Recep Maraşlı
Tamamen bilinçli, öngörülü ve planlı olarak tezgahlanan
6-7 Eylül olayları, Cumhuriyetçin vitrininde duran büyük şehirlerdeki etnik
unsurlarının da son bir hamleyle yok edilmeleri girişimiydi. Devlet, bu
politikasını hem o günlerde sürdürülmekte olan Kıbrıs görüşmelerinde bir
şantaj, hem de İstanbul ve İzmir’in kadim halklarından kurtulma için bir fırsat
olarak kullandı. Olayları “Komünist tahriki” diye sunmakla da dış tepkileri
önlemeye çalıştığı gibi ve sosyalistlere yeni saldırı bahanesi yaratarak bir
taşla bir kaç kuş vurmaya çalıştı. Bu olaylar tüm sonuçlarıyla TC’nin temel
devlet politikalarına hizmet etti. Öyle ki 1960 darbesinde DP Hükümetinin
yargılanmasında bile işe yaradı..
Saldırılar, Atatürk’ün Selanik’te doğduğu eve
Yunanlılarca bir bomba atıldığı haberinin 6 Eylül günü saat 13 ajansında
radyodan okunması ve bu haberin “İstanbul Ekspres” adlı akşam gazetesinin saat
16-17 arasında yaptığı 2. baskısında[460] duyurulmasıyla “start” almış oldu.
İstanbul Ekspres, MİT mensubu Mithat Perin’ın çıkardığı DP yanlısı bir
gazetedir.
Beyoğlu İstiklâl caddesinde Türk bayrağı asarak önlem
almış olanların dışında ve daha önce tertipçiler tarafından işaretlenmiş tüm
dükkanlar yerle bir edilmişti. Örgütlendirilmiş ve kışkırtılmış çapulcu
kalabalıklar tarafından Taksim, Arnavutköy, Ortaköy, Karaköy, Eminönü, Sirkeci,
Gedikpaşa, Çarşıkapı, Kumkapı ve Bakırköy de aralarında olmak üzere 52 yerde
birden aynı anda çıkarılan yangınlarla tarihi, ulusal, kültürel ve sanat varlıkları
bir gecede yakılıp kül edildi; yıkıldı, yağmalandı. İstiklal caddesi baştan
ayağı tek bir dükkan kalmamacasına yağmalanmıştı. Yollar boydan boya kırılıp
dökülmüş, parça parça edilmiş eşyalarla doluydu. Ellerine kazma, kürek, balyoz
ne bulmuşsa kırılıp dökülecek Rum, Ermeni evi, işyeri arayan grupları şehrin
dört bir yanında sabaha kadar terör estirdi. Tünel’deki Embros, Apoyevmatini,
Tahidromos gibi Rumca yayın yapan gazetelerin idarehaneleri; Patrik’in
Tarabya’daki evi ateşe verildi. Rum ve Ermeni hastanelerine bile saldırılarak
yangınlar çıkarılmış, gayri Müslim mezarlıkları açılarak cesetler sokaklarda
sürünür olmuştu.
Milli Eğitim Bakanlığının resmi verilerine göre,
İstanbul’da ilk, orta ve lise derecesinde 32 Rum ve 8 Ermeni okulu tahrip
edilmişti. İstanbul’da 74 kilise vardı. 70’i aynı zamanda yakılıp yıkılmıştı.
Kiliseler dışında bir Havra, 8 Ayazma, 2 Manastır, 3 bin 584’ü Rumlara diğeri
Ermeni ve Musevilere ait 5 bin 538 gayrimenkul tamamen yakıldı.
İzmir’de Yunan konsolosluğu ile Fuardaki Yunan pavyonu ve
Yunan kilisesi tamamen yakıldı, sahildeki iki Rum motoru batırıldı.
Ankara’da ve diğer bazı taşra kentlerinde ise her nasılsa
kalmış olan Rum ve Ermenilerin kilise ve işyerleri de bu kıyımdan nasiplerini
aldılar. Asıl büyük yıkımın yaşandığı İstanbul ise tarihinin en büyük toplumsal
felaketlerinden birini yaşamaktaydı.
15 Ekim 1955 tarihi itibariyle 4 bin 333 kişinin toplam
69 milyon 578 bin 744 TL zarar gördüğü beyan edilmişti.[461] Oysa bu rakamın
gerçeğin çok küçük bir kısmı olduğu kolaylıkla anlaşılabilir. Bir tek kilisede
bile tahrip edilip yağmalanan antika sanat eserlerinin değeri bile bu kadar
edebilir. Gazeteci Haşim Akman’ın dediği gibi “Tahrip edilen malların değeri
gerçekten de inanılmaz boyutlardaydı. Ama İstanbul’un 500 yıllık çok kültürlü
yapısına düşen bomba, hiç bir şeyle kıyaslanamayacak ölçüdeydi.”[462]
O sıralarda DP İstanbul milletvekili olan Aleksandros
Haçopulos, TBMM’de yaptığı konuşmada Polisin tahrip ve yağma yapanları
koruduğuna , örnekler verirken Büyük Ada’ya polisin gözleri önünde kayıklarla
gelen 200-300 civarında kişinin Rum ev ve işyerlerini tahrip ettikten sonra
yine polisin gözleri önünde elleri kollarını sallayarak Adayı terk ettiklerini
belirtmektedir. Kendi evi de saldırıya uğrayan Haçopulos olayı şöyle anlatmaktadır.
“.. Evimin yanında polis karakolu bulunmaktadır. Bizi
tanırlar, anne ve babamı bilirler. Tahripçiler evin içine giriyor, ev tamamiyle
tahrip ediliyor ve evimin önünde duran silahlı jandarmalar hiç müdahale
etmiyor. Bu hadisede diyebilirim ki evim değil, tahripçiler muhafaza
edilmiştir. Babam ve annem 80 yaşındadır. Yataktan aşağı atılmış ve gece
yarısı, yatakları dahil Her şeyleri tahrip edilmiştir. Başbakanlık Müsteşarı
Salih Korur evimin halini gözleriyle görmüştür. …
Sarf ettikleri cümleler de şunlardır; kırın, yıkın,
mebusun evini. Bedavadan para alıyor.”[463]
Bir iktidar partisi milletvekilinin evinin, yaşlı
ana-babasının jandarma ve polisin gözleri önünde gece yarısı saldırıya
uğraması, diğer insanların ne gibi bir şiddet ve kıyıcılıkla karşı karşıya
kalmış olduklarını çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır.
Bir başka tanıklık 6-7 Eylül olaylarındaki Kontrgerilla
tertipleyiciliğine sivil bir gözlem getirmektedir. Evini yağmalanmaktan Türk
bayrağı çekerek ve Türk’müş gibi davranarak kurtaran Sarkis Varbed anlatıyor :
“Gece saat bir. Köşe başında düdük sesi duyuldu. Bir de
baktık bir subay. Yanlarında askerler. Yağmacılar kaçmaya başladı, kimin elinde
bir makine, kiminin koltuğunda bir halı, gardıroplar kırılmış, buzdolapları
sokağa atılmış. Yığın yığın kırık dökük eşya bütün sokağı kaplamış. Elimde
kahve fincanı var. Bir subay geldi. ‘Kahvenin tadını çıkaracak yeri ve zamanı
çok iyi seçmişsin. Her Türk sizin gibi olmalı. Ama artık kahvenizi içerde için,
çünkü askeriye bu işe müdahale etti’ dedi. Tabii dedim, “Türk subayına saygımız
sonsuz.” [464]
Fener Patrikhanesi Saint Sinod Meclisini adına Başbakan
Adnan Menderes’e 15 Eylül 1955 günü bir mektup gönderen Ortodoks Rum Patriği
Athenegoras olayları şöyle anlatmaktadır;
“Muayyen bir program ve plan mucibince
teşkilatlandırılmış bir sevk ve idare tahtında hazırlanmış bulunan halk
kitleleri şehrin muhtelif noktalarında gece vakti ve aynı zamanda ve bir emirle
hareket ederek emirlerine amade her türlü vesaiti nakliye ve her türlü tahrip
edici alet ile, asayişi muhafazaya memur olanların gözleri önünde, dehşet
verici savletle ırkımıza karşı tecavüze girmişlerdir. Asırların emaneti,
insaniyetin malı ve bütün memleketimizin medârı iftiharı olan medeniyetin
eserleri tahrip edilmiştir. Adedi 80’i bulan kilise ve ibadehânelerimizin 70’i
müthiş tahribata mâruz kalmış, kısmı âzamı ateşe verilmiştir. Mukaddes kilise
eşyası ve evâni tahrip edilmiştir. Kıymeti biçilmez tarihi sanat eserlerimiz
tahrip edilmiştir. İbadethanemizin mukaddesatı utandırıcı bir şekilde
kirletilmiş, talan ve yağma edilmiştir. İstimzar ve yağma her tarafta
sürdürülmüştür. Patrikhanelerdekiler de dahil olmak üzere ölülerin mezarları
açılmış, henüz defnedilen ölüler parçalanmıştır. Ölülerin kemikleri
istirahatgahlarından çıkarılarak etrafa atılmış ve ateşe verilmiştir. Her
tarafta ruhaniler aranmış, bulunanlara işkence edilmiş, ölümle tehdit olunmuş,
hatta bir tanesinin canına kıyılmıştır.”[465]
Çok sonraları resmi kayıtlarda 3 ölü 30’da yaralı olduğu
açıklandı. Basın üzerindeki resmi ve gayrı resmi sansür, mezarların açılıp
ölülerin bile caddelerde sürüklendiği bu olaylarda gerçek insan kaybının
verilmediğini gösteriyor Buna rağmen birçok gazete “bazı küstahların linç
edildiğini” yazmaktaydılar.
Nitekim Yelda; İstanbul İHD Şubesinin “Utandıran Tarih”
isimli fotoğraf sergisinin açılış kokteylinde gazeteci Hıfzı Topuz’un o
yıllardaki sansürü anlatırken; “6-7 Eylül tahribatı ile ilgili resim yayınlamak
yasaktır; Zarar görenlerin istekleri, talepleri şeklinde haber yazılamaz;
Beşiktaş’ta çuval içinde üç yanan insan bulunmuştur, bunun haberinin yapılması
yasaktır; vb” gibi yasaklamalarla karşılaşmış olduklarını yazmaktadır.[466]
6-7 Eylül olaylarındaki gözle görülür ilke, tüm görgü
tanıklarının da belirttikleri üzere polislerin ve saldırganların “Cana bir şey
gelmeyecek, yalnızca kırılıp dökülecek” demeleridir. Bu da hedefin ve yöntemin
dikkatlice seçildiğini göstermektedir.
7 Eylül günü İstanbul, Ankara ve İzmir’e Sıkıyönetim ilan
edildi. “Örfi İdare Kumandanlığına” 3. Ordu müfettişi Korgeneral Nurettin Aknoz
atanmıştı. 10 Eylül’de Sıkıyönetim Mahkemeleri çalışmaya başladı ve haklarında
soruşturma açılan 3 generale işten el çektirildi.[467]
Sıkıyönetim ilanı görüşmelerinde “güvenlik kuvvetlerinin
zafiyeti ve vaktinde önlem almaması” konusundaki eleştirileri cevaplayan
Başbakan Yardımcısı Fuad Köprülü, “..bu hadiseden Hükümet önceden haberdardı.
Ona göre bazı tertibat da almıştı. Fakat hadisenin günü ve saati belli
değildi.” diye savunma yapar. Ancak onun “haberimiz vardı” deyişi, işi “komünistlerin
yapacağını biliyorduk, ama gününü saatini bilmiyorduk. Bombalama olayı da
vesile oldu” gibi devlet senaryosuna uygun bir açıklamadan ibarettir..
Olay kitlesel bir şiddet gösterisi ve yıkım olarak
tezgahlanmışken, sonuçlarından bir başka türlü de yararlanmak için DP Hükümeti,
“İstanbul’un ve esas olarak memleketin esas itibarı ile bir komünist tertip ve
tahriki ile ağır bir darbeye maruz kaldığı..” yolunda alelacele bir bildiri
hazırlayarak sorumluluğu hiç ilgisi olmadığı halde dönemin ünlü solcu ve
komünistlerinin sırtına yıkmaya çalıştı.
Sıkıyönetim yargılamalarında olayın sanıkları olarak Aziz
Nesin, Hasan İzzettin Dinamo, Dr. Müeyyet ve Can Boratav, Dr. Hulusi Dosdoğru,
Dr. Nihat Sargın, Kemal Tahir, Asım Bezirci, Faik Muzaffer Amaç, Aslan Kaynardağ,
İlhan Berktay[468] gibi isimleri görmek oldukça dramatiktir.
Sorumluluğu komünistlere yıkma işi o kadar acemice
tezgahlanmıştı ki, olaydan 6 ay önce ölmüş biri ile o anda doğuda askerliğini
yapmakta olan bir başkası da sanık olarak gösterilmişti. Aylarca Harbiye
hücrelerinde tutulan sanıklar Sıkıyönetim Mahkemesinde yargılandıktan sonra
beraat ettiler.
Fakat daha da dramatik olanı gerçekten ilgileri olmadığı
halde Türk Sol’unun 6-7 Eylül olaylarına bakışıdır. İşin altındaki devlet
provokasyonunu, ırkçılık ve şovenizmi göremeyen Türk Sol’u olaylarda “bir halk
hareketi, başkaldırı” keşfetmeye çalışmıştır.
Yelda, olayların tanığı olma sıfatıyla İHD İstanbul
Şubesi’nde “Utandıran Tarih” isimli sergiye çağırdıkları eski TKP’li Metin
İlkin’in “6-7 Eylül’ü milli bir hareket olarak görmediğini”, “olaylarda göze
çarpan bir şey vardı, o da servet düşmanlığı. Bu servet düşmanlığı da çok doğal
bir şey” dediğini aktarıyor.[469]
Ben de kendisiyle bir görüşme yaptığımda eski KKE’li ve
anti-faşist Yunan direnişçilerinden Manolis Glezos’dan benzer bir anekdot
dinlemiştim. 1960 yılında Atina’da toplanan Komünist Partileri konferansına,
TKP delegasyonundan katılan bir “Türk yoldaş”ın (muhtemelen Mihri Belli) 6-7
Eylül olaylarını, “Yoldaş bu, Türk emekçilerin Rum ve Ermeni burjuvazisine
karşı bir isyanıdır.” diye yorumladığını üzüntüyle aktarıyordu.
“Atatürk’ün evinin bombalanması” olayının Türk devletinin
tertiplediği bir provokasyon olduğu Yunan makamlarınca o günlerde ortaya
çıkarılmıştı. Olayla ilgili olarak Selanik Hukuk Fakültesi’nde burslu öğrenci
olarak okuyan ve bir Türk ajanı olan Oktay Engin’in ve Selanik Başkonsolosluğu
Kavası Hasan Uçar yakalanmışlardı. Konsolosluk yetkilileri dokunulmazlıkları
olduğu için yargılanamazken, Uçar ve Engin süre tutuklu kaldıktan sonra tahliye
edildiler.15.6.1956 tarihinde tahliye olan Engin Türkiye’ye kaçarak Yunan
tabiiyetinde olmasına rağmen Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlığa alınmış
kendisine pek çok olanak sağlanarak korunmuştu. Engin ve Uçar, gıyaplarında
Yunan Mahkemelerince iki-üç yıllık cezalar almışlardı.
1960 Darbesinden sonra yapılan “Yassıada Duruşmaları”nda
olay devletin resmi makamlarınca da doğrulanmıştır. 6-7 Eylül olaylarının
başlamasına “bahane” olarak kullanılan, Selanik’te “Atatürk’ün Evinin
bombalanması işinin Selanik Başkonsolosu M. Ali Balin, Yardımcısı M. Ali
Tetikalp tarafından Dışişleri Bakanlığının da bilgisi içinde örgütlendiği;
kavas Hasan Uçar ile Oktay Engin’in eylemi birlikte gerçekleştirdikleri;
Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı F.Rüştü
Zorlu, İçişleri Bakanı Namık Gedik’in 6-7 Eylül olaylarını yaratmak amacıyla bu
tertibin içinde oldukları iddiası ile 11 kişi hakkında dava açılmıştır.[470]
6/7 Eylül olaylarının tıpkı ‘koyun” gibi her şeyinden
yararlanılan bir olay olduğu için, bombalama olayı da dahil 6/7 Eylül
hadiselerinden dolayı devrik DP hükümetinin de ayrıca yargılanılması da
ilginçtir. Olanlardan iyice teşhir olan TC devletini aklamak ve sorumluluğu
sadece devrik DP Hükümetine yıkmak için yapılan yargılamalarda, duruşmalar
ilerledikçe devletin perde arkasındaki gücünün teşhir olma endişesi ile bu
dosya Yüksek Adalet Divanı, tarafından 5.1.1961 tarihinde kapatılarak, sanıklar
hakkındaki dava geri alındı. “Bebek, Köpek,Metres” davalarıyla işleri sulandırılmaya
devam edildi.
Oysa olayların sadece “hükümet provokasyonu” olmayıp daha
kapsamlı bir Genelkurmay hazırlığı ve devlet politikasının ürünü olduğunu 30
yıl sonra bir Türk generalinin itirafı ile “Özel Harp Dairesi” adına
sahiplenilmiştir. Bomba provokasyonunun sadece hükümetin işi olmayıp devlete
ait olduğunun maddi kanıtlarından biri de, yaptığı işe “kahramanlık” olarak
sahiplenen bombacı Oktay Engin daha sonra devlet kademelerinde hızla
ilerleyerek 1992’de Nevşehir Valiliğine kadar gelmesidir. Şimdilerde ise
Emniyet Genel Müdürlüğü Planlama Daire Başkanı !
Olay günlerinde TBMM’den “Hemen hemen bütün evlere
girenler şu cümleyi kullanmışlardır; “Korkmayın sizi asıp kesecek değiliz. Buna
dair emir vardır. Yalnızca evlerinizi tahrip edeceğiz.” Bu emri verenler
vardır. Kimlerdir. Bu iş hangi teşkilatın mahsulüdür?”[471] sorusunu soran ve
“Sayın arkadaşlarım teşkilat tertipliydi. Muazzamdı.” tespitini yapan
Haçopulos’a yanıt 37 yıl sonra Emekli Orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu’ndan
gelmiştir.
Olayların “Türk Gladiosu” olarak tabir edilen “(Ö.H.D)
Özel Harp Dairesi ”nin “muhteşem bir örgütlenmesi” olduğunu övünerek itiraf
eden General Yirmibeşoğlu, gazeteci Fatih Güllapoğlu’na şunları anlatmaktadır;
“Bak ben sana bir örnek daha vereyim. 1974’deki Kıbrıs
Harekâtı. Eğer Ö.H.D. olmasaydı, o harekât, yani iki harekât da o kadar
başarılı olabilir miydi?
Harekât başlamadan önce Özel Harp Dairesi devredeydi.
Adaya, bankacı, gazeteci, memur görüntüsü altında Özel Harp Dairesi elemanları
gönderildi ve bu arkadaşlarımız, adadaki sivil direnişi örgütlediler, halkı
bilinçlendirdiler. Silahları 10 tonluk küçük teknelerle adaya soktular.
Sonra 6-7 Eylül olaylarını ele al.
-Pardon Paşam anlamadım. 6-7 Eylül olayları mı?
-Tabii. 6-7 Eylül de, bir Özel Harp işiydi, Ve muhteşem
bir örgütlenmeydi. Amaca da ulaştı…(Paşam bunları söylerken benden de soğuk
terler boşanıyordu). Sorarım size, bu muhteşem bir örgütlenme değil miydi?
-E, evet Paşam!”[472]
Generalin 6-7 Eylül olaylarını 1974’de Kıbrıs’ın İşgali
hazırlıkları anlatırken hatırlaması rastlantı değildir. Çünkü 6-7 Eylül
olayları ile “Kıbrıs Sorunu” arasında görülenin dışında çok daha yakın bir
bağlantı vardır. General Yirmibeşoğlu’nun bahsettiği “Özal Harp Dairesi”nin
Kıbrıs’taki örgütlenmelerinin başlangıç tarihi de 1955’e dayanır. Kıbrıs
Türkleri içinde “Volkan”, “9 Eylül” gibi kontrgerilla örgütleri bu tarihlerde
örgütlenmiş, 1958 yılında ise bizzat Türk Generallerinin örgütlediği “Kıbrıs
Türk Mukavemet Teşkilatı” adıyla merkezileştirilmişlerdi. 1974 işgaline kadar
geçen süre içindeki “Özel Harp dairesi”nin çalışmaları bu kanaldan yürümüştür.
1950’lili yıllarda halen bir İngiliz sömürgesi olan
Kıbrıs’ta, bağımsızlık mücadelesi yükselmektedir. Bağımsızlık mücadelesini daha
çok Yunanlı yurtseverler üstlenmiş bulunmaktaydılar. “Bağımsız Kıbrıs”ın
sonuçta Yunanistan ile birleşmesine kesin gözüyle bakan TC, bunu önlemek için
Kıbrıs bağımsızlık mücadelesine karşı, sürekli olarak İngiliz yönetiminin
yanında yer aldı. Sorunu Birleşmiş Milletlere taşımadan kendi inisiyatifinde
çözmeye çalışan İngiltere Başbakanı Eden’in önerisi ile taraflar, 29 Ağustos
1955’de Londra’da düzenlenen bir konferansta bir araya geldiler. İngiltere,
Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları Mc Millan, Stefanapulos ve F. Rüştü
Zorlu’nun katıldıkları Londra Konferansı başarısızlıkla sonuçlandı. Yunanistan
Adanın bağımsızlığını ve “self determination” hakkının tanınmasını istiyordu.
İngiltere ileri tarihlerde Anayasal bir özerklik vermeyi öneriyor; TC ise
Kıbrıs’taki statü değişikliklerine karşı çıkarak tek değişikliğin Adanın
Türkiye’ye verilmesi olabileceğini savunuyordu. Zaten tıkanmış olan konferans o
sıralarda Londra’da görüşmelerde bulunan TC Dışişleri Bakanı Zorlu’nun Selanik
olayını kınayarak ayrılmasıyla kesilmişti.
Zaten 6-7 Eylül olaylarından önce de Kıbrıs bahanesiyle
Rum halkına karşı legal provokasyonu devlet destekli bir dernek olan “Kıbrıs
Türktür Cemiyeti” yürütmekteydi.[473] Dernek Yargılamalara konu olmuş, zaten
paravan olarak kullanıldığı için “feda” edilmiştir. Devlet, Kıbrıs bunalımı
karşısında Türkiye’deki Rum nüfusu “rehine” olarak kullanacağının işaretini
vermiş; dahası Kıbrıs’ı kaybetme olasılığına karşı içerdeki Rum ticaret ve
kültürünü tasfiye ederek etnik homojenleşme yolunda keskin bir adım daha
atmıştır.
Varlık Vergisi’yle birlikte ekonomik etkinliklerinin
büyük kısmı Türk burjuvazisi tarafından ele geçirilen gayrimüslimler; 6/7
Eylül’le birlikte yalnız ekonomik yaşamdan değil, sosyal ve kültürel yaşamdan
da tamamen tasfiye edilmişlerdir.1950’li yıllarda 800 veya 1 milyon civarında
olan Rum ve Ermeni nüfusu, bu korku ve terör ortamı nedeniyle yaşanan göçler
nedeniyle bugün 1650 kişiye kadar düşmüş durumdadır. General Yirmibeşoğlu’nun
“amacına da ulaştı” dediği şey bunlardır.
6-7 Eylül’de içe, Kıbrıs’ta dışa doğru gelişmenin bir iç
bağlantısı vardır; 1964 Bağımsız Kıbrıs’ta Yunanistan’la birleşme politikasının
ağırlık kazanmasına karşılık; İstanbul’da Rum ve Ermenilere ait gayri menkul ve
Vakıf mallarının alınıp satılmasına konan ambargoyla; 1974’de Kıbrıs’ın işgal
edilmesiyle İstanbul’da kalmakta direnen Rumların da mal mülklerini bırakarak
Yunanistan’a göç etmeleri ile sürmüştür.
Olaylarda “Sanık” olarak yargılanmış olan Hulusi
Dosdoğru’ya göre;
“6-7 Eylül olayları, ne bir komünist kışkırtması, ne de
nasırına Kıbrıs olayları nedeniyle basılan halkın kendiliğinden reaksiyonudur.
6/7 Eylül 1955 olayları, adı Demokrat “Demirkırat”, toy, fanatik, sorumsuz bir
yönetimin İstanbul-İzmir metropollerinin her köşesindeki Rum azınlığa karşı,
baştan sona sistemli, planlı, programlı tertip ve kışkırtmaları ve illegal
uzantılarıyla kopartılmış bir toplu yıkım ve kırım kasırgasıdır.”[474]
Tanık olduğu 6-7 Eylül olaylarını “Gül Sancısı” adlı
romanında işleyen ANAP Milletvekili Yılmaz Karakoyunlu , Aktüel dergisinin
yaptığı bir röportaja verdiği yanıtlarda asıl amacın “Osmanlı’dan beri iktisadi
hayatı elinde bulunduran azınlık sermayesinin Türk kesimine transferi” olduğu
görüşündedir;
“Hadiselerin başlangıç itibariyle bir tertip olduğu
ortadadır. Nitekim o tarihte Atatürk’ün evine bomba koymak suretiyle bu
heyecanı yaratan insan bugün Nevşehir Valisidir. Bir mürettip. Bugün devletin
tertibinden sorumlu bir makamın sorumlusudur! Bu da az buz bir iş değildir. Ben
o arkadaşımızı tezyif etmek için söylemiyorum. O bir görevdi, yerine getirildi.
Tertibin oluğunun en güzel örneğidir.
…
Hadise, sadece bir sermaye transferi anlamı da taşımaz.
Bir sermayeyi, bir varlığı yok etmektir. Örneğin Varlık Vergisi’nde öyle
değildir. Sizden zorla vergi almaya kalktım. Evinizi sattım, ben ucuza aldım.
Mal benim aktifime geçti. Burada öyle değil. Her şey payimal edildi, perişan
edildi, talan edildi. Yani fiziki olarak sermaye tahrip edildi. Ama kabul etmek
zorundayız ki o hadiseden sonra Anadolu’dan İstanbul’a gelmiş, palazlanmış
esnaf, ticaret hayatının da sahibi olmuştur. 6-7 Eylül hadisesinde tahrip
edilen kadronun yerini dolduranlar, bugün Türk iktisadi hayatında önemli
isimler olmuşlardır.”[475]
Mete Tuncay, 6-7 Eylül Olaylarını “İstanbul’da
İmparatorluk kültürünün sona ermesi ve taşralaşmanın başlaması” olarak
nitelendirmektedir.[476]
“Azınlıkların bir rehine gibi tutulduğu” görüşünde olan
Yelda “Azınlıkların, mal gibi, milli alacaklara karşı rehin tutulmasını hangi
ahlaka sığdırabiliriz?” diye sormaktadır.”Milli ahlâka herhalde. Kıbrıs’ta ele
geçirilemeyenlerin bedeli ödetilen Rumlar ve diğer ‘gâvurlar’ oldu.
Yunanistan, Ermenistan, İsrail veya diğer ‘gâvur’
milletlerle çıkacak gerginliklerde bedel ödetilecek gruplardır hâlâ
azınlıklar.”[477]
__________________________________
[460] İstanbul Ekspres; “Atamızın Evi Bomba İle Hasara
Uğradı”, 6 Eylül 1955 2.Baskı, İstanbul
[461] Erol Anar; “Öte Kıyıda Yaşayanlar Azınlıklar Yerel
Halklar ve Türkiye”, Belge Yayınları, 1997, İstanbul , s.76
[462] Aktüel Dergisi, S.61, 3-9 Eylül 1992, s.24-27
[463] TBMM Zabıt Ceridesi, X. Devre,1. sene, 80. inikat,
1. içtima, 12 Eylül 1955 (Aleksandros Haçopulos’un Sıkıyönetim Oylaması
görüşmelerindeki konuşması.)
[464] Karin Karakaşlı; Yakın Tarihin Canlı Tanıklarından
Sarkis Çerkezyan; Hayatı Yontan Marangoz Ustası“, Tarih ve Toplum, Ekim 2000.
s.202, s.199-200.
[465] Yüksek Adalet Divanı’nda görülen “6/7 Eylül
Olayları Duruşma Tutanaklarından” Aktaran, M.H Dosdoğru; agy. s.192-193
[466] Yelda; “Azınlıklar Bir Rehinedir, Yakın Bir Örnek
6-7 Eylül Olayları”, Söz Gazetesi, s.81, 21 Eylül 1996, İstanbul, s.12-13
[467] 1. Ordu Müfettişi Vedat Garan, İstanbul Kumandanı
Korgenaral Fazıl Bilge ve İstanbul Garnizon Komutanı tuğgeneral Nedim Erensoy .
[468] M. Hulusi Dosdoğru; “6/7 Eylül Olayları”, Bağlam
Yayınları, Eylül 1993, İstanbul
Kendisi de tutuklanan M. Hulusi Dosdoğru Sıkıyönetimce
tutuklanan 45 kişinin “Komünist Fişli” kişilerden rasgele seçildiğini
belirtmekte ve hatırlayabildiklerinin isimlerini vermektedir.
[469] Yelda; agy. s.12-13
[470] Mehmet Ali Sebük; ”6/7 Eylül Hadiselerin Ait
Kararnamenin Tahlili”,Vatan Gazetesi; 19.10.1960
[471] Haçopulos, agy.
[472] Fatih Güllapoğlu’nun Emekli Orgeneral Sabri
Yirmibeşoğlu ile görüşmesi; “Türk Gladio’su İçin Bazı İpuçları”, Tempo Dergisi,
S.24, 9-15 Haziran 1991, s.24-27
[473] Cemiyet Başkanı Hikmet Bil ile yönetiminde yer alan
CHP İstanbul Gençlik Kolları Başkanı Orhan Birgit, “Kıbrıs sorunu ve Atanın
evinin bombalanmasına karşı infiali harekete geçirmek üzere” aktif çalışan
insanlardan biridir. Aynı kişinin 1974 Kıbrıs işgali sırasında hükümet sözcüsü
olması belki bir rastlantıdır ama dramatik bir bağlantıyı gösterir.
[474] M. Hulusi Dosdoğru; agy. Eylül 1993, İstanbul
[475] Yılmaz Karakoyunlu ile Röportaj; “En Ünlü
Güreşçimiz Bile Yağmadaydı”, Aktüel Dergisi, İstanbul, 3-9 Eylül 1992 ,S.61,
s.27
[476] Tarih ve Toplum, “6-7 Eylül Dosyası” s.139/11,
İstanbul
[477] Yelda; agy. s.13
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on
TumblrShare on Google+
FILED UNDER: Recep Maraşlı, Tarih
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.