Yuriy Mavaşev
Öncelikle hatırlatmak gerekir ki, protokoller
reddedilmemiştir henüz, sadece geri çekildi. Sarkisyan protokolleri neden daha
önce çekmedi de, şimdi çekti sorusu önemli bu noktada. Sarkisyan’ın
protokolleri çekme nedenini daha çok Ermenistan iç politikası ve kamuoyu ile
ilgili bir durum olduğunu düşünüyorum: Özellikle Ermenistan’da son dönemde iç
politikada Müreffeh Partisi Başkanı Tsarukyan ile Sarkisyan arasındaki çekişme
arttı. Sarkisyan bu bağlamda Ermeni kamuoyunu kendi yanına çekmek ve aynı
zamanda Taşnakları kazanmak istemiş olabilir. Öte yandan Sarkisyan’ın protokolleri
geri çekmesindeki nedenlerden biri de, Ermeni soykırım iddialarının 100. yılı
olan 24 Nisan 2015 tarihi yaklaşırken Türkiye’ye baskı yapmak olabilir.
***
Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan,
Ermenistan-Türkiye protokollerinin parlamentodan geri çekilmesine karar verdi.
Diplomatik ilişkilerin normalleşmesini öngören protokoller 2009 yılında
imzalanmıştı.
Sarkisyan, "Ermenistan ve Türkiye Arasında
Diplomatik İlişkilerin Kurulması Protokolü" ve "Ermenistan ve Türkiye
Arasındaki İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü"nü meclisten geri
çektiğini kaydetti.
Peki, Ermenistan neden Türkiye protokollerini
parlamentodan geri çekti? Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (KAFKASSAM)
uzmanı Ümit Nazmi Hazır, Radyo Sputnik’e verdiği demeçte konuyla ilgili şunları
söyledi:
"Türkiye 2008 sonrası AKP Hükümeti ile birlikte
’Komşularla Sıfır Problem’ bağlamında yeni bir açılıma gitti. Bu hususta
Ermenistan ile ilişkilerini normalleştirmeye yönelik bir adım attı. 2008’de
Zürih’te Türkiye ve Ermenistan arasındaki protokoller ilişkilerin
normalleştirilmesi yönünde önemli bir adım ve fırsattı. Bu aynı zamanda
Türkiye’nin Ermeni meselesinde resmi bir tutum değişikliğine gittiğinin de
göstergesiydi. Fakat unutmamak gerekir ki, Ermeni meselesinin Türkiye açısından
birçok boyutu ve sac ayağı var. Ermenistan işgali altındaki Karabağ da bu sac
ayaklarından bir tanesi. Türkiye’nin bu konuda Azerbaycan’ın toprak bütünlüğü
dışında bir tutum sergilemesi beklenemez. Eğer Ermenistan, Karabağ’daki
rayonlardan birinde çekilmeye başlasaydı, devamında Türkiye sınırları açmaya ve
ilişkiler normalleşmeye başlayacaktı. Fakat Ermenistan bu konuda bir adım
atamayınca, Güney Kafkasya’daki statüko değişme şansını kaçırdı.
Öncelikle hatırlatmak gerekir ki, protokoller
reddedilmemiştir henüz, sadece geri çekildi. Sarkisyan protokolleri neden daha
önce çekmedi de, şimdi çekti sorusu önemli bu noktada. Sarkisyan’ın
protokolleri çekme nedenini daha çok Ermenistan iç politikası ve kamuoyu ile
ilgili bir durum olduğunu düşünüyorum: Özellikle Ermenistan’da son dönemde iç
politikada Müreffeh Partisi Başkanı Tsarukyan ile Sarkisyan arasındaki çekişme
arttı. Sarkisyan bu bağlamda Ermeni kamuoyunu kendi yanına çekmek ve aynı
zamanda Taşnakları kazanmak istemiş olabilir. Öte yandan Sarkisyan’ın protokolleri
geri çekmesindeki nedenlerden biri de, Ermeni soykırım iddialarının 100. yılı
olan 24 Nisan 2015 tarihi yaklaşırken Türkiye’ye baskı yapmak olabilir.
"TÜRKİYE KÖKLÜ ADIMLAR ATTI"
Son olarak Türkiye açısından duruma baktığımızda, Türkiye
2007 yılından itibaren Ermenistan ile ilişkilerin normalleşmesi konusunda
insiyatif alabileceğini gösterdi. Türkiye şimdiye kadar hiç yapmadığı kadar
köklü ve önemli adımlar attı ki, protokoller bu adımlardan bir tanesiydi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Başbakan olduğu 24 Nisan 2014 tarihinde Ermeni
halkına ve diasporasına yazmış olduğu mektup da Türkiye’nin ilişkilerin
normalleşmesine yönelik çabalarının göstergesiydi.
Fakat Türkiye’nin şu an için daha fazla atabileceği bir
adım yok. Ermenistan,Türkiye’nin bu iyi niyetli çabalarına karşılık bir yanıt
vermediği sürece iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve protokollerin
gerçekleşmesi için hiçbir şans kalmıyor. Aynı zamanda Türkiye’nin hem
Azerbaycan, hem de Gürcistan ile iyi ilişkileri var ve Rusya-Türkiye ilişkileri
de ivme kazanmakta. Bu noktada Ermenistan’ın Türkiye ile ilişkilerinin
normalleşmesine Türkiye’den çok daha fazla ihtiyacı var."
ANKARA GEREKENİ YAPACAK
Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tanju Bilgiç ise, Erivan
yönetiminin, Ermenistan ile Türkiye arasında imzalanan ve ilişkilerin
normalleştirilmesini öngören protokolleri parlamentodan geri çekmesini 'yanlış
ve talihsiz bir adım' olarak değerlendirdi.
Öte yandan protokoller şu anda tam olarak kaldırmış değil
ve Türkiye hâlâ Ermenistan ile olan ilişkilerin normalleşebileceğine inanmakta.
Bu konuda eğer Erivan tarafından olumlu adımlar atılısa Ankara da gerekeni
yapacaktır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.