Nazım’ın şiirleri değiştirildi…’

Tanınmış Ermeni müzisyen ve ressam Khatchatour Pilikian Cumartesi günü Londra’da Karl Marx Kütüphanesi’nde “Nazım Hikmet- Bir Türk Şairin Ermeni Bağlantıları” konulu bir konferans verdi.Nazım’in Ermeni katliamını dile getirdiği “Akşam Gezintisi” şiirinin aslını kendi sesinden dinleten Pilikian, şiirin o bölümünün tercümelerindeki bilinçli saptırmalar üzerinde durdu. Bunların daha çok Türkiye’de Ermeni konusundaki duyarlıktan kaynaklanan politik kaygılarla yapıldığını belirtti. Yine Nazım’in doğumunun 100’ncü yılı kutlamaları bağlamında Fazıl Say’in bestelediği ve TC Kültür Bakanlığı’nın desteğiyle yayımlanan Nazım oratoryosunda Genço Erkal tarafından okunan bu şiirden Ermeni katliamı ile ilgili bölümün olduğu gibi çıkarılmış olmasını da aynı nedenlere bağlayan Pilikian, bu tür davranışları Nazım’a karşı yapılmış büyük saygısızlıklar olarak niteledi. (Şaşılacak bir şey yok. Yakışır. HYETERT)

Ermeni katliamını dile getirdiği için yargılanan Orhan Pamuk’un bu konuyu ilk dile getiren yazar olduğunu iddia etmesinin Nazım’a haksızlık olduğunu belirterek konuşmasına başlayan Pilikian, Nazım’in 20’nci yüzyılın en büyük şairlerinden biri olduğunu söyledi ve şiirlerinden örnekler verdi. “Japon Balıkçısı”nın nükleer savaşa karşı yazılmış en etkili şiir olduğunu belirterek Tahsin İncirci’nin bestelidiği bu parçayı Sümeyra Çakır’ın sesinden sundu.

Konuşmasını müzisyenliğine yakışır biçimde bir senfonik şiir tarzında hazırlamış olan Pilikian daha sonra kendi tanışması da dahil, Nazım’ın yaşamında çeşitli ölçülerde yer almış Ermeni kişilere yer verdi. Bunlar arasında özellikle TKP içinde tanıdığı Vahan İhmalyan, Hayk ve Angel Açıkgöz, parti içinde Ahmet Saydan adıyla tanınan Aram Pehlivanyan’in Nazım’la ilişkileri üzerinde durdu.

Toplantı, soru, cevap ve katkıların yer aldığı bir tartışma bölümüyle son buldu.

Adapazarı’nda doğmuş ve çocuk yaşta ailesiyle birlikte Türkiye’den ayrılmak zorunda kalmış olan Pilikian, üniversite öğrenciliği yıllarında şahsen tanıştığı Nazım Hikmet’in 8 Ocak 2002’de Queen Elizabeth Hall’da düzenlenen 100’cü doğum yılı kutlamasında “Kanatları gümüş yavru bir kuş” şarkısını seslendirmişti.

***

Aşağıda tamamı verilen Genco Erkal’ın seslendirdigi Nazım Hikmet’in Akşam Gezintisi şiirinde şu dizeler atlanmakta:

Bakkal Karabet’in ışıkları yanmış

Affetmedi bu Ermeni vatandaş

Kürt dağlaranda babasının kesilmesini.

Fakat seviyor seni çünkü sen de affetmedin

Bu karayı sürenleri Türk halkının alnına.

AKŞAM GEZİNTİSİ

   Hapisten çıkmışın

   Çıkar çıkmaz da

   Gebe koymuşun karını

   Takmışın koluna

   Geziyorsun akşamüstü mahallede

   Karnı burnunda hatunun

   Nazlı nazlı taşıyor mukaddes yükünü

   Sen saygılı ve kibirlisin

   Hava serin

   Üşümüş bebek elleri gibi

   Bir serinlik

   Avuçlarına alıp onu ısıtasın gelir

   Mahallenin kedileri kasabın kapısında

   Ve üst katta kıvırcık karısı

   Yerleştirmiş pencerenin pervazına Memelerini akşamı seyrediyor

   Alacaaydınlık tertemiz gökyüzü

   Duruyor ortada çoban yıldızı

   Bir bardak su gibi pırıl pırıl

   Bu yıl uzunca sürdü pastırma yazı

   Dut ağaçları sarardıysa da

   İncirler hala yeşil

   Mürettip Refikle sütçü yorginin

   Ortanca kızı çıkmışlar akşam piyasasına

   Parmakları birbirine dolanmış

   Bakkal karabetin ışıkları yanmış

   Affetmedi bu Ermeni vatandaş

   Kürt dağlarında babasının kesilmesini

   Fakat seviyor seni çünkü sende affetmedin

   Bu karayı sürenleri Türk halkının alnına

   Mahallenin veremlileri yataklara düşenler

   Bakıyor camların arkasından

   Çamaşırcı Huriyenin işsiz oğlu

   Omuzlarında keder kahveye gidiyor

   Ajans haberlerini okuyor

   Radyosu Rahmi beylerin

   Uzak Asya da bir memleket

   Sarı ay yüzlü insanlar

   Beyaz bir ejderha ile dövüşmekteler

   Oraya gönderildi seninkilerden

   Dört bin beş yüz tane memet

   Kardeşlerini katletmeye

   Kızarıyor yüzün öfkeden ve utançtan

   Ve umumiyetle filan değil sırf sana ait

   Ve eli kolu bağlı bir hüzün

   Karını arkadan itip yere yuvarlamışlarda

   Düşürmüş gibi çocuğunu

   Yahut yene hapisteymişinde karakolda Yene dövülüyormuş gibi

   Köylü jandarmalara köylüler

   Ansızın bastırdı gece

   Bitti akşam gezintisi

   Bir polis Jipi saptı sizin sokağa

   Karın fısıldadı

   Bizim eve mi?

***

FOTOĞRAFLAR: Ermeni sanatçı Khatchatour Pilikian