası
terör" konusunun zirvenin ve ikili görüşmelerin bir numaralı maddesi olması
bekleniyor.
14 Kasım akşamı meydana gelen saldırılar, Paris'te bu yıl
içinde yaşanan üçüncü ve en büyük terör saldırısı. Fransa, İkinci Dünya
Savaşı'ndan bu yana en kanlı günlerinden birini yaşadı. Bu, Avrupa ülkeleri ve
ABD'nin, IŞİD'in Suriye ve Irak sahasında güçlenmesinden beri korktukları en
büyük tehditti. Fransız güvenlik birimleri saldırıların organize şekilde
yapıldığını duyurdu, ancak henüz saldırıları üstlenen olmadı.
Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande, G-20 zirvesine
katılmak için yapacağı Türkiye seyahatini iptal etti. Onun yerine Fransa
zirvede dışişleri bakanı düzeyinde temsil edilecek. Zirve öncesi liderlerden de
Fransa'ya destek mesajları geliyor. ABD Başkanı Barack Obama kameralar
karşısında yaptığı açıklamada 'saldırının masum insanları terörize etme amaçlı
iğrenç bir saldırı olduğunu ve tüm insanlığa karşı yapıldığını' söyledi.
İngiltere Başbakanı David Cameron Twitter'da 'Paris'te
meydana gelen olaylarla sarsıldım' yazdı. Rusya Devlet Bakanı Putin de
saldırıları kınayarak 'Hollande ve Fransa halkının yanındayım' dedi. Almanya
Başbakanı Angela Merkel de yazılı bir açıklama yaparak 'Kalbim hayatını
kaybedenlerin yakınları ve Fransa'daki tüm insanlarla beraber' dedi, Hollande
ile sürekli görüştüğünü belirtti. AB liderleri NATO ve Birleşmiş Milletler'den
de Fransa'ya destek ve beraberlik mesajları geldi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da, G-20 zirvesi için gittiği
Antalya'da "Bu olay ne yazık ki terörizm konusunda dile getirdiğimiz
hassasiyetlerin ne kadar haklı olduğunu acı bir şekilde gösterdi" dedi.
Ankara, Suriye'de süren savaşın ve Esed rejiminin IŞİD'in ortaya çıkmasının
sebebi olduğunu söylüyor ve IŞİD'e düzenlenen hava operasyonlarının yetersiz
olacağını savunuyor. Suriye'de kapsamlı bir plan ve sığınmacıların
yerleşebileceği bir güvenli bölge için Batı ülkelerine çağrıda bulunuyor.
Fransa'nın da içinde bulunduğu, ABD öncülüğünde oluşturulan
IŞİD'le mücadele uluslararası koalisyonu bu örgütün kendi ülkelerini de tehdit
eden küresel bir tehdit olduğunu söylereyerek IŞİD'e yönelik hava operasyonları
düzenliyor.
"Terör" ve "mülteciler" konularının G-20
gündemine alınmasının sebebi elbette Suriye’de süren iç savaş. Türkiye’nin ev
sahipliğinde yapılacak zirvede savaşın tarafı olan ve IŞİD’le mücadele
koalisyonuna katılan ülkelerin önemli bir kısmı da yer alacak. Zirve öncesi
Washington, Moskova, Ankara, arası telefon trafiği de sıklaştı. Ancak Suriye
konusundaki anlaşmazlık sürüyor.
[Fotoğraf: AA]
'Anlaşmazlık bize engel olmayacak'
G-20 öncesi ülkesinin Suriye politikasıyla ilgili
açıklamalarda bulunan ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Suriye krizinde tüm
ülkelerin ortaklaştığı konuları IŞİD’le mücadele ve Suriye’nin toprak bütünlüğü
olarak sıraladı. Ancak sahada destek verilen gruplar ve Esed’in Suriye’nin
geleceğindeki rolüyle ilgili anlaşmazlık sürüyor. Kerry, bunun için de ilk kez
savaşın karşı taraflarında olan tüm ülkelerin en azından bu konularda
uzlaştığını; Esed’in rolü konusundaki anlaşmazlığın müzakere masasına oturmak
için engel oluşturmamasına karar verdiklerini söyledi.
Rusya ve ABD uzlaşabilir mi?
Suriye krizinin çözümünde Türkiye, Suudi Arabistan, İran
gibi devletler de aktör olarak ortaya çıksa da, hem sahada hem diplomatik
alanda aslen ABD ve Rusya’nın attığı adımlar belirleyici oluyor.
Rusya, Suriye’de Beşşar Esed rejimini başından beri
desteklemişti. Eylül ayında Rusya Suriye’ye askeri yığınak yapmaya başladığında
da ABD’nin ortaya attığı kontrollü geçiş planı şekillenmeye başlamıştı. Ancak
Rusya, Suriye’ye askeri anlamda müdahil olarak, bundan sonra kurulacak herhangi
bir diplomasi masasında askeri anlamda da etkisi olan, eli gerçekten de güçlü
bir aktör konumuna geldi ve küresel güç olduğunu kanıtlamış oldu.
Bununla birlikte Moskova, Suriye’ye yönelik askeri
müdahalesinin zaman içinde kendisine pahalı gelmeye başlayacağının da farkında.
Bu nedenle de, soru işaretleri olmasına rağmen, kendi çıkarlarının
zedelenmeyeceği kontrollü bir geçişe hazır gibi duruyor.
Suriye savaşının başından beri bütünlüklü bir strateji
ortaya koyamayan Washington’da, Obama yönetimi içinde de bu nedenle ağır
tartışmalar yaşandı, görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
ABD’nin IŞİD’e karşı yürüttüğü ‘geriletip yok etme’
amacındaki operasyonları hem Rusya müdahalesi nedeniyle kesintiye uğradı, hem
de bu operasyonların başından beri gerçek anlamda sonuç almaktan uzak olduğu
iyice ortaya çıktı. Aynı zamanda, Rusya’nın önerdiği Esed’li geçiş planına da
karşı çıkıyor, Suriye’nin geleceğinde Esed’in yeri olmadığını söylüyor.
Washington, Suriye için yaptığı hamlelerin istenmeyen yan
etkileriyle de her geçen gün daha ağır bir biçimde uğraşmak zorunda kalıyor.
Örneğin PYD’ye silah sağlamanın, müttefiki Türkiye ile ilişkilerini
zedelediğinin farkında. Bu sebeple son haftalarda hem Washington’dan hem
Ankara’dan geniş çaplı bir hava operasyonuyla IŞİD’i Türkiye sınırından uzaklaştırma
planları olduğuna dair açıklamalar geliyor.
Mülteciler Ege Denizi'nden geçerek Avrupa'ya ulaşmaya
çalışıyor. [Fotoğraf: Reuters]
Mülteci krizi de gündemde
Suriye krizinin sonuçlarından biri olan mülteci sorunu da
G-20’nin ekonomi dışı gündeminde olacak. 2 milyondan fazla sığınmacıyı
topraklarında barındıran Türkiye, uluslararası toplumun da konuya el atması
için yıllardır çağrıda bulunuyordu. Ancak yüz binlerce sığınmacı Avrupa’ya akın
etmeye başladığından beri konu Avrupa Birliği ülkelerinin öncelikli gündem
maddeleri arasına girdi.
AB ülkeleri sığınmacıların Türkiye’de kalmasını ve bu
sebeple Türkiye’ye maddi yardımda bulunmayı teklif ederken, Ankara Suriye’nin
kuzeyinde sığınmacıların yerleştirilebileceği bir güvenli bölge oluşturulması
gerektiğini söylüyor. Ancak güvenli bölge oluşturmak askeri ve siyasi işbirliği
gerektiriyor. Bu sebeple henüz ABD, Rusya ve birçok Avrupa ülkesi bu teklife
sıcak bakmıyor.
AB ise Kasım ayı sonunda Türkiye ile zirve düzenleyerek
mülteci krizini detaylı bir şekilde görüşmek istediğini duyurdu.
Erdoğan-Obama görüşmesi Pazar akşamı
Zirve 15 Kasım Pazar günü öğlen saatlerinde Cumhurbaşkanı
Erdoğan’ın açılış konuşmasıyla başlayacak. Konuşmanın ardından düzenlenen
çalışma yemeğinde gündem ekonomi ağırlıklı olacak. Ardından hazırlanan kültürel
programlar esnasında liderlerin ikili görüşmeler yapması bekleniyor. Akşam
yapılacak çalışma yemeğinde ise terör ve mülteci konuları görüşülecek.
15 Kasım Pazar akşamı Obama ve Erdoğan’ın ikili görüşmesi de
olacak. Aynı gün Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu da dışişleri bakanlarına
yemek veriyor.
Pazartesi günü yapılacak sabah toplantısının ardından
ekonomi ağırlıklı G-20 2015 bildirisi kabul edilecek. Erdoğan’ın kapanış
konuşmasının ardından 2016 dönem başkanı Çin’in lideri Xi Jinping konuşma
yapacak ve zirve sona erecek. Zirvenin sona ermesinin ardından liderlerin basın
toplantıları düzenlemesi bekleniyor. Erdoğan da ev sahibi ülkenin lideri olarak
yerli ve yabancı basının sorularını yanıtlayacak.
Zirveye iş adamları ve üye ülkelerin diplomatik misyonları
dâhil 13 bine yakın kişi katılıyor. Üç bin gazeteci de zirveyi izlemek için
akredite oldu.
Kaynak: Al Jazeera
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.