Zaten Taraf gazetesinin “yarı-resmî” yazarı gibiydim.
Şimdi düzenli yazmaya çalışacağım. Becerebilir miyim, bilemiyorum. Gezi Parkı
herkes gibi beni de heyecanlandırdı... Bir de yaklaşmakta olan, soykırımın
yüzüncü yılı 2015’i de ekleyince niçin düzenli yazmak istediğim sorusuna cevap
ta vermiş olurum. Önce Gezi Parkı olayları hakkındaki temel gözlemim:
yaşananlar yeni bir Türk kimliğinin şekillenmekte olduğunun habercisidir.
Siyasi, kültürel ve sosyal boyutlarıyla, kendisine, tarihine ve geleceğine
başka türlü bakmak isteyen yeni bir Türk ulusal kimliği şekilleniyor.
Gezi Parkı’nda bir sokağa Hrant Dink adının verilmesi,
Parkın eskiden Ermeni mezarlığı olduğunu hatırlatan bir anıtın dikilmesi, bu
yeni Türk kimliğinin tarihe bakışının ilk habercileri sayılabilir.
Bu boyutu başka yazılara bırakarak şekillenen yeni ulusal
kimliğinin görünürdeki köşe taşlarını iki anahtar kelime ile anlatmak mümkün;
“yetti artık” ve “saygı”. Her ikisi de Tayyip Erdoğan’da simgeleşen, birbiriyle
ilişkili iki ayrı soruna işaret ediyor. Birincisi, demokrasi ve vatandaşlık hukuku,
diğeri ise genel anlamda kültür, daha doğru deyişle günlük hayatlar.
Erdoğan’ın bıraktığı intiba şu: herkesi ve her şeyi kendi
babasının malı zannediyor. Her şeyi iki dudağının arasına kilitledi. Herkes
için neyin iyi olduğunu sadece kendisinin bildiğine inanan otoriter bir aile
babası gibi. Hatta, iyi ve şefkatli bir baba olarak, tek başına karar vermeden
önce, başkalarının fikrini de alıyor ama “kararı ben veririm”, diyor. Ama
demokrasinin çoğunluğun oyunu almanın ötesinde, karar mekanizmalarının demokratikleştirilmesi
ve şeffaflaştırılması; insanların karar süreçlerine katılması demek olduğunu
bilmiyor. Bildiği tek şey Efendi-Kul ilişkisi. Taksim, bu arkaik ve geleneksel
siyaset yapış tarzına karşı vatandaş ayaklanmasıdır.
İkinci düzey günlük hayatlardır; yaşam kültürü
meselesidir. Erdoğan, kaç çocuk yapılması gerektiğinden sezaryene, sokakta
öpüşmekten içkiye kadar her konuda fetva vermeye ve deyim yerindeyse insanların
yatak odalarına kadar girmeye başladı. Ve gençler, bize kendi muhafazakâr hayat
tarzını dayatamazsın, senin yaşadığın gibi yaşamak zorunda değiliz, senin gibi
olmayana saygılı ol, diyerek ayaklandı. Bu boyutuyla yaşanan bir kültür
savaşıdır.
Görmek gerekiyor ki, geleneksel etnik, din ve sınıf gibi
fay hatlarının ve onların ürettiği siyasi yapıların dışında, yeni fay hatları
oluşmaktadır. Soru da cevabı da çok basit; niçin Tuzla işçi ölümleri, Roboski,
Uludere, Reyhanlı veya yeni Boğaz Köprüsü gençleri sokağa dökmedi? Çünkü bu
sorunlar, toplumun geleneksel, etnik, dinsel, sınıfsal fay hatlarına denk
düşüyor ve belki ancak bu kötü uygulamaya muhatap olan çevreleri sokağa
dökebiliyordu. Gezi Parkı ve ağaçlar bu nedenle farklı; vatandaşlık bilinci ve
günlük hayat kültürü ekseninde oluşan yeni fay hatlarının habercisi. Çok da
masum. Bu yeni tarzın, kendilerine “apolitik” diye bakılan gençler tarafından
getirilmiş olması da tesadüfî değil.
Şu iddiada bulunmak mümkün: geleneksel sol veya sağ örgüt
ve siyaset yapış tarzlarının bu gençleri kapsaması veya kontrol altına alması
çok zor. Ve ama aynı şekilde bu hareketin, herhangi yeni bir siyasi harekete
dönüşmesi de şimdilik mümkün değil. Hareketin özgünlüğü onun en büyük açmazı.
Eylemleriyle gençler kültürel bir şok yarattı ve bir devrim yaptılar. Ve bu
“kültür devrimi” ötesinde bu hareketten çok şey beklemek doğru değil. Yani
hareket aslında başladığı anda bitti. Yapacağını yaptı, geleneksel yapıları
ciddi olarak sarstı ve hiç bir şeyin artık eskisi gibi olamayacağını öğretti
ama o kadar. Harekete, bilinen siyasi ajandalarını yüklemek ve empoze etmek
isteyenler fazla hayalci ve fena yanılacaklar.
Eğer hükümet aklı başında davranır ve gerekli sözleri
verirse hareket yavaşça söner. Fakat bu sönüş yeni bir doğuşun habercisi olur.
Siyasi iktidarın devrilmesinden daha devrimci bir adım bu. Çünkü hareket,
Türkiye’nin en çok ihtiyacını duyduğu şeyi, siyasette oluşmuş efendi-kul
ilişkisini ve günlük hayatta biri birimizle ilişki tarzımızı sorgulamamızı
istedi.
Erdoğan direnirse ne olacak? Bu az da olsa bir olasılık.
Ciddi bir güç kirlenmesi yaşayan Erdoğan’ın, işleri bildik siyaset tarzı ile
götürmeye devam edeceği ileri sürülebilir. Ama o zaman kendisi ile birlikte
ülkeyi de batırır. Nereye gideceği belli olmayan bir yere yuvarlanırız. Bu
nedenle, eğer hükümet Gezi Parkı konusunda geri adım atmazsa ne olur sorusunu
sormamak en iyisi.
Herkes yaşananın bir ilk olduğunu söylüyor. Türk’ün
demokrasi ile sınavı ve Türkiye’nin gelip gördüğü en büyük sivil itaatsizlik
eylemi! Bir bakıma doğru ama sadece bir bakıma. Çünkü aslında gençler bizim,
1968 kuşağının yapmak istediğini yaptılar. Bu gerçek bir 68’dir. Bizim yapmak
istediğimiz neydi? Ve niye yapamadık? Bu ayrı bir yazı konusu.
tanerakcam@gmail.com
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.