HyeTert: ՔԱՆԻ ՄԸ ԴԻՏՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` “ՀԱՅ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՍՈՒՐԲ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ԽՈՒՄԲ ՄԸ ՀԱՒԱՏԱՑԵԱԼՆԵՐ”

ՔԱՆԻ ՄԸ ԴԻՏՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` “ՀԱՅ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՍՈՒՐԲ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ԽՈՒՄԲ ՄԸ ՀԱՒԱՏԱՑԵԱԼՆԵՐ”

ՈՒ ԱՆՈՒՆՈՎ ՍՏՈՐԱԳՐՈՒԱԾ ՀԱՒԱՔԱԿԱՆ ՆԱՄԱԿԻՆ ՎԵՐԱԲԵՐԵԱԼ Ծանօթացանք Ֆրանսայի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ խումբ մը խիստ մտահոգ հաւատացեալներու կողմէ պատրաստուած Հաւաքական Նամակի բովանդա-կութեան հետ, որ հրատարակուած էր «Նոր Յառաջ» երկօրեայ թերթին մէջ, (Շաբաթ, Յուլիս 27, 2013 - թիւ 536): Հաւաքական սոյն նամակը տրամադրելի դարձած է նաեւ հա-մացանցային տարբերակով:

http://groups.yahoo.com/group/hyetert_ziyaretci/message/128

Առ այս մեր դիտողութիւնները.
- Նախ պէտք է բարձր գնահատել քաղաքացիական քաջութիւն ցուցաբերող
ֆրան-սահայ այս խումբ մը հաւատացեալներու նախաձեռնութիւնը: Ան երանի թէ ունե¬նար զանգաուածային բնոյթ եւ վերածուէր նոյնիսկ բողոքի համազգային շարժումի մը` իր մէջ ներգրավելով ոչ միայն Սփիւռքը, այլ ի մասնաւորի նաեւ Հայաստանի բնակչութեան լայն շրջանակները:

- Վերոյիշեալ հաւաքական նամակը խմբագրող եւ ստորագրող ազնիւ մար¬դիկ իրենց վերջին յոյսը դրած են Էջմիածնի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդին վրայ անվերա-պահօրէն հա¬ւատալով, որ ան “անաչառութեամբ կը քննէ կա¬ցութիւնը եւ Թեմի պա¬տասխանատուներուն հետ միասնաբար կը գտնէ յար¬մարագոյն ձեւերը, որ¬պէսզի իրաւունք, արդարութիւն, ճշմարտութիւն եւ հե¬ղինակութիւններ վե¬րականգնին”: Ի~նչ գեղեցիկ խօսքեր` իրական ըլլալու համար: Կործանարար միամտութիւն, չսելու համար ուղղակի ծանծաղամտու¬թիւն մըն է կարծել, որ Էջմիածնի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդը կրնայ հայ եկեղեցիին մէջ տիրող այսօրուան հոգեւոր սնան¬կութեան եւ բարո¬յական ճգնա¬ժամին բերել դարման մը:

- Արդեօ՞ք գիտեն մեր հաւատացեալ ու միամիտ ֆրանսահայ քոյրերն ու եղբայրնե-րը, որ Էջմիածնի Գերագոյն Հո¬գեւոր Խորհուրդի անդամները ընտրուած են ոչ թէ Ազգային-Եկեղեցական Ժողովէն, այլ ապօրինաբար նշանակուած են կաթողիկո¬սին կողմէ:

- Գարեգին Բ. Էջմիածնի Գերագոյն Հո¬գեւոր Խորհուրդի կազմը լեցուցած է իր հա-մախոհներով, իր ափէն լափող փառամոլ եպիսկոպոսներու վոհմակով, որոնց ճըն¬շող մեծա¬մասնութիւնը իրեն պէս եւ իրմէ ալ յոռի ԿԳԲ-ի գործակալներ են` ազնիւ մարդոց բարի զգացումները խեղադիւրելու եւ այլան¬դակելու հմտութիւնը ունեցող վարպե¬տորդիներ: Ա´յս է իրենց բուն առաքելու¬թիւնը` եկեղեցին ծառայեցնել մութ ուժերու տրամադրութիւններուն եւ շա¬հերուն:

- Գարեգին Բ., հոգեւոր տարազի տակ ծպտուած, կարկառուն մէկ ներկայացուցիչն է Հայաստանի յանցագործ (մաֆիոզ) շրջանակներու: Իր բիրտ եւ անիրաւ գործե¬լաոճը ձախորդ աճպարա¬րութիւն մըն է ծածկելու համար իր անտանելի գռեհկու¬թիւնը, որ հանրութեան ակներեւ դարձաւ Իլիա Բ. Վրաստանի Կաթողիկո¬սին հետ իր ուեցած հանդի¬պումին առթիւ:

- Գարեգին Բ.ի Նորվան Սրբազանին ուղղած` “Այո, դու Մայր Աթոռի հետ գործ չու¬նես այլեւս” արտայայտութիւնը ուղղակի կարգալուծման սպառնալիք է: Պէտք է յիշեցնել, որ Գարեգին Բ. “կարգալոյծ” հռչակած է, մեր ճշգրիտ հաշուարկով, 165 եկեղեցանաններ, բարձրաստիճան եպիսկոպոս¬ներ, վարդապտներ, աբեղա¬ներ, քահանայ հայրեր եւ սարկաւագներ: Ասոնցմէ ո´չ մէկուն պարագան ունեցած է “կար-գալուծուման” վճիռն արդարացնող կրօնական ծանրակշիռ պատճառ: Գա¬րեգին Բ. այս հոգեւոր սպանդը իրականացուցած է միանգամայն առանձին, անիրաւ եւ իր քմահաճ “հայրապետական տնօրինում” կոչուած որոշումով: Ընդհա¬կառակը, այն անփառու¬նակ քահանան, Նիսի նախկին հոգեւոր հովիւ` Տ. Վաչէ Հայրապետ¬եանը, որ ստոյգ պէտք է “կարգալոյծ” ըլլար, Նորվան Սրբազանի հրա¬ժարական նամակին մէջ նշուած վկայութեան համաձայն, Գարեգին Բ. անոր սքեմը անամօթաբար համարած է իր անձին պատիւը:

- Իւրաքանչիւր հաստատութիւն, ցանկացած ընկերութիւն կամ կազմակերպութիւն, նոյնիսկ պետութիւններ` ունին համակարգ ընտրելու կամ նշանակու համար իրենց պատասխանատու նախա¬գահը, առաջնորդը, ղեկավարը կամ տնօրէնը: Ձա¬խոր-դութեան, չարաշահումի կամ վստահուած պաշտօնը չ’արդարացնելու պա-րագաներուն նոյն այդ կազմակերպութիւնները միաժամանակ ստեղծած են նաեւ համակարգ մը զրկելու համար իրենց նախա¬գահը, առաջնորդը, ղեկավարը կամ տնօրէնը համապատաս¬խան պաշտօնէն: Եզր կաթողիկոսէն եւ Յովհաննէս Ը. Կար-բեցիէն ետք, Գարեգին Բ. եղաւ ամենաանժողովրդական, չսիրուած եւ, հակա¬ռակ իր շինարարական մեծա¬միտ ճիգերուն, եկեղեցաքանդ կաթողիկոսը:

- Գարեգին Բ. “ընտրուած”, ներեցէք, ամերիկահայ իր հարճէն առատօրէն շռայլուած ընտրակաշառքներով գնուած է Ազգային-Եկե¬ղեցական ժողովէն: Այսպէս կոչուած կաթողիկոսական իր “ընտրութիւնը” իրականացած է Ազգային Ժողովին մէջ պե-տական այրերու անարգ ոճիրին, անոնց թափած արեան անէծքին վրայ: Գարեգին Բ.ի կաթողիկոսանալը սկիզբէն արդէն պիղծ եւ անիծեալ եղելութիւն մըն էր:

- Հայց. Առաք. Ս. Եկեղեցւոյ Ազգային-Եկեղեցական Ժողովը, որ բացարձակ իրա-ւասութիւնը ունի ընտ¬րելու կաթողիկոս մը, ունի նաեւ գերագոյն հեղինակութիւնը զայն գահընկեց ընե¬լու:

- Կաթողիկոսի ծանր մեղանչումներու, յանցագործութիւններու եւ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցիին սրբազան առաքելութիւնը վտանգելու առթիւ, ոեւէ հեղի-նակաւոր եպիսկոպոս մը կամ նոյնիսկ պատկառելի աշխարհական մը, այսպիսի անհրաժեշտութեան մը պարագային, իրաւասու է հրաւիրելու Ազգային-Եկեղեցա¬կան ժողովը, որ կը կազմէ Հայ Եկեղեցւոյ բացարձակ կրօնական եւ իրաւական հեղինակութիւնը: Հայ եկեղեցւոյ պատմութիւնը այս մասին արձանագրած է անարարկելի քանի մը իրաւական նախադէպեր (jurisprudences):

- Սակայն Ազգային-Եկեղեցական Ժողովը, բառին բուն իմաստով, պէտք է ըլլայ ա-զատ, անաչառ, եւ զերծ ամէն տեսակ խեղաթիւրող ազդեցութիւններէ: Պետութիւնը պէտք չէ ճնշէ անոր, պէտք չէ պարտադրէ իր թեկնածուն, ինչպէս պատահեցաւ նա-խորդ երկու ժողովներուն առթիւ, այլ յարգէ պատգամաւոր¬ներու ազգային-եկեկե-ցական եւ հոգեւոր առաքելութիւնը: Այս պարագային միայն կ’ապահովուի Ազգա¬յին-Եկեղեցական Ժողովի “սրբագումար” ըլլալու հանգամանքը, այլապէս ան կը ծնանի վիժուածք մը, ինչպէս պատահեցաւ վերջինիս փաստով:

- Այսօր, աւելի քան երբեք, շատերու հայեացքը սեւեռած է Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կա¬թողիկոսի յուսալի հեղինակութեան վրայ: Ատենին, երբ Սահակ Բ. Խապայեան տարագիր դարձած էր Սիսի իր պատմական Աթոռէն, Գէորգ Ե. Սու-րէնեան չէր զլացած իր օրհնութիւնը շնորհելու անոր, որպէսզի Մեծի Տանն Կի¬լիկիոյ Կաթողիկոսութիւնը գոյատեւէ Լիբանանի Անթիլիաս աւանին մէջ, նաեւ ապագայի հեռանկարով` Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Ընդհանրական Հայրապետու¬թեան ապահովութեան համար:

- Հիմա ժամանակն է, որ անպայման սահմանափակուի Գարեգին Բ.ի սնաձարձակ հեղինակութիւնը եւ, ի հարկին, ապահովուի անոր գահընկէցութիւնը, կանխար¬գիլելու համար Հայ Եկեղեց¬ւոյ դարաւոր կալուածէն ներս իրականացող հոգեւոր-բարոյական աւերը: