Hocalı katliamının yirminci yıldönümü münasebetiyle
yapılan miting, şimdilik zihinlerde birçok soru ve kuşku bırakarak bir kenara
kondu.Ama bunun bir 'gelenek' haline getirileceği ve önümüzdeki yıllarda daha
'görkemli' bir biçimde tekrarlanacağı açık. Görünüşe bakılırsa hedef 2015
yılında yüzüncü yılına gelecek olan soykırımın bir 'Ermeni yalanı' olarak
damgalanması ve Türk milliyetçiliğinin bir tür kurtuluş savaşı atmosferi içinde
'yedi düvele' karşı mücadelesine destek verilmesi.
Nitekim toplantıya halisane duygularla gitmiş olan çok
sayıda kişiye karşın, tüm duvarları süsleyen duvar panoları bu türden bir naif
tutuma meydan vermeyecek kadar işlevseldi. Muhtemelen Hocalı'da hayatını kaybedenlerin
anılması, acının hatırlanıp paylaşılmasından ziyade, 'Ermeni' kelimesinin
modern Türk etnik kimliğinin oluşumundaki temel 'öteki' olmasından hareketle,
Hocalı'yı gündeme getirmenin doğrudan milliyetçiliği besleyecek olmasını
önemsediler. Dolayısıyla gösterideki temel sloganlar Ermeniler arasında bir
ayrım yapmadığı gibi, somut tarihsel olayı da genelleştirme tercihini yansıttı.
Yani Hocalı katliamının 1992 yılının belirli bir gününde Karabağlı Ermeni
askerlerin belirli bir birliği tarafından yapılmış olduğunun anlamı yoktu.
Vurgulanmak istenen mesaj, Ermenilerin bir bütün olduğu ve katliama yatkın bir
öze sahip olduklarıydı.
Bu noktada Batı ülkelerinde yaşamakta olan Ermeni
toplumunun içinde de bu zihniyeti paylaşan grupların olduğunu, Türk ve Ermeni
kelimelerinin yerini değiştirdiğimizde çok benzer tablolarla karşılaşacağımızı
hatırlayabilir ve yaşanan Hocalı mitingini de 'aşırıya kaçan marjinal bir duygu
tezahürü' olarak değerlendirebiliriz. Ancak ortada çok temel bir fark var...
Ermeni diasporasının milliyetçi kanadı, bu tepkilerini tamamen kendi
inisiyatifiyle ve hatta Ermenistan'ın pek de onaylamadığı bir dil ve üslup
üzerinden yapıyor. İnsanlar kendi aralarında bağış kampanyaları tertipliyor,
gece düzenliyor, dergi satıyor ve sonuçta kendileri için anlamlı olan ama
otoriter ve dışlayıcı bir zihniyeti ima eden söz konusu gösterileri
gerçekleştiriyorlar. Oysa geçen ay İstanbul'da düzenlenen mitingin parasının
nereden geldiği belli olmadığı gibi, ardında Azerbaycan devletinin bulunduğu ve
AKP hükümetinin de buna destek vermek durumunda kaldığını anlıyoruz.
Bu durum, akla şu soruyu getiriyor: Azerbaycan
bağlantısını akılda tutarak baktığımızda, acaba Türk milliyetçiliğinin
yükselmesinin Türkiye siyasetindeki muhtemel sonuçları ne olacaktır? Gösterinin
tertiplenmesinin hemen ardından ben bunun bir Ergenekon stratejisi olduğunu ve
önümüzdeki birkaç yılın 'yükselen' gündemini dikkate aldığımızda hükümeti
tuzağa düşürmeyi hedeflediğini ileri sürmüştüm. 2015'in aynı zamanda bir seçim
yılı olduğu düşünüldüğünde, hele Kürt meselesinde hâlâ ilerleme sağlayamamış
bir AKP ve hele hele 'Ermeni soykırımını' diline dolamış bir Kürt siyaseti ile
AKP'nin 'teslim alınması' mümkün olabilirdi...
Şimdi bu öngörüyü somutlaştırabilecek bazı bilgiler gün
ışığına çıkmaya başladı. Hatırlarsak, Ermenistan ile protokollerin
imzalanmasından üç gün sonra Azerbaycan'dan 15 kadın milletvekilinden oluşan
bir heyet gelmiş ve protokollerin iptal edilmesi için temaslarda bulunmuştu.
Erdoğan ise bu girişimi şöyle yorumlamıştı: "Bu milletvekillerinin
Türkiye'de çok derin bağlantılar içinde olduğunu öğrendim... Bunlar Türkiye ile
Azerbaycan'ın arasını açmaya dönük çok derin bir politikanın ürünü olarak
gelmişler..."
Heyetin başındaki kişi, o dönemde kanal kanal gezip AKP
eleştirisi yapan Ganira Paşayeva idi... Aynı Paşayeva, Hocalı mitinginin
öncesinde de Türkiye'deydi ve anlaşıldığına göre Sakarya, Kocaeli, Gebze ve
Konya üniversitelerinde panellere katılırken, düzenlenecek gösterinin de
'lansmanını' yaptı. AKP yönetiminin bu kişi ve bağlantıları hakkında net bir
kanaati olduğuna göre, belki olayı şimdi yeniden düşünmeyi isteyebilir ve
geleceği öngörebilirler.
Bu arada anlamlı olabilecek bir detayı da atlamayalım.
Hocalı yazımdan sonra bana mesaj atan bütün Azeri vatandaşlar katliamın delili
olarak Zori Balayan'ın kitabını gösterdiler. Askeran bölgesi milletvekili olan
ve Karabağ savaşına katılan Balayan'ın, 'Ruhların tekrar dirilmesi' başlığını
taşıyan kitapta Ermeni askerlerin akıl almaz, insanlık dışı vahşetini
detaylandırarak anlattığı söyleniyor ve tabii okumam tavsiye ediliyordu. İlginç
noktalardan biri, bu kitabın 2009 yılında bizzat Paşayeva tarafından Avrupa
Parlamenter Asamblesi'nde zikredilmesiydi... Ama sonradan daha da ilginç bir
durum ortaya çıkmıştı: Bu konuşmayı duyan Balayan, olayı tekzip etmiş ve böyle
bir kitabının olmadığını öne sürmüştü. Nitekim Ermenistan devleti nezdinde
kayıtlı böyle bir kitap olmadığı gibi, halen söz konusu 'çalışmanın' ne
kapağını ne de künyesini herhangi bir yerde bulmak mümkün değil. Görünen o ki
Balayan'ın satırlarının kaynağı Bakü mahreçli ve devlet 'kokan' bir internet
sitesi...
Bu gariplikler Hocalı katliamını aklamaz... Ama o ayrı
bir sayfa. Bir de oradan hareketle Türkiye siyaseti üzerinde oynanmak istenen
oyunlar var.
e.mahcupyan@zaman.com.tr
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.