Yervant Özuzun
Varlık Vergisi
yasası yürürlüğe girdi:
(Ve 1998 yılındaki
DGM'lik yazım). Varlık Vergisi:
Azınlık karşıtı politikaların, 1942 tarihli versiyonuydu. Almanya'dan esen,
ırkçı ve faşizan rüzgarların etkisindeki, Saraçoğlu Hükümeti döneminde
yasallaştı. 11.Kasım.1942'de
Mecliste 350 milletvekilinin oy birliğiyle kabul edildi. (76 vekil oylamaya
katılmamıştı.) 12 Kasımda (4305 Sayılı Yasa) ile yürürlüğe girdi. Genel bir vergi
gibi yasallaşmış, uygulama hemen başlamıştı. Hedef kitle; Rumlar, Ermeniler,
Yahudilerdi.
Vatandaşlar vergi
hukukuna ve temel ilkelere göre değil ırk, din, mezhep farklılıklarına göre
gruplandırılmış, ayrı ayrı oranlarda vergilendirilmişlerdi.
M, G, D, E
GRUPLARI VE VERGİ LİSTELERİ
Müslümanlar için
“M” listeleri,
Ermeni, Rum ve
Yahudiler yani, gayrimüslimler için, “G” listeleri,
Din değiştirip
Müslüman olanlar yani, dönmeler için “D” listeleri,
Yabancı uyruklu
gayrimüslimler yani, ‘ecnebiler’ için “E” listeleri hazırlanmıştı.
Takdir komisyonları
alabildiğince keyfi ve farklı oranlarda vergi salmıştı.
Müslüman, M
listesinin vergi oranları mal varlıklarının % 5'i oranındaydı.
Dönme, D listesi
Müslümanların iki katı, %10 oranında vergilendirilmişti…
Yabancı uyruklu,
gayrimüslim, E listesine vatandaşı oldukları ülkeler itiraz etmiş, sonuçta
vergileri M listesindekilerle aynı, % 5 oranına indirilmişti.
Gayrimüslimlerin, G
listesinin vergi oranları da ırklarına göre farklıydı; Rumlar % 156, Yahudiler
%179 Ermeniler % 232'ydi.
Kilise, sinagog,
okul, hastane, yetimhane, huzur evleri de vergi kapsamına alınmıştı... Vergiye
itiraz yoktu, yargı yolu kapalıydı.
Verginin ödenme
süresi 15 gündü. Ödeyemeyenlere gecikme faiziyle ödemek koşuluyla ikinci 15
günlük süre tanınmıştı. Yine, ödeyemeyenlerin tüm mal varlıkları icra ile
satılıyordu...
Vergisinin tamamını
ödeyemeyenler ise borçlarını çalışarak ödemeleri için, Aşkale'ye, çalışma
kamplarına gönderiliyordu.
Çalışma kamplarına
yalnızca "G" grubu yani, gayrimüslimler Ermeni, Rum ve Yahudiler
gönderilmişlerdi...
Onlar ki; Acının,
çalışma kamplarının, güvensizliğin, sindirilmişliğin, ölümün harmanlandığı,
taşınır, taşınmaz her şeylerinin haraç, mezat satıldığı bu ülkenin
vatandaşlarıydı.
DGM'LİK BİR
SUÇ!
O yıllarda rejimin
baskısı her alanda hissediliyordu.
Varlık Vergisi,
uzun süre tabu olarak kaldı. Basının ve aydınların büyük bölümü (vergi
gerçeğini) yazmakta sessiz kaldılar. Son yıllarda çok sayıda yayınlanan kitap
ve makalelere kadar; yazılıp, çizilirliği de, bilinirliği pek yoktu.
12 Kasım 1998'de
(Agos'taki) yazımda Varlık Vergisini anlatmıştım.
DGM (Devlet
Güvenlik Mahkemesi TCK 312/2-3'den) suç unsuru buldu.
Yazımda yaşlı bir
vergi mağdurunu ve vergiyi ... anlatmıştım...
70'li yaşlardaki,
Eskenazi'ye yüklüce bir vergi salınmış. Evini, işyerini satmışlar, ama borcunu
ödeyememiş.
Sonrası; Aşkale'de
çalışma kamplarına sürgün...
Aşkale dönüşü
Eskenazi için zor günlerdir. Ev yok, iş yok, para hiç yok.
Eski dükkan
komşusu, sattığı dükkanın yeni sahibiymiş. Onu işe almış.
İşine, ailesine,
dinine bağlı, hastalıklarla boğuşan bir vergi mağduruydu.
Kıt kanaat geçinir,
"Allah büyük be kuzum" sözcükleri ağzından düşmezdi...
Eskenazi yine bir
sabah işine gelirken, hayatı son buldu...
YAZIM ŞÖYLE DEVAM
EDİYORDU:
"Varlık
Vergisi: Ermeni, Rum ve Yahudilerin başına gelen yukarıdaki örneğin
binlerce benzeriydi. Ticaretin, piyasanın Agop'lardan, Yorgo'lardan,
Eskenazi'lerden; Ahmet'lere, Mehmet'lere geçmesiydi..."
"Uygulamada
İttihatçı zihniyet söz sahibiydi. 1915 sürecinden sonra İstanbul'daki
gayrimüslimlerin de ülke ile yaşam bağlarının kopartılması istenmişti..."
"Kısaca,
Varlık Vergisi faşist bir zihniyet tarafından uygulanan, faşizan bir vergi
yasasıdır. Azınlıkların maddi, manevi her şeylerinin yok olduğu yasanın
adıdır."
"Bizzat yasayı
çıkartanlar 'ticari hayatın Türkleştirilmesi' diye tanımlıyorlardı..."
Yazımın devamında
azınlıkların göçlerini, kültür kırılmasını, Türkiye ekonomisinin topalladığını
anlatmıştım...
1940'LI
YILLAR MI?...
DGM'deki savunmamın
kısa bir bölümü şöyleydi:
"... Ayıplı,
ayrımcı bu yasayı ve uygulamasını yazıp, eleştirmekle iddianamede TCK 312 / 2-3
maddesine göre 'Halkı ırk ve bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa
açıkça tahrik etmek’le suçlanıyorum.
Oysa bu tanımın
Varlık Vergisi uygulamalarına daha uygun olduğunu düşünüyorum..."
"Zamanın
İstanbul Defterdarı, verginin tanığı Faik Ökte (Varlık Vergisi Faciası isimli
-1951-) kitabında şöyle yazıyor: Varlık Vergisi Cumhuriyet
mali tarihimizin yüz kızartan bir sayfasıdır...Onu doğuran sebepler arasında
ırkçılıkta yer alır...Alman Mektebinden su içen... Varlık Vergisinde şoven
milliyetçiliğin, ırkçılığın damgası vardır (...) Devletin vakar ve haysiyetine
vurulan bu darbe dolaysıyla başta Başbakan olmak üzere hepimizin toptan yüce
divana sevk edilmeyişimize hala hayret ederim."
"Attilâ İlhan
(Hangi Atatürk s.38,44) kitabında o dönemi şöyle tanımlıyor:"
"Türkiye'nin
faşizmle ilişkisi üzerinde yeterince durulmamıştır. (...) Avrupa'da etkisini
şiddetle artıran Naziliğin ve faşistliğin (...) dönemi etkilediği
Saraçoğlu'ndan başlayarak da yüzeysel batıcı faşizan bir dikta uygulamasına
geçildiği meydandadır..."
SONUÇ MU?...İSTENEN
OLDU...
Gayrimüslimler
cumhuriyet öncesinde adına 'tehcir' dedikleri zorunlu göçte; katliamla, ölümle,
asimilasyonla, devşirilmeyle açlıkla, hastalıkla harman olup, her şeylerini
ganimet olarak bırakıp yok oldular.
Sonrasında,
geride kalanlar... göç etmek zorunda bırakıldılar.
Meslek
ve seyahat kısıtlamaları, Türkçe konuş kampanyaları, 1934 Trakya Olayları, 1941
Amale Taburları, 1942 Varlık Vergisi, 6/7 Eylül 1955 Olayları, 1964
Sürgünleri... Ve 1936 yılından 2008 yılına dek vakıf mülklerine türlü/çeşitli
nedenlerle el konulması...
Her olayın ardından
bu insanların ana topraklarıyla yaşam bağları bir bir koptu. Yüzlerce yıllık,
kültür, sanat, meslek, birikimleriyle, dört bir yana savruldular.
İstenen de zaten
buydu. Bu gün bir avuç insan kaldı. Binde bir. Tümü 80 bin gibi.
İyi mi oldu???
Yervant Özuzun
Ayrıntılı bilgi
için kaynak kitaplar:
Rıdvan Akar:
-Varlık Vergisi Tek Parti Rejiminde Azınlık Karşıtı Politika Örneği -
Rıdvan Akar:
-Aşkale Yolcuları Varlık Vergisi Ve Çalışma Kampları -278 s. Belge
Ayhan Aktar:
-Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politikaları -244 sayfa İletişim Y-
Ali Sait Çetinoğlu:
-Varlık Vergisi 1942-1944 - 564 sayfa Belge Yayınları 2009-
Zaven Biberyan:
-Roman- Babam Aşkale'ye Gitmedi-416 syf. 1998 Aras Yayın-
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.