1915 olaylarının soykırım olarak tanınmasını öngören karar
tasarısı 2 Haziran’da Alman Meclisi'nin gündemine geliyor. Tasarının içeriğini,
tartışmalı noktaları ve tarafların görüşlerini beş soruda derledik.
Deutschland Bundestag
zu Massaker an Armeniern
1. Tasarının içeriğinde neler yer alıyor?
“101 yıl önce Ermeni ve diğer Hristiyan azınlıklara yönelik
soykırımı anma ve hatırlama” adını taşıyan karar tasarısı Almanya’da büyük
koalisyonu oluşturan partiler Hristiyan Birlik partileri (CDU & CSU) ile
Sosyal Demokrat Parti (SPD) tarafından hazırlandı. Tasarının içeriği hakkındaki
müzakereler hala devam ediyor, müzakere sürecine Yeşiller partisi de katılıyor.
Basına yansıyan haberlere göre, tasarıda 1915 yılında Osmanlı devletinde
İttihat ve Terakki yönetiminin aldığı tehcir kararı sonrasında meydana gelen
katliamlar soykırım olarak nitelendiriliyor. Almanya bugüne kadar konuyla
ilgili resmi açıklamalarında ‘katliam ve tehcirden' söz etmekle birlikte
soykırım tabirini kullanmaktan kaçındı. Karar tasarısının kabul edilmesi
halinde Almanya ilk kez resmi olarak 1915 olaylarını soykırım olarak
nitelendirmiş olacak. 2005 yılında da Alman Federal Meclisi'nde benzer bir
önerge kabul edilmiş fakat burada Ermenistan-Türkiye arasındaki diyaloğun
zedelenmemesi istendiği gerekçesiyle soykırım kavramı kullanılmamıştı. Bu
önergede, Almanya'nın müttefik olarak yaşananlardaki rolüne dikkat çekilmiş ve
pek çok tarihçi, parlamento ve uluslararası kuruluşun Ermenilerin tehcir ve yok
edilmesini soykırım olarak tanımladığına yer verilmişti.
2. Türkiye-Almanya ilişkilerine nasıl etki eder?
AB ile Türkiye arasında imzalanan mülteci anlaşmasında
Almanya'nın büyük etkisi olması nedeniyle son dönemde iki ülke arasında
yakınlaşma gözleniyor. Başbakan Merkel birçok kez Türkiye'yi ziyaret etti ve bu
ziyaretlerinde özellikle mülteci krizi konusunda Türkiye ile işbirliğinin
önemine dikkat çekti. Ermeni soykırımı karar tasarısı konusunda açıklama yapan
Almanya Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier, tasarının Türkiye-Almanya
arasındaki ilişkilere gölge düşürebileceği yönündeki endişelerini dile getirdi.
Bakan, Tagesspiegel gazetesine yaptığı açıklamada, “Umarım Türk-Alman
ilişkileri bu karar nedeniyle bozulmaz ve birlikte iyi bir şekilde çalışmaya
devam edebiliriz” dedi. Yeşiller Eş Başkanı Cem Özdemir ise Bild gazetesine
yaptığı açıklamada Türkiye ile bu yüzden sorun yaşanabileceğini belirterek,
“Ancak Federal Meclis Bay Erdoğan gibi bir despotun şantajına boyun
eğmeyecektir” diye konuştu. Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisi Meclis Grup
Başkanı Volker Kauder ise kararın Ermenistan ile Türkiye arasındaki barışa
katkı sağlayabileceğini belirtti.
3. Türkiye'nin tepkisi nasıl?
Türkiye'nin resmi görüşü, 1915 yılında meydana gelen
kitlesel ölümlerin soykırım olmadığı ve öne sürüldüğü gibi 1,5 milyon kişinin
değil, savaş sırasında karşılıklı çatışmalarda 300 ila 500 bin kişinin hayatını
kaybettiği tezlerine dayanıyor. Türkiye yaşananların araştırılması için
bağımsız bir tarih komisyonu kurulmasını talep ediyor. Türkiye'nin Berlin
Büyükelçisi Hüseyin Avni Karslıoğlu, soykırım tasarısının Federal Meclis'in
gündemine gelmesini eleştirerek “Federal Meclis'in olayları ‘soykırım' olarak
tanımlayarak Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesine
nasıl katkı sağlayabileceği merak konusu” dedi. Karslıoğlu, Rhenischen Post
gazetesine yaptığı açıklamada, tarih hakkında hüküm vermenin ulusal
parlamentoların görevi olmadığını belirtti. Büyükelçi, bundan ziyade her iki
halkın, tarihin bu trajik dönemi hakkında birlikte çalışmaya teşvik edilmesi
gerektiğini söyledi.
4. Ermeni toplumunun beklentisi nedir?
Almanya'da yaklaşık 60 bin Ermeni yaşıyor. Almanya Ermeniler
Merkez Konseyi'nin internet sitesinde yer alan açıklamada, “Ermeniler ilk
etapta soykırımın tanınarak kınanmasını istiyor” ifadeleri yer alıyor.
Açıklamada, özellikle Almanya'nın yaşananları kınamasının önemli olduğuna yer
veriliyor. DW Türkçe'ye konu hakkında açıklama yapan Almanya Ermeni Toplumu
Derneği Başkanı Dr. Raffi Kantian, Ermenilerin yaşananların adının konulması
için çok uzun zamandır beklediğini söyledi. Kantian, “Almanya, Alman
İmparatorluğu'nun devamı olan bir ülke ve bu nedenle o dönemdeki Osmanlı
İmparatorluğu'nun müttefiki konumunda, dolayısıyla bu meselede de özel bir
konuma sahip.Yapılan farklı tanımlar, inkâr veya Türkiye'nin resmi görüşünde
olduğu gibi karşılıklı çatışmalar olduğu yönündeki açıklamalar ciddi değil veya
kimse tarafından da ciddiye alınmıyor. Bu tür yaklaşımların artık bir kenara
bırakılması bakımından kararın kabul edilmesi bizim için çok önemli” dedi.
5. Daha önce hangi ülkeler kabul etti?
Dünya genelinde aralarında Fransa, İtalya ve Hollanda'nın da
bulunduğu 20'den fazla ülke Ermeni Soykırımı'nı tanıdı. Geçen yıl Papa
Françesko da 1915'in 100'üncü yılı vesilesiyle yaptığı konuşmada, “Ermeni
soykırımının yüzyılın ilk soykırımı” olduğunu söylemişti. Uruguay, 1965 yılında
aldığı kararla soykırımı tanıyan ilk ülke olmuştu.
© Deutsche Welle Türkçe
DW/BÖ/BD
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.