‘Kürtler’ ve Ermeni soykırımı

Ayşe Günaysu

Bir yandan Gezi direnişinin yıldönümünde uygulanan ağır şiddetin, gözaltı ve yaralanmaların isyanını, diğer yandan Ağrı ve Norşin’in sevincini yaşarken, kadim konularımıza kafa yormaya devam ediyoruz. Yine, yeniden, bir kez daha “Kürtler” ve Ermeni Soykırımı. Osmanlı hükümetinin inceden inceye örgütlediği soykırımın hayata geçirilmesinde, Ermenilerle ortak coğrafyayı paylaşan Kürtlerin önemli bir kısmının doğrudan rol aldığı bir gerçek. 100 yıl önceki bu gerçek bugünün koşullarında bütün Ermeniler tarafından aynı şekilde algılanmıyor.

Bir kısım, hem de önemli bir kısım, özellikle bizim memlekette en radikal olarak tanınan Taşnaktsutyun da dahil olmak üzere,  tarihi bağlam diye bir şey olduğunun farkında. Daha dün Ermenileri “kesen” Kürtle, bugünün Kürdünü bir ve aynı insan gibi algılamanın ve düşmanlık duymanın ilkel, düz mantığını reddediyor. Bugün Kürtlerin, dedelerinin suçunu, hem vicdanen, hem de bu yanlış yüzünden ödedikleri ve ödemeye devam ettikleri korkunç bedel yüzünden kabul ettikleri ve lanetlediklerini görüyorlar. 

Taşnaktsutyun ve Hınçakyan liderleri, hiçbir parti ve politik oluşumda yer almayan Ermeni aydın, yazar, çizer ve tarihçiler, Kürtleri topyekûn düşman olarak görmediklerini açıklıyorlar. Inkâr ve imhayı devlet politikası olarak benimsemiş Türkiye’nin egemenlerine karşı Kürt özgürlük hareketinin mücadelesini halen sürmekte olan İttihatçı devlet aklına karşı en güçlü muhalefet olarak görüyorlar. Sadece onun için de değil, feodal yapıyı kıran, tabanda özgürlük ve eşitliğin önünü açan bir hareket, bir adalet arayışı olarak gördükleri için de destekliyorlar. Adını vermemeye söz verdiğim bir Taşnaktsutyun yöneticisi şahsen bana aynen şöyle dedi: “Kendimi BDP’lilere yalnızca Ermenilere yaklaşımları yüzünden değil, çocuklarıyla, kadınlarıyla, insanlarıyla, genel olarak hayatla olan ilişkileri nedeniyle yakın hissediyorum.” Ancak içinde Türkiyelilerin de bulunduğu, Ermeni soykırımı konusunda düşünen, yazan, konuşan dar bir kesim ısrarla genel olarak Kürtlere, özel olarak da Kürt özgürlük hareketine düşmanca yaklaşıyor ve bunu yaparken ırkçılık ve ayrımcılık karşıtlarının mücadele ettiği bir dili kullanıyorlar. En basitinden, artık evrensel literatürde yaygınlaşmış özcülük (essentialism) denilen şeyi, kabaca tariflersek, bir özelliğin bir grubun doğasında bulunduğunu varsaymayı, bu şekilde bir genellemeyi  büyük bir rahatlıkla yapabiliyorlar. Soykırımın faillerinden bahsederken defalarca “Kürtler” sözcüğünü kullanıyorlar. Mesela “bazı Kürt aşiretleri”, ya da “Kürtlerin önemli bir bölümü” değil de, düpedüz “Kürtler”.

Daha 1990’ların başında ders kitaplarında milliyetçilik konusunu, biz Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Komisyon üyeleri Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü’nde o hiç unutmayacağımız …tienne Copeaux’dan öğreniyorduk, bir ulusun adını tek başına, başında bir belirleyici sıfat olmadan kullanılmasının milliyetçi, giderek ırkçı söylemin başlıca öğelerinden olduğunu. Yani bundan 20 yıl önce öğrenmiştik, Türkler şöyle yaptı, Ermeniler böyle yaptı, Yunanlılar şunu etti demenin bu çağın normlarına göre son derece “geri” bir konum olduğunu. Oysa, hem de soykırım konusunda çalışmalarından çok şey öğrendiğimiz, birçok bakımdan çok şey borçlu olduğumuz dostlarımız bu basit gerçeği 20 yıl sonra hâlâ öğrenememiş, içselleştirememiş durumda.  Ermenilerin “Kürtler” tarafından katledildiği, mallarının “Kürtler” tarafından gaspedildiği gibi özcü bir dili büyük bir rahatlıkla kullanıyorlar ve bu metinler insanlar arasında paylaşıyor, dolaşıma giriyor. Resmi ideolojinin olumsuzlama anlamında “Ermeniler” söylemine karşı çıkanlar, aynı şeyi “Kürtler” diye yapmakta beis görmüyorlar.  Kürt özgürlük hareketine düşmanlığa gelemedim bile. Hem Kürtlerden böyle bir dille bahsedilmesi söz konusuyken, daha buraları geçememişken,  Kürt özgürlük hareketine düşmanlığı irdeleyip analiz etmek fena halde lüks kaçacak, onu da görmüyor değilim.

http://www.ozgur-gundem.com/index.php?haberID=109370&haberBaslik=%E2%80%98K%C3%BCrtler%E2%80%99+ve+Ermeni+soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1&action=haber_detay&module=nuce&authorName=Ay%C5%9Fe++G%C3%9CNAYSU&authorID=222#.U42H54yqrqM.facebook