Տեառնընդառաջ - Hıdırellez

Günümüzde kutladığımız, geleneksel Ermeni  bayram  ve yortuların  birçoklarının  kaynağı  Antik  dönemlere  dayanmaktadır. Çok Tanrılı (putperestlik)  Paganlık döneminden gelen ve Ermeni halkının benimseyerek  özümsediği  bayram ve yortular , Ermeni ulusunun Hırıstiyanlığı  resmen  devlet dini olarak kabülunden sonra , Hırıstiyanliğa uyarlanmış  ve bağdaşlaştırılmıştır. Diğer bir deyişle Hıristiyanlık, Hıristiyanlık öncesi  geleneksel Ermeni  bayram ve yortularını  kendi kalıpları  içinde şekillendirmiştir.

 Örnegin :Hiristiyanlık öncesi Ateş Tanrısı   MİHR veya(Dir) tanrısına sunulan "Ateşe Tapma Kültürü" yerine, Hiristiyanlık  döneminde  halkın "Ateş Gecesi" dedigi , "Hıdırellez" veya "Derindez", veya  "Dirindez" diye bilinen, DİYARINTARAÇ diye adlandirdigimiz  Hz. İsa'nın  doğumunun 40. gününde  Tanrının  huzuruna  sunulması  anlamında kutladığımız  dini yortumuzun   anlamı derindir.

Adam Sarkis

Տեառնընդառաջը մեր ժողովուրդի կողմէ ամենասիրուած տօներէն մէկն է, քանզի այս տօնը իր մէջ կը խտացնէ թէ' քրիստոնէական եւ թէ' հեթանոսական զոյգ տօները:

Քրիստոնէական է , որովհետեւ, ինչպէս եկեղեցական օրացոյցին մէջ կը կարդանք, տօնն է <<Քառասնօրեայ գալստաեանն Քրիստոսի ի Տաճառն.Տեառնընդառաջ>>: Ան միաժամանակ հեթանոսական է, քանզի կրակի չաստուածը  Միհրը, որ նախաքրիստոնէական շրջանին պաշտելի էր,վերստին կը յիշատակուի Տեառնընդառաջի օրը հրավառութեամբ:

Հրավառութեան սովորութիւնը պահելով այսօր եւս կրակ կը վառենք:Մեր Ժողովուրդը  գեղեցիկ սովորոյթ մըն ալ հիւսած է ասոր շուրջ:Ժողովուրդը հաւաքուելով կրակին շուրջ ազգային եւ ժողովուրդային երգեր կ'երգէ, կը պարէ, խաղեր կը խաղայ,կրակին վրայէն կը ցատկէ: Նորապսակ ամոլները առաջինը կ'ըլլան , որ կը ցատկեն կրակին վրայէն եւ ապա միւսները:Այս պէսով նորապսակ ամոլները կը հաւատան, որ բոլոր  ցաւերն ու չար ոգիները յանձնելով կրակին կ'այրեն զանոնք, որպէսզի առանց փորձարութեան կեանք ունենան: Այս խաղին մէջ կը տեսնենք քրիստոնէական երեւոյթ մը եւ արտայայտութիւն մը, որն հետեւեալն է.Մեր նախնիք հեթանոս հայեր Աստուածոյ պատիւը կրակին կու տային,  կրակի շուրջը հաւաքուելով անոր երկրպագութիւն կ'ընէին:Իսկ  մենք այսօր կրակին վրայէն ցատկելով ոտնատակ կ'ընենք զայն եւ կ'ուզենք ցոյց տալ, որ կրակը չէ Աստուած, այլ այն է Աստուած որ այսօր քառասուն օրական կու գայ Տաճառ, որուն փառք յաւիտեանս.Ամէն:

Տօքթ.Սարգիս Ատամ