Prof. Dr. Anıl Çeçen
Çeyrek yüzyıllık bir küreselleşme sonrasında yeni bir dünya
düzeni kurulamadığı için, dünyanın nereye gideceği belirsizdir… Seçimlerden tek
parti iktidarı çıkmaması ya da ortaya çıkan tabloda bir koalisyon
alternatifinin kesinlik kazanamaması ve bir anlamda siyasal iktidarın ortada
kalması gibi bir durumda, kısa bir zaman dilimi içinde yeniden genel seçimlere
gidilmesi demokrasinin devamlılığı açısından gerekli olabilecektir. Türkiye
kendisi gibi Akdeniz ülkeleri olan İtalya, İspanya ve Yunanistan’da birkaç
seçimin peş peşe yapıldığını hatırlayarak hareket etmesini bilmelidir. Soğuk
savaş ve küreselleşme dönemlerinden gelen siyasal sorunların aşılması
doğrultusunda tek bir genel seçim ile siyasal çözüm üretilemezse, Akdeniz
demokrasilerinde olduğu gibi kısa bir zaman dilimi içinde yeniden genel
seçimlere gidilmesi yolunu Türkiye’de düşünebilmelidir. Küreselleşme döneminin
sona ermesi, Avrupa Birliği, Büyük Orta Doğu Projesi, Büyük İsrail Projesi ile
birlikte ABD’nin Avrasya siyasetinin de iflas etmesi dikkate alınarak,
doğu-batı ve kuzey-güney dengelerine daha fazla dikkat eden merkeziyetçi bir
yeni politika izlemek Türkiye için yeni dönemde fazlasıyla gerekli
görünmektedir.
***
Türkiye önümüzdeki ay yeni bir genel seçimlere gidiyor. Seçim tarihi
giderek yaklaştıkça, Türk toplumunun siyasal gündemi giderek genel seçimlere
doğru kilitleniyor ve şimdiye kadar gündemde olan konular yavaş yavaş geride
kalıyor. Siyasal ortam seçim koşullarına doğru sürüklenirken, demokrasinin
normal koşullarından giderek uzaklaşılmakta, siyasi partiler arasındaki
gerginlikler tırmanma eğilimleri göstermektedir. Parti liderleri, halk
kitlelerinin desteğini alabilmek uğruna meydan mitinglerinde boy gösterirken,
birbirlerine sataşmaktan geri kalmıyorlar. Daha da ileri giderek liderler
arasındaki söz düellosunun bazı normal olmayan sözlere de yol açtığı görülüyor.
Birbirlerini halkın gözünden düşürmek isteyen parti genel başkanları, miting
ortamlarından yararlanarak rakip partilere kara çalma yöntemlerine de
başvurmaktan geri kalmadıkları göze çarpmaktadır. Siyasal ortamın kör döğüşüne
dönüşmesini önlemek isteyen kamu kurumları ve siyasal merkezler, zaman zaman
araya girerek demokratik rejimin gereği olan yumuşama yöntemlerini gündeme
getirmelerine rağmen, gene de tartışma ortamının bazen çok gerildiği bazen da
sert sözlerle fırsatçı çıkışlar aracılığı ile oy avcılığına doğru siyasal
partilerin yöneldiği görülmektedir. Halk kitlelerinin ülkenin yazgısına egemen
olması açısından ortaya çıkan bu gibi olumsuz gelişmelerin önlenebilmesi için,
hem kamu kurumlarının hem de misyon sahibi vatansever kesimlerin seçimlerin
badiresiz atlatılabilmesi amacıyla ellerinden gelen özveriyi gösterdikleri
anlaşılmaktadır. Bu sayede şimdiye kadar seçimler için gerekli olan toplumsal
barış ortamı korunabilmiştir.
Genel seçimlere doğru
zaman kısaldıkça, önümüzdeki seçimin anlamı üzerinde Türk kamuoyundaki
tartışmalar öne çıkmakta ve bu konuda ilgili kesimler bu seçimlerin Türk
demokrasi tarihi içindeki yerini düşünmektedirler. Yirmi birinci yüzyılın
başlangıcından bu yana on beş yıl geçtiği dikkate alınırsa, artık geçen yüzyıl
ile olan siyasal bağların kopma noktasına geldiği ya da iyice geride kaldığı
söylenebilir. Türkiye geçen yüzyıldan uzaklaşmakla beraber bugün sahip
bulunduğu siyasal yapının geçmişin devamı olarak gündemde olduğu
söylenebilmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında, Türk siyaset sahnesi dört
partili bir yapılanma içinde çok partili bir modele doğru gelişmeler
gösterirken, Atlantik emperyalizminin yönlendirmeleri ile Türkiye Cumhuriyeti
iki partili bir rejime doğru sürüklenmeye çalışılmıştır. NATO destekli askeri
yönetimlere rağmen Türk demokrasisi gelişmeler gösterirken, bu tür Atlantikçi
manipülasyonlar istenen etkileri yaratamamış ve iki partili bir siyasal rejim
Türkiye’de bir türlü gerçekleştirilememiştir. Devleti kuran partinin içinden
çıkan bir merkez sağ parti ülkede kökleşmeye çalışırken, üç kez askeri rejimlerle
karşılaşmış ve her ara rejimde merkez sağ partiler kapatılarak bu partiler
üzerinden bir milli burjuva sınıfının ortaya çıkmasına izin verilmemiştir. Eski
partiler ile beraber merkez sağın kadroları geride kalırken, işbirlikçi yeni
sağ kadrolar yetiştirilerek, dışa açık bir ekonomik yapılanma içerisinde
bunların komprador bir model çerçevesinde, batıcı bir mandacı yapılanmaya
sürüklenmeleri desteklenmiştir. Batı kontrolü altındaki işbirlikçilik merkez
sağ kadrolar içerisinde hızla yaygınlık kazanırken, geleceğin dışa açık
küreselci burjuva yapılanmasının önü açılarak, bir milli burjuvazinin geleceğe
dönük örgütlenmesine izin verilmemiştir. Böylesine olumsuz bir gelişme merkez
sağ partilerin çöküşü ile sonuçlanınca, bu kez bu kesimin içerisinden dinci bir
muhafazakâr yapılanma okyanus ötesi emperyalizmin destekleri ile örgütlenerek,
yeni bir iktidar modeli olarak seçim meydanlarına sürülmüştür. İki binli
yıllara kadar Türkiye’yi yöneten merkez sağ partiler batı işbirlikçiliği
yüzünden, halk kitlelerine bir şeyler veremeyerek siyaset sahnesinden
silinmişlerdir.
Türk demokrasisi geçen yüzyılın son döneminde, merkez sağ,
merkez sol, İslamcı ve Türkçü olmak üzere başlıca dört partili bir yapılanmaya
sahip olmasına rağmen Sovyetler Birliği döneminde komünizm tehdidi yüzünden
sosyalist bir partiye Avrupa ülkelerinde olduğu gibi yer verilememiştir.
Sosyalist blokunun dağılması üzerine merkezi coğrafyada ortaya çıkan otorite
boşluğunun doldurulması doğrultusunda Atlantik emperyalizmi politika
değiştirerek, eskiden merkez sağ partilere vermiş olduğu siyasal desteği bu
kez, dinci toplum kesimleri içerisinden örgütlenen bir muhafazakâr partiye
vermeyi tercih etmiştir. Bu nedenle, eski dinci parti içinden yeni bir siyasal
İslam partisinin ılımlı bir çizgide örgütlenerek iktidara gelmesi sağlanmıştır.
Böylesine büyük bir değişim içinde Milli Görüşçü İslam partisinin yerini ılımlı
İslamcı bir Büyük Orta Doğu Partisi almıştır. Dört partili siyasal model gene
devam ederken, merkez sağın yerini ılımlı İslam’ın alması üzerine diğer
partilerdeki kimlik ve siyasal dengeler alt üst olmuş ve Türkiye uzun bir süre
hem şaşkınlık hem de belirsizlik dönemi yaşamıştır. Merkez sağ çökerken merkez
sol yapılanma da çökmüş ve bu çizgiyi temsil eden devletin kurucu partisi
sosyal demokrasi görünümü altında kitleleri kandırabilme doğrultusunda,
Kemalizm’den liberalizme doğru sürüklenmeye çalışılmıştır. Batı tipi
liberalizmin birçok denemeye rağmen hiçbir biçimde halk desteği alamadığı
Türkiye gibi bir ülkede, liberalizm sosyal demokrasi görünümü altında
yerleştirilmeye çalışılırken, Atatürk’ün partisi böylesine bir siyasal oyuna
Atlantik ötesi manipülasyonlar ile alet edilmeye çalışılmıştır. Sermaye
çevrelerinin bu tür bir oluşumu desteklemesi ile merkez sol çizgideki
Atatürk’ün partisi neoliberal içerikli politikalar aracılığı ile merkez sağa
kaydırılarak, merkez sağdan sonra merkez solun çöküşü de tamamlanmıştır.
Türkiye siyaset sahnesinin merkez sağ ve merkez sol partileri çöküşe
mahkûm edilirken, geri kalan iki siyasal parti de büyük değişimler geçirmiştir.
Milli görüşçü eski siyasal parti dışarıdan desteklenen bir ameliyat ile kendi
içinden bir parti doğurarak, merkez sağdaki oluşuma kaynaklık ederken küçülmek
zorunda kalmış, geride kalan milliyetçi ve Türkçü parti ise bütün bu
değişimlere razı olur bir suskunluk içinde karşı çıkmayarak varlığını korumaya
çalışmıştır. Soğuk savaş döneminde sosyalist sisteme ve sola karşı örgütlenen
yeni bir tür milliyetçilik ile soğuk savaş ortamında taraf olan bu siyasal
çizgi, sosyalist sistemin ortadan kalkmasından sonra, gerçek çıkış noktası olan
Türkçülüğe dönüş yapmak zorunda kalmıştır. Soğuk savaş döneminin ülkücü
çizgideki milliyetçi partisi Türkçülüğe dönüş yapma noktasında siyasal bir
tepki olarak Kürtçülük ile karşı karşıya kalmış ve bunun sonucunda da Türkçü
partinin karşısına, Kuzey Irak üzerinden dış desteklerle düzenlenen örgütlenme
ile Kürtçü bir parti çıkartılmıştır. Bugün gelinen aşamada, Türk siyasal
sistemi çok partili sisteme doğru gelişmeler göstermiş, yüzden fazla siyasal
parti kurulurken, seçim sistemindeki yüksek baraj nedeniyle gene eskisi gibi
dört siyasal partinin mecliste grup kurabildiği sistem devam etmiştir. Bu
açıdan, bugünkü genel seçimlerdeki dört partinin parlamentoya girme süreci
geçmişten gelen bir geleneğin günümüzde de devamı sayılabilecektir. Merkez sağ
partinin yerini merkez sol parti alırken, dinci partinin doğurduğu ılımlı İslam
partisi de merkez sağın yeni sahibi olmuştur. Milliyetçi parti Türkçü bir
çizgiye doğru kayarken, karşısında da ulus devlete yönelen bir siyasal tepkinin
örgütlenmesi doğrultusunda Kürtçü bir parti meclisin dördüncü grubu olarak Türk
demokrasisi içindeki yerini almıştır. Amerikalılar yarım yüzyılı aşkın bir süre
içinde Türkiye’yi daha rahat kontrol edebilmek için iki partili bir rejime
doğru sürüklemeye çalışmalarına rağmen, Türk demokrasisi dört partili
yapılanmasını geçmişten gelen bir geleneğin uzantısı olarak yirmi birinci
yüzyılda da devam ettirmiştir. Yüksek seçim barajı ile dört partili yapı
korunurken, barajın kaldırılması durumunda iki parti yerine çok partili bir
rejime doğru gidileceği Akdeniz ülkelerine benzer bir doğrultuda ortaya
çıkmıştır. İki partili demokrasi hayalleri geride kalırken, Türkiye çok partili
bir demokrasiye doğru bölge koşullarının zorlaması sonucunda yönelmeye
başlamıştır.
Geçmişten gelen dört parti arasındaki çekişmenin bu genel seçimlerde de
gündeme gelmesi nedeniyle, bu seçimin geçmişin son seçimi olarak görülmesi
mümkündür. Parti sayısı açısından benzerlik sürüp giderken aynı zamanda ele
alınan konular açısından da bu seçimlerde geçmişin devamı göze çarpmaktadır.
Özellikle, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Türk Devleti kurulurken başlayan
siyasal çekişmeler, zaman içerisinde bir hesaplaşmaya dönüşmüş ve bu yüzyılın
başından itibaren yüz yıllık çekişmelerin son bir siyasal hesaplaşmaya doğru
gelişmeler gösterdiği görülmeye başlanmıştır. Sovyet Devrimi’nin dünya
gündemine oturması yüzünden gerçekleştirilemeyen Osmanlı Devleti sonrasındaki
Sevr haritasının yeniden gündeme getirilmesiyle birlikte, aradan geçen yüz
yıllık bir süreç dikkate alınarak kesin bir hesaplaşmaya doğru sürüklendiği
görülmektedir. Türklerin imparatorluğunu yıkmış olan batılı emperyalist
devletlerin aynı toprakların merkez ülkesi olan Anadolu yarımadası üzerinde
Türklere bir de ulus devlet kurdurmamak üzere, yüz yıl önceki siyasal
girişimlere kalkıştığı ve bu yüzden kesin bir hesaplaşmaya doğru Türkiye’nin
sürüklenmeye çalışıldığı artık iyice gün yüzüne çıkmıştır. Yüz yıl önce
gerçekleştirilemeyen hayali projelerin yirmi birinci yüzyıl içinde
gerçekleştirilerek, Osmanlı devleti yerine kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyetinin
kesin hesaplaşmalar üzerinden yıkılmaya doğru çekileceğini, seçimlere dönük
kampanyalar sırasında yeniden gündeme getirildiği anlaşılmaktadır.
Genel
seçimler ile siyasal hesaplaşmaların birbiriyle karıştırılmaları, ülkelerin ya
da devletlerin geleceği açısından hiçbir zaman olumlu bir sonuç vermemiştir.
Küçük ve zayıf devletlerde siyasal hesaplaşmaların iç çatışmalara ya da
savaşlara gidebileceğini Balkan ülkelerindeki gelişmeler açıkça ortaya
koymuştur. Cihan savaşı sonrasında İngiltere’nin imparatorluğunu üstlenen
Amerika Birleşik Devletleri Doğu Anadolu’da iki yeni devleti gündeme
getirirken, aslında gelecek yüzyıla yönelen bir hesaplaşma sürecini Balkanizasyon
dönemi sonrasında başlatıyordu. İkinci dünya savaşı sonrasında İsrail’in
kurulmasıyla birlikte Doğu Anadolu’da yeni devletler projesi Kuzey Irak
üzerinden Türkiye’nin önüne çıkartılıyor ve bu doğrultuda Osmanlı ahalisi
içinde bir arada yaşayan bölge insanları birbirlerine karşı ciddi bir kışkırtma
operasyonuna alet ediliyorlardı. Bölgede bir Büyük Kürdistan ile Büyük
Ermenistan devletlerini Büyük İsrail Federasyonunun uzantıları olarak ABD ve
İsrail ikilisi gündeme getirirken, Osmanlı Devleti’nin son döneminde yaşanmış
olan iç karışıklık ve savaşı da birbirini izleyecek bir çizgide öne
çıkarılmıştı. Genel seçimlere giderken Türkiye’nin en önemli sorunu olarak
Güney doğu meselesinin sürekli olarak kaşınması, Türk toplumunu bir büyük
hesaplaşma üzerinden iç savaşa sürükleme senaryosunun uzantısı olarak genel
seçim aşamasında gündeme gelmektedir. Geçmişte başlatılmış olan ama bugüne
kadar sürdürülerek Türk Devleti’nin ortadan kaldırılması doğrultusunda
kullanılan bu siyasal senaryonun, en büyük mesele olarak takdim edildiği bir
aşamada yapılmakta olan bu genel seçim, geçmişteki sorunların öne çıkarıldığı
son bir hesaplaşma gibi görünmektedir.
Osmanlı İmparatorluğu’nu dünya haritasından silen Birinci Dünya
Savaşı’nın galibi olan batılı emperyalist devletler, merkezi coğrafya da yeni
bir hegemonya yapılanması ararken, yüz yıl önce gerçekleştiremedikleri
senaryoları tamamlama çabası içine girmişlerdir. Bu doğrultuda ayrılıkçı bir
partinin özerlik ya da eyalet sistemi gibi talepler ile ortaya çıkması tesadüf
değildir. Büyük Orta Doğu projesinin eş
başkanlığı iddiasındaki bir ılımlı İslam partisinin sürekli olarak yeni anayasa
istemesi devlet yapısının değiştirilmeye çalışılmasının en açık göstergesidir.
Küresel emperyalistlerin kapitalist çizgideki temsilcilerinin antiemperyalist
bir ulusal kurtuluş savaşı vererek, bağımsız bir Türk devleti kurmuş olan
Atatürk’ün partisinin küresel emperyalizm temsilcilerinin kontrolü altına
girmesi de, yeni devlet yapılanması isteyen egemen çevrelerin son numarası olarak
devreye girmektedir. Geçmişten gelen bu gibi durumların seçim döneminde öne
çıkması da, bu seçimlerin geçmişin son seçimi olarak tarih sahnesindeki yerini
alacağını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede Türk halkı seçimlere katılarak oy
verirken, geçmişten gelen hesaplaşmalar ile karşı karşıya olduğunu bilmek
zorundadır.
Türk
Devleti bu seçimlerle yirmi birinci yüzyılda dördüncü kez genel seçimlerle
karşılaşmaktadır. Yüz yılın ilk seçimlerinde emperyal yönlendirmelerle kurulmuş
olan ulusalcı görünümlü bir siyasal parti ile merkez sağ ve sol partiler
tasfiye edilerek BOP projesinin uzantısı olarak ılımlı İslamcı partinin önü
açılmıştır. Bundan önce işadamı derneklerinin genel başkanına bir liberal parti
kurdurularak sonuç alınmaya çalışılmış, ama yüzde bir oy bile alamayan bu
denemeden sonra, din liberal amaçlı kullanılarak küresel emperyalizmin önünün
açılabilmesi doğrultusunda neoliberal reçeteler ılımlı İslamcı politikalar
aracılığı gerçekleştirilerek, batı Avrupa’daki gibi Katolik İslam’ın yerine
Protestan bir İslam yaratılarak uluslararası kapitalist sisteme uyum arayışları
başlatılmıştır. İslamcı kesimlerin üç dönem iktidar şansı elde etmeleri
sonrasında, artık Türkiye’nin sermaye yapılanması içerisinde boy göstermeye
başladıkları bu yüzden de İslamcı olmayan sermaye kesimleri devlet kuran
partiyi liberalleştirerek iktidara getirmeye çalışmaktadırlar. Özellikle
gayrimüslim sermaye kesimleri İslamcıların uzun süren iktidarından rahatsız
oldukları ve bu nedenle yeni bir iktidar aramaya başladıkları, merkez sağ
partiler çöktüğü için bunun yerine Atatürk’ün partisini liberalleştirerek
iktidar alternatifi yapmaya çalıştıkları, çok belirgin bir biçimde göze
çarpmaktadır. Milli devleti sınırlayarak yıkmak doğrultusunda destekledikleri
ılımlı İslamcı partinin yeni dönemde İslamcı bir burjuvazi yaratmasından son
derece rahatsız olan Yeni Bizansçı sermaye çevrelerinin laik görünümlü bir
parti olduğu için Atatürk’ün partisini liberalleştirerek öne çıkarmaya
çalıştıkları açıkça belli olmuştur. Daha önceki dönemlerde olduğu gibi Dünya
Bankasının dervişleri bu doğrultuda seferber olmuşlardır. Bu amaçla halkın
partisi olması gereken bir siyasal örgüt sermayenin ve patronları partisi
görünümünde seçimlerde halkın önüne en ciddi alternatif olarak çıkartılmaktadır.
Geçmişten kalan sorunların son seçimi olacak bu seçimlerde, Türkiye’nin
geçen yüzyıldan kalan sorunları son bir kez daha tartıştığı bir ortam öne
çıkmaktadır. Emperyalizm geçen asırda bir türlü gerçekleştiremediği planlarını
yeni dönemde uygulama alanına getirmeye çalışırken, bu gibi girişimlerin
içerdeki cephesi de boş durmamakta ve kendi çıkarları doğrultusundaki
işbirlikçiliklerini sürdürerek seçimler sonrasında yeni bir siyasal düzen
arayışı içerisine girmektedirler. İktidar partisi yeni Türkiye talebini bir
siyasal slogana dönüştürürken, ana muhalefet partisi de yaşanabilecek Türkiye
isteyerek, siyasal iktidarın ülkeyi yaşanmaz bir çıkmaza sürüklendiğini
anlatmaya çalışmaktadır. Milliyetçi parti Türkiye’nin kendisi ile yürümesini
isterken, Güneydoğu bölgesinin bölücü partisi hem özerklik ve eyalet sistemi
isteyerek hem de Türkiye partisi haline gelmeye çalışarak, tam anlamıyla bir
büyük siyasal çelişkinin içine doğru sürüklenmektedir. Var olan siyasal
partileri yetersiz gören eski milli görüş partisi ile bir başka milliyetçi
parti milli ittifak adı altında seçmenlere yeni bir alternatif sunarken, kırk
yıllık bir sol parti de ülkedeki vatanseverlerin oylarını alabilme
doğrultusunda vatan kavramının cazibesine kapılarak isim ve program
değişikliğine gitmektedir. Var olan yüz partiden yirmi tanesi genel seçimlere
girerken, siyasal parti enflasyonu ile sorunların çözülemeyeceği bir kez daha
ortaya çıkmaktadır. Ülkenin her yanında örgütlü olmak ve yüzlerce aday
gösterebilmenin her babayiğidin harcı olmadığı bir kez daha bu seçimler
sırasında anlaşılmaktadır. Yedi büyük coğrafi bölgeye bölünmüş olan Türkiye
haritası üzerinde siyasal hegemonya kurabilmenin ne kadar zor olduğu, seçim
kampanyaları sırasında bir kez daha ortaya çıkmakta ve doğrultuda seçime giren
partiler bitmek tükenmek bilmeyen bir yarışa kalkışmaktadırlar. Seçimlere
giderken küçük partilerin bir araya gelerek bir halk ittifakı oluşturması ve en
az on partinin bir araya gelerek ortak bir liste ile seçimlere girerek yoksul toplum
kesimlerinin temsilcilerini meclise taşıma girişimleri, egemen güçler ve büyük
partiler aracılığı ile önlenmeye çalışılmıştır. Bu yüzden tam anlamıyla
demokrasinin gerçekleşebildiği bir seçim ortamından bu aşamada söz edebilmek
zor görünmektedir. Siyasal iktidarın baskıları yüzünden, küçük partiler bir
varlık gösterememiş ve bir araya gelerek yeni bir seçenek adresini halka
sunamamışlardır.
Türkiye’nin bugünkü siyasal iktidarı hiçbir demokratik ülkede olmayacak
bir çizgide üç kez genel üç kez de yerel seçimleri kazanarak, iki binli
yıllarda Türkiye’yi sürekli yönetir bir duruma gelmiştir. Bu seçimleri de
kazanırsa dördüncü kez iktidara gelecek olan iktidar partisinin, bu kadar uzun
süre işbaşında kalması nedeniyle hem devlet giderek bir parti devletine
dönüşmüş hem de aradan geçen uzun yıllar nedeniyle iktidar partisi yorularak
yıpranmıştır. Dördüncü kez iktidar arayan bir siyasal parti, iktidardan inmemek
ve işbaşına gelecek yeni iktidar karşısında muhalefete düşerek hesap vermemek
üzere bir dördüncü seçimi daha kazanabilmenin arayışı içine girmiştir.
Seçmenleri bıktıracak, aydınları karamsarlığa sürükleyecek, halkı da
demokrasinin geleceğinden umudu kesecek bir noktaya getiren sürekli iktidar
durumu, ülkedeki demokratik rejimi sarstığı gibi giderek parti devleti çatısı
altında tırmanışa geçen otoriter bir yönetimi öne çıkarmaktadır. Anayasal rejim
çerçevesindeki kuvvetler ayrılığı yapılanmasını sarsacak derecede bürokratik
sorunlar yaratan bu durum çerçevesinde, siyasal iktidarın tek başına yoluna
devam etmek istemesi, karşıt tarafların oluşmasına ve bunların giderek devletin
içinde paralel oluşumlara yönelmesini gündeme getirmektedir. Bütün gelişmiş
ülkelerin demokrasilerinde siyasal iktidarlar ya birinci ya da ikinci genel
seçimlerde normal olarak değişiklik gösterirken, Türkiye’de üç seçimde aynı
partinin büyük çoğunlukla iktidara gelmesi, yönetimde istikrar açısından olumlu
katkılar getirmesine rağmen, ortaya bir parti devletinin çıkması bütün
partililerin sınavsız ya da kuralsız bir biçimde devlet kadrolarına
doldurulmaları da, anayasal rejimin hukuk yapılarını bozmuştur. İktidar
partisi, karşıt çevrelerin uyarılarına rağmen bildiği yolda gitmek isteyerek
bir baskı yönetimine doğru gitmektedir.
Geçmişin son seçimi olarak değerlendirilecek bu seçimlerin bir başka
özelliği de anayasaya göre tarafsız olması gereken cumhurbaşkanının meydan
meydan dolaşarak yaptığı konuşmalarda, seçmenlerden iktidar partisi için oy
isteyerek tarafsızlık statüsünü zorlamaktadır. Anayasa ve seçim yasalarına
tümüyle aykırı düşen bu durumun arkasında bazı siyasal zorunluluklar olduğu
yavaş yavaş ortaya çıkmaktadır. Cumhurbaşkanlığı rejiminin son seçimlerle
birlikte çöktüğünü ileri süren bugünkü cumhurbaşkanı, bunun yerine başkanlık
sistemini getirebilme doğrultusunda çaba göstermekte ve bu doğrultuda anayasayı
değiştirebilecek bir nitelikli çoğunluğun, iktidar partisi tarafından elde
edilebilmesi için çeşitli konuşmalar ile halk kitlelerini ikna etmeye
çalışmaktadır. Bu nedenle, Türk halkı bu seçimlerde sadece geleceğin iktidarını
değil ama ülkenin geleceğini ve rejimin yarınını da oylayacaktır. Peş peşe üç
seçim zaferi ile elde edilen hegomonik konum, devleti partileştirirken, toplumu
da baskı altına almaktadır. Son yıllarda medya ve basın organlarının sürekli
olarak el değiştirmesi ya da birçok yazar ile programcının görevlerine son
verilmesi de, uzun süren iktidarın hegemonik davranışlarının sonucu olarak göze
çarpmaktadır. Bu doğrultuda fiilen oluşmuş olan hegemonik ortamın seçimlerin
sonucunda başkanlık sistemine dönüştürülmesi de bir hukukileşme olacaktır.
Türkiye’de şimdiye kadar yaşanmamış olan bu durum, önümüzdeki genel seçimlerin
ana konusu olarak gündeme girmiştir. Her geçen gün bu doğrultuda zorlamalar ile
yönlendirmeler birbirini izlemekte ve bu yüzden hem muhalefet partilerinden hem
de halk kitlelerinden demokrasi çağrıları giderek yükselmektedir. Başkanlık
sistemi normal koşullarda ulusal ya da üniter devletlerde olmayan bir
uygulamadır. Daha çok federasyonların kuruluş aşamasında ya da diktatörlüklerde
gündeme gelen bu uygulama, ülkedeki fiili durumun hukukileşmesine giden yolu
açacaktır. Halen devam etmekte olan, anayasal rejim olarak parlamenter
demokraside, kuvvetler ayrılığı ilkesi doğrultusunda yasama-yürütme ve yargı
organlarının birbirlerini izlemesi ve denetlemesi gerekmektedir. Uzun süren
iktidar dönemlerinde ve büyük çoğunluklu bir meclis yapılanmasında ikinci
meclise olan ihtiyaç daha da büyürken, bu durumun tamamen aksi bir çizgide
yasama ile yargının etkilerini sınırlayacak ve yürütmeyi çok güçlü kılacak bir
başkanlık sisteminde hukuk devletinin fazlasıyla yara aldığını, güney Amerika
ülkelerindeki başkanlık sistemi örneklerinde görmek mümkündür.
Küreselleşmeden bu yana çeyrek yüzyılın geçtiği dikkate alınırsa ve bu
dönemde merkezi coğrafyanın sürekli olarak sıcak çatışma ve savaş senaryoları
ile dolu bir dönemi geride bıraktığı hatırlanırsa, başkanlık sistemi
isteklerinin ülke içi meselelerden daha çok ülkenin dışında kalan ama bölgeyi
fazlasıyla uğraştıran sorunlara dayalı olarak gündeme geldiği görülmektedir.
Eski Osmanlı hinterlandında, merkezi bir imparatorluğun çöküşü sonrasında
ortaya çıkan hegemonya boşluğu yüzünden, Türkiye’nin dört bir yanında sıcak
çatışmalar birbirini izlemektedir. Bütün bu gibi sorunların üstesinden gelmek
üzere padişah gibi üst düzey yetkilere sahip olabilecek bir devlet başkanlığı
hayal edilmektedir. Başkanlık sistemi sayesinde padişah yetkilerine sahip bir
devlet başkanı işbaşına gelirse o zaman Türkiye Balkanlar’dan Kafkaslara, Kırım’dan
Kuzey Afrika’ya bütün eski Osmanlı coğrafyasında daha güçlü bir ülke olarak
merkezi otorite konumunda sıcak çatışma alanlarına müdahale ederek iç
çatışmaları ve bölgesel savaşları önleyebilecektir. Yeni Türkiye kavramının
yavaş yavaş Büyük Türkiye’ye dönüşmesi, vatanımızı büyüteceğiz sloganının resmi
metinlere geçmesi, Yeni Osmanlıcılık akımının giderek Türkiye Cumhuriyetinin
dış politikasında etkili olmaya başladığının göstergesidir. Avrupa Birliği
giderek sarsılırken Balkanlar’da belirsizlik ortamı tırmanmaya başlamış, Orta
Doğu’da ise savaşlar hiç durmamıştır. Avrupa dışında bırakılan Türkiye’nin
kendi güvenliği açısından çevredeki bölgelerle yakından ilgilenmesi gerektiğini
ileri süren Osmanlıcı çevreler, aynı zamanda bu doğrultuda bir padişah boşluğunu
dolduracak güçlü bir başkanlık sistemi aramaktadırlar. Genel seçimlere bu istek
meydan mitingleriyle yansıtılırken, Türk halkı da rejimin geleceği için bu
aşamada bir karar vermeye doğru sürüklenmektedir. Partilere verilecek olan
oylar siyasal iktidarı belirleyeceği kadar, anayasayı değiştirecek çoğunluk
üzerinden rejimin geleceğine de karar verilmesini sağlayacaktır. Ülke yönetimi
ile bölge yönetiminin birbirine karıştırılması yüzünden, parlamenter demokrasi
zorlanarak başkanlık sistemine doğru Türkiye kaydırılmaya çalışılmaktadır.
Geçmişin son seçimi yapılırken, geçmişten gelen bütün sorunların geride
bırakılmasına dikkat edilmelidir. Önümüzdeki bu genel seçim ile birlikte
geçmişten gelerek Türkiye’yi rahatsız eden bütün sorunların aşılabilmesi, Türk
halkının büyük sağduyusu ile aşılabilecektir. Ne var ki, sorun geçmişten gelen
sorunların aşılmasıyla bitmemektedir. Bütün mesele geleceğin de yeniden inşa
edilmesidir. Türkiye bu seçimlerle birlikte geçmişin sorunlarını aşarken, bir sonraki
seçimlerle yeni bir Türkiye’yi ortaya çıkan dünya düzenine uygun bir çizgide
gerçekleştirebilmelidir. Halen dünyanın nereye gideceği belli olmadığı için
Türkiye’nin de nasıl bir yeni yapılanmaya yöneleceği belirsizdir. Dünyanın
nereye gideceği belli olduktan sonra, Türkiye yeni bir anayasa ile kendisini
yenileyebilir. Dünyanın geleceğindeki bu belirsizlik devam ettiği sürece
Türkiye belli olmayan koşullarda kendisine yeni bir anayasal düzen kuramaz. Bu
nedenle, yeni dünya düzeni kurulana kadar Türkiye Cumhuriyeti herhangi bir
siyasal boşluğa sürüklenmemek üzere var olan anayasa ile yoluna devam
edecektir. Avrupa Birliği yolunda anayasa maddelerinin üçte ikisi değiştiği
için, bugünkü anayasa artık darbe dönemi yasası olmaktan çıkmıştır. Yenidünya
düzeni bütün büyük ülkelerin katılımı ile kurulana kadar Türkiye Cumhuriyeti
yoluna bugünkü anayasa ile ve kuruluş modeline uygun bir çizgide devam
edecektir. Bu nedenle, başkanlık sistemi gibi devletin yapısını bütünüyle çok
köklü bir biçimde değiştirecek girişimlere kalkışmak, Türkiye’yi geleceği belli
olmayan bir maceraya sürüklemek olacaktır. Yüz yıl önce Türkiye’yi kabul
etmeyen batılı emperyalistlerin, merkezi alana müdahale doğrultusunda gündeme
getirilen bir sistem değişikliğine Türk halkı ulusal ve üniter devletin
geleceğini güvence altına alabilmek açısından karşı çıkacaktır. Genel
seçimlerin sonucu, ülkede demokrasiyi tam anlamıyla geçerli kılarken,
cumhuriyet rejiminin de tehlikeli mecralara kaymasını önleyebilmelidir.
Aslında normal olarak, genel seçimler aracılığı ile her ülke kendi
geleceğini belirleyecek siyasal iktidarları işbaşına getirmeye çalışır.
Türkiye’de ise, bugün gündeme gelen genel seçimlerde geçmişten gelen siyasal ve
yapısal çekişmelerin ana konu olarak öne çıkması nedeniyle, Türki halkı kendi
geleceğini belirleyecek yeni bir siyasal çözümü bu seçimler aracılığı ile pek
de yakalayamayacak gibi görünmektedir. Yeni aşamada iki partili dengelerin
kurulamaması yüzünden çok partili arayışlar gündeme gelmiştir. Bunun sonucu olarak
da, bugünün Türkiye’sinde yeniden koalisyonlar tartışılır hale gelmiştir. Dört
partinin grup kuracağı bir parlamento tablosunda çeşitli koalisyon
alternatifleri olabileceği gibi, sürpriz yapabilecek bir beşinci partinin de
grup kurması doğrultusunda, seçim sonuçlarının bol seçenekli bir siyasal
tabloya doğru Türkiye’yi sürüklemesi mümkün görünmektedir. İktidar partisinin
dördüncü kez tek başına yeniden işbaşına gelme çabalarının kamuoyu
yoklamalarına göre, fazla etkili olamayacağı görülmekte ve bu nedenle de
partilerin işbirliği ile günü idare edecek koalisyon formülleri öne
atılmaktadır. Batı demokrasilerinin bir ürünü olan koalisyon hükümetlerine
Türkiye’de yıllar süren deneyimler nedeniyle uzak değildir. Önemli olan
demokrasinin kesilmeden yoluna devam etmesi olduğu için, parlamento
aritmetiğine göre yüzde elli oyu geçen işbirlikleri ile Türkiye yeniden
koalisyonlar ile yönetilen bir ülke konumuna gelebilecektir. Tek parti
iktidarının çok hızlı işlerinden başı dönen Türk halkının yeni dönemde biraz daha
yavaş çalışan ama aklı, mantığı, hukuku ve toplumsal barışı öne alan çözümleri
iyice tartışarak uygulayabilmesi açısından, koalisyonlar ülkedeki
gerginliklerin yarattığı siyasal kaosun aşılması açısından da yarar
sağlayacaktır. Serbest seçimler yolu ile iktidarın el değiştirmesi halk
egemenliğinin kurumlaşması açısından Türkiye için çağdaşlaşma yolunda bir
kazanç olacaktır.
Çeyrek
yüzyıllık bir küreselleşme sonrasında yeni bir dünya düzeni kurulamadığı için,
dünyanın nereye gideceği belirsizdir. Böylesine belirsizlik ortamlarında genel
seçimlerin siyasal çözüm üretmesi çok zor olabilir. Yeni dönemde karşılıklı
ilişkilerin giderek artması karşısında Türkiye gelişmeleri yakından izleyerek
buna göre hareket etmek zorundadır. Seçimlerden tek parti iktidarı çıkmaması ya
da ortaya çıkan tabloda bir koalisyon alternatifinin kesinlik kazanamaması ve
bir anlamda siyasal iktidarın ortada kalması gibi bir durumda, kısa bir zaman
dilimi içinde yeniden genel seçimlere gidilmesi demokrasinin devamlılığı
açısından gerekli olabilecektir. Türkiye kendisi gibi Akdeniz ülkeleri olan
İtalya, İspanya ve Yunanistan’da birkaç seçimin peş peşe yapıldığını
hatırlayarak hareket etmesini bilmelidir. Soğuk savaş ve küreselleşme
dönemlerinden gelen siyasal sorunların aşılması doğrultusunda tek bir genel
seçim ile siyasal çözüm üretilemezse, Akdeniz demokrasilerinde olduğu gibi kısa
bir zaman dilimi içinde yeniden genel seçimlere gidilmesi yolunu Türkiye’de
düşünebilmelidir. Küreselleşme döneminin sona ermesi, Avrupa Birliği, Büyük
Orta Doğu Projesi, Büyük İsrail Projesi ile birlikte ABD’nin Avrasya
siyasetinin de iflas etmesi dikkate alınarak, doğu-batı ve kuzey-güney
dengelerine daha fazla dikkat eden merkeziyetçi bir yeni politika izlemek
Türkiye için yeni dönemde fazlasıyla gerekli görünmektedir. Hiçbir emperyal
devletin dünyayı tek başına yönlendiremediği yeni dönemde, merkezi coğrafyada
kaotik bir ortamın önlenebilmesi için, dünya dengelerine dikkat eden yeni bir
açılıma Türkiye Cumhuriyetinin ihtiyacı vardır. İç çekişmeleri, etnik
kavgaları, cemaat rekabetlerini bir yana bırakacak olan Türkiye, yeni oluşmakta
olan dünya koşullarını dikkatle izleyerek kendi yönünü ulusal çıkarlar
açısından doğru bir . çizgide
belirleyebilmelidir. Bu doğrultuda, ya var olan siyasal partilerden birisi
kendisini yenileyerek böylesine bir siyaset uygulamak üzere genel seçimler yolu
ile iktidara gelebilmeli, ya da Türk toplumu böylesine yepyeni bir dönemde
gerekli olan yenilikleri uygulayarak geleceğin yapılanmasını gerçekleştirecek
yeni bir siyasal hareketi, kuruluş modeli ve cumhuriyetin genel ilkeleri
doğrultusunda öne çıkararak iktidara gelmesinin yolunu, tekrar edilecek genel
seçimler aracılığı ile açabilmelidir. Geçmişin son seçimi ile böylesine bir
siyasal süreç başlamaktadır. Türk ulusunun fertlerinin oylarını kullanırken,
böylesine önemli bir dönemeçte karar alınmasına katkıda bulunacaklarını
bilmeleri gerekmektedir
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.