Türkiye-Ermenistan: İhtiyatlı yaklaşma

Stanislav Tarasov

"Bakü’nün ima ettiği üzere Yerevan-Van uçak seferini ‘Karabağ kuşatmasının kaldırılması’ olarak sınıflandırılması için bir esas olduğu söylenemez. Bu birinci husus. İkincisi Türkiye’nin Azerbaycan Elçisi İsmail Alper Coşkun’un açıkladığı üzere bu proje Ermenistan ve Türkiye’nin devlet kurumları tarafından değil, özel sektör turistik şirketleri tarafından realize edilmektedir. Her şey böyle, ancak gerçek olan yerel seviyede projeleri hayata geçiren Türkiye ve Ermenistan objektif bir şekilde ikili ilişkiler için psikolojik olumlu bir mikroiklim yaratmakta olduklarındadır. Ankara, muhtemel geleceği dikkate alarak Ermenistan’a karşı daha pragmatik bir yaklaşım sergilemeye başladı, yani Bakü’de iddia edildiği gibi ‘Azerbaycan’ı Ermenistan’a kurban etmeye’ çalışmıyor."

***

Ermeni-Türk ilişkilerinde ilk bakışta dikkat çekmeyen, ancak bundan sonraki Ermeni-Türk ilişkilerinin gelişmesi açısından büyük önem taşıyacak olan bir gelişme yaşandı. Konunun detaylarını yorumcumuz Stanislav Tarasov’dan alıyoruz:

Ermenistan Sanayiciler ve Girişimciler Birliği, Yeravan-Van-Yerevan seferlerinin başlatılacağını açıkladı. Bu Ermenistan’dan Van’a ilk direk uçuş oluyor. Uçuşlar haftada iki kere ATR 72-500 tipi uçaklarla yapılacak. Bilet fiyatı 250 USD olarak tespit edildi. Bu projenin Türk tarafındaki organizatörlerinden biri Türkiye Tur Operatörleri Birliği yöneticilerinden Cengiz Keleci.

12. Kafkasya Turizm Fuarına katılmak üzere Yerevan’a giden Keleci yaptığı açıklamada bunun sadece bir başlangıç olduğunu söyledi ve ileride gelecek vadeden çok daha fazla yeni Türk-Ermeni projesi olduğunu belirtti. Ermenistan Sanayiciler ve Girişimciler Birliği Başkanı Arsen Kazaryan da bunun ‘Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin düzeltilmesine yardım’ USAID programı desteğinde yapılan ciddi bir çalışma sonucu mümkün olduğunu söyledi.

Başka bir durumda bu olay sadece bazı enformasyon ajanslarında yansımasını bulabilirdi. Dahası günümüzde İstanbul-Yerevan-İstanbul uçak seferleri zaten yapılıyor. Mesela Yerevan-turistik Antalya arasında bir hat açıldığı açıklansa yine fazla büyük bir sansasyon yaratmazdı. Ancak söz konusu olan Van olunca durum sembolik ve daha karmaşıktır. Modern Türkiye’nin en büyük şehirlerinden biri olmayan Van, Ermeniler için tarihi bakımdan bir hac yeri gibidir, çünkü Van Ermenistan’ın en eski başkenti olarak kabul edilir. İşte bu husus Azerbaycan’da ciddi bir politik rahatsızlığa neden oldu.

Bakülü politika uzmanı İlgar Velizade yaptığı açıklamada şöyle dedi: “anlaşılan o ki zamanında Türk-Ermeni protokolları adını almış olan mutabakatlar paketini hazırlamış olanların ciddi politik desteğini alan Türkiye’deki belli çevreler, yarım girişimlerle, yarım adımlara bu belgelerin bazı hususlarını hayata geçirmeye çalışmaktadırlar. Düşman ve dost anlaşmalı hareket ederken Azerbaycan güya mağdur taraf durumunda kalmaktadır.”

Yerevan ve Ankara arasında diplomatik ilişkilerin olmadığını hatırlatalım. 2009’da imzalanan, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesini ve sınırların açılmasını öngören Zürih protokolları hala Karabağ anlaşmazlığı nedeniyle Azerbaycan’ın yaptığı baskı nedeniyle Türkiye parlamentosu tarafından onaylanmadı. Oysa Zürih protokolları esas itibari ile zaten başında Karabağ sorunu ile ilişkilendirilmemişti. Bu nedenle Bakü’nün ima ettiği üzere Yerevan-Van uçak seferini ‘Karabağ kuşatmasının kaldırılması’ olarak sınıflandırılması için bir esas olduğu söylenemez. Bu birinci husus. İkincisi Türkiye’nin Azerbaycan Elçisi İsmail Alper Coşkun’un açıkladığı üzere bu proje Ermenistan ve Türkiye’nin devlet kurumları tarafından değil, özel sektör turistik şirketleri tarafından realize edilmektedir.

Herşey böyle, ancak gerçek olan yerel seviyede projeleri hayata geçiren Türkiye ve Ermenistan objektif bir şekilde ikili ilişkiler için psikolojik olumlu bir mikroiklim yaratmakta olduklarındadır. Ankara, muhtemel geleceği dikkate alarak Ermenistan’a karşı daha pragmatik bir yaklaşım sergilemeye başladı, yani Bakü’de iddia edildiği gibi ‘Azerbaycan’ı Ermenistan’a kurban etmeye’ çalışmıyor.

Geçtiğimiz yıl Türkiye’nin AGİK Minsk Grubu başkanlarına Karabağ sorununa varacak şekilde Ermenistan ile bilgi alışverişinin iyileştirilmesi önerisini yapmış olması bir rastlantı değildir. Türk basın-yayın organlarında ise Azerbaycan’ın yaklaşımına bakmadan Ermenistan ile ilişkilerin geliştirilmesine ilgi gösteren yazıların sayısı gittikçe artıyor.

http://turkish.ruvr.ru/2013_03_18/Turkiye-Armanistan-yaklashma/