ABD’de çok kişi beyzbol, basketbol ve Amerikan futbolu
ile yaşarken, Kanada’nın da hokeyi vardır. Hindistan ve İngiliz Devlet
Topluluğu’na dahil birçok ülkede kriket yaygınken, dünyanın çok sayıda
ülkesinde, tabii bu arada Ermenistan’da da, futbol en yaygın izlenen
sporlardandır. Ama Ermenistan aynı zamanda satrancın çok özel bir yere sahip
olduğu ülkedir.
Ermenistan’da satrancın tarihi bin yıl önceye dayanır.
Oyunun ülkeye İ.S. 8-9. yüzyıllardaki Arap yönetimi sırasında geldiği,
Arapların da bu geleneği Hindistan’dan aldığı düşünülür. Ancak satranç Sovyet
döneminde ulusal ölçekte yaygınlaşmıştır. İlk satranç kulüpleri 1920’ler –
30’larda kuruldu ve Yerevan ile ülkenin diğer yerlerinde şampiyonalar
düzenlenmeye başladı.
1960’larda Tigran Petrosian’ın ün kazanmasıyla satrancın
popülaritesi ve Sovyet Ermenistanı’nda izleyen sayısı iyice arttı. Petrosian
dört kez Sovyet şampiyonu oldu ve 1963’de dünya birinciliğini kazanmasının yanı
sıra SSCB takımının üyesi olarak çok sayıda zafere katkıda bulundu. Öyle oldu
ki, Ermenistan’da satranç kendi başına bir kurum haline geldi. Bu spora ait
sayısız hikaye anlatılabilir, ama gerçek şudur ki, satrancın Ermenistan’da
büyük bir ağırlığı vardır.
Satrancın bir başka büyük ismi, Soğuk Savaş’ın sonlarına
doğru ün kazanan, daha sonra da bilgisayara karşı oynadığında büyük ilgi çeken
ve bugün Rusya’nın popüler figürlerinden biri olan Garry Kasparov’dur.
Azerbaycan’da, Bakü’de doğan Kasparov’un annesi Ermenidir. Ancak Dağlık Karabağ
geriliminin zirveye tırmandığı sıralarda etnik kökeni nedeniyle doğduğu kenti
terk etmek zorunda kalmış, ama satranç dünyasında hiçbir zaman Ermenistan’ı
temsilen oynamamıştır.
Ermenistan, gerek uluslararası turnuvalara ev sahipliği
yaparak, gerekse satrançtaki gücünü sergilemek üzere dünyanın dört bir yanına
bireysel oyuncular ve takımlar göndererek satranç sahnesinde aktif yer almaya
devam ediyor. Ülkenin Cumhurbaşkanı’nın aynı zamanda Ermenistan Satranç
Federasyonu Başkanı olması, kadın, erkek ve çocuk kategorilerinde satrancın
güçlü bir devlet desteğinden yararlanmasında önemli rolü var. Ermenistan,
satrancı 2011 yılında okul ders programına dahil ettiğinde de medyada haber
olmuştu. Ermenistan’ın bireysel ve takım seviyelerinde sıralamanın istikrarlı
bir şekilde üst basamaklarında yer alması, ülkenin küçüklüğü ve nüfusun
boyutları düşünüldüğünde, oldukça etkileyici bir başarıya işaret ediyor.
Konumuza ilişkin ilgi çekici bir yön de, dünyanın başka
yerlerinde daha büyük, daha ticarileşmiş sporlara gösterilen ilginin
Ermenistan’da satranca gösterilmesidir. Birkaç on yıl önce ulusal bir figür
olan Tigran Petrosian’dan sonra bugün Levon Aronian ülke çapında ünlüler
arasındadır. Ancak Aronian yalnız değil; birçoğu genç ve gelecek vaad eden bir
dizi satranç ustası da ona eşlik ediyor. Ermenistan’da 1972 yılında yalnızca
satrançla ilgili bir dergi yayın hayatına başladı ve aynı yıl, halen yayında
olan bir satranç TV kanalı kuruldu.
Referanslar ve Diğer Kaynaklar
1. Joe Parkinson. “Winning Move: Chess Reigns as Kingly
Pursuit in Armenia”, The Wall Street Journal, 3 Aralık 2012
2. “Armenia: the cleverest nation on earth”, BBC World
Service: Assignment, 15 Ekim 2009, 25 dak.
3. Armenian Chess Website, “Chess in Armenia” magazine
4. Chess Federation of Armenia
5. Chess Academy of Armenia
6. Mark Crowther. “Alekhine Memorial 2013”, The Week in
Chess, 1 Mayıs 2013
7. Wikipedia: “Chess in Armenia”
Bizi takip edin
Levon Aronian (up against Indian chess powerhouse
Viswanathan Anand) during the Alekhine Memorial 2013; Aronian won the
tournament that year
Görsele ait bilgi
2013 Alekhine Anı Turnuvası sırasında Hintli satranç
ustası Viswanathan Anand karşısında, o yıl turnuva şampiyonu olan Levon
Aronian.
Atıf ve kaynak
Soboky tarafından eklenen kendi çektiği fotoğraf
[CC-BY-SA-3.0], bkz. Wikimedia Commons
Facebook – Twitter – Instagram – Google+
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.