İkinci Dünya Savaşı’nın ön cephe hatlarındaki savaş
alanları, çok kan akıtılmamış olan Nazi işgali altındaki birçok Fransız
şehrinden farklı bir görünüm sergilemişti. Ancak Fransa, Nazi liderlerihi ve
karakolları hedef alan Rezistans (Direniş) savaşçılarına karşı Naziler
tarafından yürütülen misilleme harekâtları sonucunda ağır bir şiddete sahne
oldu. Rezistans hareketi, bombalama, suikastler, gerilla savaşı, sabotajlarla
ülkedeki Nazi operasyonlarını zayıflatmayı ve zarar vermeyi hedefleyen, aynı
zamanda savaşa yönelik istihbarat toplayan, yeraltı gazeteleri çıkaran çeşitli
gruplardan oluşuyordu. Bu gruplar arasında yabancılardan oluşan bir sendikal
örgüt olan Francs-tireurs et Partisans – Main d’œuvre immigrée (Göçmen
İşçilerin Milis ve Partizanlar Grubu) da yer alıyordu.
Bu göçmenlerden biri de Missak Manouchian’dı. 1906
yılında Osmanlı İmparatorluğu’nda, Adıyaman’da doğmuş, erkek kardeşiyle
birlikte soykırımdan kurtulmuş, Suriye’ye gitmiş, oradan da 1925 yılında
Marsilya’ya yerleşmişti. Bir marangozhanede çıraklık yaparak sanatı öğrenmiş ve
işine bağlı bir işçi olarak yetişmiş olan Manuchian, Ermeni çevrelerinde bir
şair ve bir edebiyat adamı olarak tanınmıştı. Fransız Ermeni toplumunun iki
kültür dergisinin yöneticisiydi ve üçüncü bir derginin de editörüydü. Militan
komünist faaliyetleri sonucunda savaşın ilk yıllarında tutuklanmış, serbest
bırakıldıktan kısa bir süre sonra da Direniş’e katılmıştı
Missak Manouchian 23 savaşçıdan oluşan bir grubun
sorumlusuydu. Grupta ikinci bir Ermeni, Arpen Tavitian, Polonya, Macaristan ve
Romanya’dan Yahudiler, ayrıca İspanyol, İtalyan ve Fransızlar vardı. 1943 yılı
boyunca çeşitli suikastler ve saldırılar düzenlediler. Aynı yılın Kasım ayında
tutuklandılar ve 21 Şubat 1955’te idam mangası tarafından kurşuna dizildiler.
Manouchian Grubu, 1944’te Fransa’nın her yerine asılan
“Affiche Rouge” – “Kızıl Afiş” ile ünlendiler. Bu, Nazilerin bir propaganda
çalışmasıydı. Halkın, Direniş’i destekleyen yabancılara ve Yahudilere karşı
uyarıldığı afişte, ölü bedenlerin, sabotaja uğramış tren yollarının ve
silahların oluşturduğu fon üzerinde grubun, siyah daire içine alınmış 10
üyesinin fotoğrafları yer alıyordu. Fotoğraflar ters bir piramit formunda
yerleştirilmişti ve en tepede, “Manouchian – Ermeni – Haydut Grubunun Şefi”
tanımıyla, 56 saldırı, 150 ölü ve 800 yaralıdan sorumlu olduğu belirtilen
Manuchian’ın resmi yer alıyordu.
Bu afiş ve Manouchian’ın karısı Méliné Assadourian’a
yazdığı son mektup Louis Aragon’un bir şiirine esin kaynağı oldu ve sonradan
Léo Ferré trafından bestelendi. Afişin başlığı olan “Suç Ordusu” sözü 2009
yılında Fransız Direniş hareketinin tarihinin bu bölümünü konu alan 2009 yapımı
bir filmin de adı oldu.
Aşağıda Manouchian’nın karısına yazdığı son mektuptan
bazı bölümler yer alıyor (çeviri: Juilette M.)
“Kurtuluş ordusu’na gönüllü bir asker olarak katılmıştım
ve zaferin ve nihai hedefin eşiğindeyken can veriyorum. Sağ kalacak ve yarının
özgürlük ve barışını tadacak olan herkese mutluluklar diliyorum. Fransız
halkının ve özgürlük için dövüşen herkesin, bizleri saygıyla anacaklarını
biliyorum.
Ölüm anında, Alman halkına ya da başka herhangi bir
kimseye nefret beslemediğimi ilan ediyorum; herkes, ceza ya da ödül biçiminde
hak ettiğini alacaktır. Alman halkı ve diğer halklar, artık fazla sürmeyecek
olan savaştan sonra barış ve kardeşlik içinde yaşacaklardır. Herkese
mutluluklar…
Az sonra 23 yoldaşımla birlikte, ama hiçbir kötülük
yapmadığım, ya da yaptıysam da kin duyarak yapmadığım için gözümü kırpmadan ve
vicdanı rahat bir insanın huzuru içinde öleceğim.
Bugün hava güneşli. Sevgili karım ve sevgili dostlarım;
güneşe ve doğanın o çok sevdiğim güzelliklerine bakarken yaşamıma veda
edeceğim. Bana kötülük yapan ya da yapmayı istemiş olan herkesi bağışlıyorum;
ancak canını kurtarmak için bize ihanet edenleri ve bizi satanları asla
bağışlamayacağım. Seni ve senin yanısıra kızkardeşini ve uzak yakın tüm
dostları sımsıkı kucaklıyorum; hepinizi kalbimin bir köşesine yerleştiriyorum.
Elveda. Dostun, yoldaşın ve kocan….
Manouchian Michel
~~~
Lübnan’dan okuyucumuz Garo Derounian’a, Missak
Manouchian’a ait çok önemli bir bulgudan bizi haberdar ettiği için teşekkür
ediyoruz. Kendisi bize, Manouchian’ın 1920’lerin başında, daha önce Suriye’de
yer alan, bugün Lübnan’daki Juniya kentinde bulunan yetimhanede çekilmiş bir
fotoğrafını gönderdi. Manouchian resimde, giysisinin üzerinde bir haç olan
çocuk.
100 Yıl, 100 Gerçek Projesi Garo Derounian’a bu fotoğraf
için teşekkür eder.
100years100facts@gmail.com adresi ya da sosyal medya
üzerinden bizlere ulaştırabileceğiniz görüş, öneri, şikayet, soru ya da
tavsiyelerinizi, ayrıca araştırmaya dayalı, saygılı bir dille yazılmış
tepkilerinizi bize ulaştırmanızdan memnuniyet duyacağız.
Referanslar ve Diğer Kaynaklar
1. “Manouchian, Missak (1906-1944)”, Encyclopedia of
Marxism: Glossary of People, Marxists Internet Archive.
2. Mitch Abidor. “The Manouchian Group”, Marxists
Internet Archive
3. “Homages aux ‘Terroristes’”, Les Actualités
Françaises, 1945 yılında Kızıl Afiş de dahil olmak üzere yabancı Direniş
savaşçılarını anan bir gazete haberi kupürü (Fransızca).
4. “Missak Manouchian, héros de la Résistance”, Palais de
la Porte Dorée, Musée de l’histoire de l’immigration (Fransızca)
5. “L’Affiche rouge: Des libérateurs présentés comme des
criminels”, Palais de la Porte Dorée, Musée de l’histoire de l’immigration
(Fransızca)
6. L’Armée du crime/The Army of Crime. Robert Guédiguian,
2009. 139 dakika
7. are we lost in translation?. “Missak Manouchian: His
Last Letter”, 9 Ocak 2010
8. Dihran Vosguéritchian, Nil Vahakn Agopoff. “Les
Arméniens dans la Résistance en France” (Fransızca ve Ermenice)
9. “Missak Manouchian: Poète et résistant (1906 – 1944)”.
Comité de Défense de la Cause Arménienne (Fransızca)
10. “Missak Manouchian”, NetArménie.com (Fransızca)
11. Wikipedia: “Missak Manouchian”
12. Wikipedia: “French Resistance”
Bizi Takip Edin
Missak Manouchian (1906-1944)
Bizi takip edin
Missak Manouchian (1906-1944)
Atıf ve Kaynak
Bundesarchiv, Bild 146-1983-077-09A / Theobald / CC-BY-SA
[CC-BY-SA-3.0-de], bkz. Wikimedia Commons
Facebook – Twitter – Instagram – Google+
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.