Dünya Tiyatro Günü Semineri

28 Mart Cumartesi ve 29 Mart Pazar - 14.00 - 19.00

SALT Galata Ev sahipliğinde Bankalar Caddesi 11

28 Mart Cumartesi

14.00 – 16.00

Avantgarde ile Türk Tiyatrosunun Yolculuğu

Prof. Dr. Aysın Candan – Haliç Üniversitesi

19. yüzyılda başlayan batılılaşma hareketinin en belirgin toplumsal yansıması, kapalı salonlarda tiyatro temsilleri izlenmesidir. Eylemin baş aktörleri (her iki anlamda da) Ermenilerdir, izlenen temsiller ise melodramlardır. Melodram ondokuzuncu yüzyılın devrimci biçimidir. Melodram ruhuyla beslenen ilk kuşak Türk oyuncuları içinde en önde gelen isim, Musin Ertuğrul’dur.

Gençlik yıllarını Avrupa başkentleri ile Istanbul arasında geçiren, bir avuç yandaşıyla kurumsal

Türk tiyatrosunun temelini atan Muhsin Ertuğrul, yüzyıl başının büyük Alman oyuncu ve yönetmenlerini yakından tanımış, onlardan aldığı esinle sahne serüvenini biçimlendirmiştir. Muhsin Ertuğrul’un sahne için yazmaya yüreklendirdiği

gençler arasında Nazım Hikmet de vardır.

Prof. Dr. Ayşın Candan, kurumsal Türk Tiyatrosunun avangardla başlayan

yolculuğunu, 19. Yüzyılın sonlarından, 60’ların Halk Tiyatrosu dönemine kadar,

görselli bir sunumla paylaşıyor.

16.00 – 16.30 Ara

16.30 – 19.00 Açık Oturum:

Türkiye’de Oyunculuk ve Reji Gelenegi

Moderatör: Prof Dr. Ayşın Candan

Konusmacılar: Hikmet Körmükçü, Mustafa Avkiran, Nihal Koldaş, Serdar Biliş,

Metin Deniz, Murat Karasu, Jülide Kural

29 Mart Pazar

Venedik’ten Istanbul’a Türkiye Tiyatrosu’nu Yaratanlar

Mimesis Dergisi & BGST & Berberyan Kumpanyası

Birinci bölüm 14.00 – 15.15

Prolog: San Lazzaro Oyunları (Okuma Tiyatrosu)

Musahipzade’yi Yüz Yıl Önceden Müjdeleyenler

Venedik’in San Lazzaro Adası’nda 18. yüzyılın sonunda çoğu Osmanlı tebaasına

mensup Mıkhitarist rahiplerce komedi üslubunda yazılan ilk Türkçe Osmanlı

tiyatrosu örneklerinin tanıtımı ve Musahipzade’yi bir asır önceden müjdeleyen bu

oyunların Türkiye’de modern tiyatronun gelişimine katkısı…

(15 Dakika Ara)

İkinci Bölüm 15.30 – 16.30

Interlüd: Bedros Atamyan’dan Ermenice bir Hamlet tiradı (Boğos Çalgıcıoğlu)

Türkiye Ermenileri Sahnesi

Şarasan’ın “Türkiye Ermenileri Sahnesi” kitabına dayalı olarak 19. Yüzyılda

Ermenice-Türkçe tiyatroya büyük katkı yapan efsane oyuncuların tanıtımı ve

bunlar arasından Darülbedayi’nin kuruluşuna katkı verenlerin aktarılması.

İnterlüd: Mardiros Mınagyan’dan Türkçe bir Armand Duvall tiradı. (Boğos

Çalgıcıoğlu)

(15 Dakika Ara)

Üçüncü Bölüm 16.45 – 17.15

Film: Vasfi Rıza Zobu’nun İzinde Güllü Agop’un Mezarını Ararken (Serda Arslan’ın

kamerasından –süre 10’)

Film: Muhsin ve Vahram

1911 yılında Odeon Tiyatrosu’nda Muhsin Ertuğrul ve Vahram Papazyan ortaklığıyla İlk

Türkçe Hamlet’in oynanışı üzerine kısa bir film (süre 10’)

Epilog: Okuma Tiyatrosu

İlk kez Abdullah Cevdet tarafından 1908 yılında Türkçe’ye çevrilen ve İstanbul’da

1911 yılında Muhsin Ertuğrul ve Vahram Papazyan tarafından sahnelenen Hamlet

oyununun 5. perde 2. Sahnesi’nde Hamlet ile Leartes arasındaki sahnenin

okunması. (süre 10‘)

Oyun Okumaları: Sercan Gidişoğlu, Özgür Eren, İlker Yasin Keskin

(15 Dakika Ara)

Türkiye Sineması’nda Ilkler ve Tiyatroyla Iliskisi

Yrd. Doç. Dr. Müjgan Yıldırım – Maltepe Üniversitesi

17.30 – 19.00

Sinemada Muhsin Ertugrul Öncesi Dönem

“Lebleb­c­ Horhor” (1916); H­mmet Aga’nın Izd­vacı (1916-18); Sedat S­mav­: Pençe ve

Casus (1917); Mürebb­ye(1919); B­nnaz(1919); B­can Efend­ Ser­s­ (1921-22) f­lmler­

üzer­nden dönem­n s­neması ve oyuncular üzer­nden Darülbeday­ ­le baglantısının

anlatılarak, f­lmlerden kısa görüntü ve fotograarın paylasılması...

Sinemada Muhsin Ertugrul Dönemi

S­nemada “T­yatrocular dönem­ (1922-1939) 17 yıl “Tek yönetmen” 30 f­lm.

Muhs­n Ertugrul’un Türk­ye s­nemasında bel­rley­c­ oldugu 17 yıllık bu dönem, f­lmlerden

görüntüler ve belgeseller esl­g­nde aktarılıyor.

Film Gösterimleri:

Muhs­n Ertugrul üzer­ne kısa belge f­lm; Aysel Bataklı Damın Kızı F­lm­ – Muhs­n Ertugrul;

Bed­a Muvahh­t: Çoban Yıldızı Belgesel­; Cah­de Sonku üzer­ne kısa belge f­lm

Ayşın Candan;

İngiliz Kız Ortaokulu ve Robert Kolejde orta öğrenimden sonra Viyana Üniversitesinde

tiyatro bilimi okudu. New York Eyalet Üniversitesi (SUNY) Binghamton’da reji dalında

yüksek lisans eğitimi gördü. 1979’da Viyana Üniversitesinde doktorasını tamamladı.

Istanbul Şehir Tiyatrosunda Muhsin Ertuğrul’un son genel sanat yönetmenliği

sırasında 4 yıl dramaturg –yönetmen olarak çalıştı. 1981-97 arası Mimar Sinan

Üniversitesi Sahne ve Görüntü Sanatları bölümünde öğretim üyesiydi. 1990’da

NewYork’ta Fulbright, 1993’te Berlin’de Goethe Enstitüsü burslarıyla çağdaş tiyatro,

2004’te ARIT bursuyla Atina’da antik tragedya sahnelemeleri araştırdı. 1996’dan bu

yana Uluslararası Tiyatro Antropolojisi Okulu üyesi. 1997’den 2013’e Yeditepe

Üniversitesinde, 2013’ten bu yana Haliç Üniversitesi Konservatuarında gösterim

araştırmaları alanında profesor olarak etkinliğini sürdürüyor. Uluslararası “Spectacle

Vivant” araştırmacı topluluğuyla ortak çalışmalar yürütüyor.

K­tapları: 20. Yüzyıl Öncü T­yatro; Oyun Tören Göster­m; Öncü T­yatro ve D­j­tal Çagda Göster­m

Boğos Çalgıcıoğlu;

1968 yılında Getronagan Lisesi’nden, 1974’de Mimar Sinan Üniversitesi Güzel

Sanatlar Akademisi’nden mezun oldu. Tiyatro oyunculuğu ve sanat yönetmenliği

yapan Çalgıcıoğlu, Osmanlı Ermeni Tiyatro Tarihi araştırmacısı ve yazarıdır. Aylık

Paros Dergisi'nde düzenli olarak tarihi tiyatro mekânları üzerine yazıları yayınlamaktadır.

Çevirmeni olduğu kitaplar: Şarasan, "Türkiye Ermenileri Sahnesi ve Çalışanları" ;

Baronyan, "Şark Dişçisi" (oyun- Şehir Tiyatroları'nda oynandı.); Zekiyan, "Venedik'ten

İstanbul'a Modern Ermeni Tiyatrosunun İlk Adımları."

Fırat Güllü;

1989 yılında Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü’ne girdi. Tiyatroya Boğaziçi

Üniversitesi Oyuncuları’nda başladı. BÜO dâhilinde oyunculuk, eğitmenlik ve reji

sorumlulukları aldı. Çeşitli çeviri ve yazıları Mimesis Tiyatro Çeviri Araştırma

Dergisi’nde yayınlandı. Mezuniyet sonrasında 1996 yılında Boğaziçi Gösteri Sanatları

Topluluğu’na katıldı ve Tiyatro Boğaziçi'nde çeşitli yapımlarda oyunculuk ve reji

sorumluluğu aldı. Şu anda Mimesis Tiyatro Çeviri Araştırma Dergisi'nin yayın kurulu

üyesi ve Mimesis Sahne Sanatları Portali'nin (mimesis-dergi.org) düzenli yazarlarındandır.

Son yıllarda tiyatro tarihi üzerine çalışmalar yürütmektedir ve 2008 yılında BGST

Yayınları'ndan Vartovyan Kumpanyası ve Yeni Osmanlılar adlı bir çalışması

yayınlanmıştır. Ayrıca Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi tarafından yayınlanan Bir Rol

Yaratmak (K. Stanislavski) ve Arzu Gökkuşağı (A. Boal) adlı kitapların çevirmenlerindendir.

Müjgan Yıldırım;

1989 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık bölümünden

mezun oldu. Master ve doktora eğitimini Marmara Üniversitesi Sinema-Televizyon

ölümünde tamamladı. Çektiği iki kısa belgeselle (Bedia Muvahhit’in hayatı ve Paris

Apartmanı) ulusal ve uluslararası festivallere katıldı. Yazarın, “Doğan Kuban- Bir

Rönesans Adamı- Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Nehir Söyleşileri 2007” ile

“Edebiyatçı Mimarlar Antolojisi- Mimarlık Vakfı Yayınları-2008” adlı kitaplarının yanı

sıra Literatür Yayıncılık adına yayıma hazırladığı başta “Sedad Eldem ile Söyleşiler”,

“19. yy’da İzmir Kenti” olmak üzere birçok kitabı bulunmaktadır. Doğuş Üniversitesi’nde

başladığı akademisyenliğe, Maltepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Çizgi Film

Animasyon Bölümü’nde Yardımcı Doçent olarak devam etmektedir