*****
Azerbaycan'ın son yıllarda büyük bir silahlanma yarışının
içine girmesi yeni tartışmaların başlamasına neden oldu. Uzmanlar Azerbaycan
ile Ermenistan arasındaki askeri gücü kıyaslamaya başladı. Askeri yetkililer
tarafından bu konuda verilen bilgilerin kısıtlı olmasına rağmen uzmanlar
çeşitli tahminler üzerinde duruyor.
Donanması olmayan ordu
Ermenistan'ın coğrafi konumu ordu yapılanmasını da önemli
ölçüde etkiliyor. Bu yüzden ülkenin deniz sınırının bulunmaması sebebiyle
donanması olmayan Ermenistan ordusu sadece kara ve hava kuvvetlerinden
oluşuyor.
Ordu içerisinde 40 bin askerin görev yaptığı tahmin
ediliyor. Diğer yandan ordunun ihtiyaçlarının karşılanması ve modernizasyonu
için 2010 ve 2011 yıllarına nazaran daha az harcama yapılıyor. 2010 yılında
toplam 434 milyon dolar, 2011'de 406 milyon dolar, 2012'de ise 390 milyon dolar
askeri harcama yapıldı.
Ermenistan kara kuvvetlerinin merkezleri Goris, Vanadzor,
Karçahpyur, Nubaraşen ve Ehednadzor'da bulunan beş bölgede yer alıyor. Çeşitli
rakamlara göre kara kuvvetlerinde toplam 32–36 bin arasında asker var. Orduda
verilen askeri eğitimin uluslararası standartlara uygun bir şekilde yapıldığı
ifade ediliyor.
Ermenistan ordusu içerisinde 200'den fazla T-72 model
tank var. Bu tanklar Rusya'nın yanı sıra Çin ve Doğu Avrupa ülkelerinden satın
alındı. Ayrıca az sayıda T-54 ve T -55 tankları da bulunuyor. Bunlara ek olarak
Ermenistan ordusunda toplam 190 adet zırhlı BPM aracı (BMP-1 ve BMP -2) da
bulunmakta. Ermenistan silahlı kuvvetlerinin 150 adet zırhlı araca daha sahip
olduğu tahmin ediliyor. 110 adet BTR-60, 20 adet BTR-70 ve BTR-80 zırhlı
araçları da kullanılmakta. Ermenistan GAZ-2975 "Tigr" askeri
araçlarını da Rusya'dan satın alıyor. Altmış adet "Uragan" ve
"Grad", 40 adet Çin üretimi WM-80, N-2, "Akasiya",
"Gvazdika" silahları bulunmakta. Otomotik silah olarak ise AK-74 ve
K-3 silahları kullanılmaktadır.
Ermenistan hava kuvvetlerinin Erivan ve Gümrü'de iki
merkezi bulunuyor. Toplam 1 adet MiG-25 ve 15 adet Su-25 savaş uçağı, 35 adet
eğitim uçağı kullanılmaktadır.
Bundan başka Ermenistan hava kuvvetlerinde yerli üretim
insansız "Krunk" uçakları, Mi-8, Mi-24P ve Mi-2M helikopterleri,
S-300, S-75 ve "Osa" hava savunma sistemleri de bulunuyor.
Stretejik müttefik
Az önce belirttiğimiz rakamlar göz önünde tutulduğu zaman
Ermenistan ordusunun sahip olduğu teknoloji ve silah miktarı bakımından
Azerbaycan'ın çok gerisinde olduğu gözlemleniyor. Ancak burada işgal altında
tutulan Dağlık Karabağ ordusunu da unutmamalıyız.
Karabağ'daki Ermeni ordusu asker sayısı bakımından yetersiz
olsa da teknoloji açısından Ermenistan ordusunun önünde yer alıyor. Azeri
uzmanların görüşüne göre Karabağ'daki Ermeni ordusunda toplam 20-25 bin
civarında asker ve 400 adet kadar T-72 ve T-55 tankları kullanılıyor.
Azerbaycan işgal altında tutulan topraklarına dikkat
çekmek için rakamları abartıyor olabilir. Ancak İnternational Crisis Group
tarafından verilen rakamlara göre de Karabağ Ermenilerinin elinde en az 250
tank bulunuyor. Bundan başka 270-360 BTR ve BMP, 50 adet RSZO "Grad"
ve birkaç adet "Su-25" savaş uçakları bulunmakta.
Taraflar arasında muhtemel bir savaşın başlaması
durumunda Ermenistan ve Karabağ ordusunun ortak hareket edeceğine kuşku yoktur.
Yetersizlikler ve öncelikler
Ermenistan ve Karabağ ordusunun en önemli sorununun
askeri bütçenin yetersizliği olduğunu söyleyebiliriz. Bu problem, en çok, subay
maaşlarının zamanında ödenmesinde yaşanan sıkıntılar ve mevcut askeri
teknolojinin korunmasında kendisini gösteriyor. Bu sorun insanların orduya olan
güvenini de olumsuz olarak etkileyen bir faktör. Diğer yandan Ermenistan ordusu
açısından sözleşmeli askerlerin durumu da büyük önem arz ediyor. Zira savunma
bütçesinin darlığı nedeniyle asker sayısında sıkıntılar yaşanıyor. Ermenistan
ordusunda görev yapan sözleşmeli askerlere ise tahminen ayda 260 dolar maaş
veriliyor.
Hava kuvvetlerinin yeterli teknolojiye sahip olmaması da
önemli bir eksiklik olarak öne çıkıyor. Buna ilaveten hava kuvvetlerinde görev
yapan subaylara yeterli eğitimin verilmediği gerçeği muhtemel bir savaşta büyük
zaaflara neden olabilir. Aynı sorun yurt dışından Rusya gibi devletlerin
teknoloji yardımı yapması durumunda da ortaya çıkabilir.
Ordunun en önemli artısı ise Rus askeri yetkililerle sıkı
bir işbirliği içerisinde olmak. Birincisi bunun sonucunda silahlar ve askeri
teknoloji hemen hemen harcama yapmadan elde ediliyor. Rusya Gümrü'de
konuşlandırılan Rus askeri üssü aracılığıyla Ermenistan hava sahasının
kontrolünü de elinde tutuyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya
göre Ermenistan'ın savaşa girmesi Rusya'nın savaşa girmesi olarak kabul
edilecek.
İnsansız "Krunk" uçağı, K-3 silahı ve
RSZON-2'nin Ermeni askeri sanayi tarafından imal edilmesi de önemli bir artı
olarak ortaya çıkıyor. Ermenistan ordusunun Afganistan, Irak ve Kosovo gibi
bölgelerde yurt dışı operasyonlarına katılması da ordunun tecrübe birikimi
bakımından artı olarak görülebilir.
Diplomasi çabaları
Ermenistan devlet başkanı Sarkisyan savaşı başlatan
tarafın kendileri olmayacağını açıkladı. Bu ise ordunun savunma önceliğine göre
hazırlandığını gösteren bir işaret. Sarkisyan Azerbaycan'ın savaşa neden olması
durumunda ise sadece 1992-1994 yılları arasında yaşananların
tekrarlanmayacağını aynı zamanda sorununun temelden çözümü için gerekli
adımların atılacağını bildirdi.
Ermenistan başbakanı Tigran Sarkisyan ise yabancı
diplomatların da katılımı ile sorununun barış yoluyla çözülebileceğine
inandığını açıkladı. Ancak buna rağmen Rusya, ABD ve Fransa tarafından teklif
edilen ve Ermenistan'ın da çıkarlarına uygun olan anlaşma Erivan yetkilileri tarafından
kabul edilmedi. Barış planında şu teklifler yer almaktaydı:
1) Dağlık Karabağ'da işgal edilen toprakların
Azerbaycan'a geri verilmesi
2) Dağlık Karabağ'a güvenlik ve yönetiminin güvence
altına alınması için geçici statünün tanınması.
3) Dağlık Karabağ ile Ermenistan'ı birleştiren koridorun
korunması
4) Dağlık Karabağ'ın nihai statüsünün sadece hür irade
ile ortaya çıkan karar sonrası hukuki değer kazanması
5) Bölgeye uluslararası barış güçlerinin yerleştirilmesi
6) Topraklarını terk etmek zorunda kalan göçmenlerin
tamamının geri dönüşünün sağlanması
Ermenistan tarafı bu teklifin Karabağ'ın Azerbaycan'a
geri verileceği anlamına geldiğini öne sürerek anlaşmaya yanaşmıyor.
Dünya Bülteni için İbrahim Ali tarafından tercüme
edilmiştir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.