Daha gençlik yıllarında hayatı dile getirmeye karşı derin
bir ilgi duyan Armin Wegner, yazı yazmaya ergenlik çağındayken başlamıştı.
Sonraki yaşam deneyimleri ise onun “nesnelerin gizemini ortaya çıkarma
konusundaki güçlü arzusu”nu daha da artırdı.
1886 yılında, eski Prusya soylularından gelen bir ailenin
oğlu olarak doğdu. Wegner, 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı yönetimindeki
Alman ordusunda görev yaptı. Birliği, 1915’in ölüm yolculuklarının güzergahı
üzerinde konuşlanmıştı. Anadolu’dan Suriye çöllerine tehcire çıkarılanların,
sığınmacıların ve hayatta kalanların fotoğraflarını çekerek yaşananları
belgelemeye başladı. Wegner’in çektiği fotoğraflar Ermeni Soykırımı’na ait en
değerli belgeler arasında yer aldı. Bu fotoğraflar, sonraki kuşaklar için,
gerek araştırmacılar, gerekse diğer kişiler açısından konuyla ilgili belli
başlı görsel materyaller olarak işlev gördü ve görmeye devam ediyor.
Wegner’in fotoğrafları, ordudaki üstlerini memnun etmedi.
Almanya’ya geri gönderildi ve çektiği bazı fotoğraflar imha edildi, ama o
birçoğunu kaçırmayı başardı. Armin Wegner fotoğraf çekmekle kalmadı, savaş
sonrasında Paris Barış Konferansı’nda konuşma yaptı ve hayatta kalan Ermenilere
yardım edilmesi için ABD Başkanı Woodrow Wilson’a bir açık mektup yazdı.
1920’ler Wegner için yoğun geçen ve çabalarının
ürünlerini aldığı dönemdi. Yeni kurulan SSCB’ye ve Sovyet Ermenistanı’na
yolculuk yaptı, artık tanınmış bir yazar olarak yazılar yazdı. Osmanlı
liderlerinden Talat Paşa’yı suikast sonucu öldüren Soghomon Tehlirian’ın
1921’de Berlin’deki duruşmasında tanıklık yaptı.
Armin Wegner’in aktivizmi Ermenilerle sınırlı kalmadı.
Çok geçmeden faşizmin egemenliği altına girecek, yeni bir savaşa neden olacak
ve Holokost’u gerçekleştirecek bir ülkede yaşıyordu. Hitler’e yazdığı bir
mektup yüzünden tutuklandı, işkence gördü ve hapse atıldı. Ancak İtalya’ya
kaçmayı başardı ve ömrünün geri kalan yıllarını, 1978 yılında ölünceye kadar
Roma’da geçirdi.
Bu arada Wegner, İsrail’de Uluslararası Dürüst ünvanıyla
onurlandırıldı. Aldığı diğer ödüllerin yanı sıra, 1968 yılında kendisine Tüm
Ermeniler Katolikosu tarafından “Aydınlatıcı” St. Gregory (Surp Krikor
Lusavoriç) nişanı verildi. Küllerinin bir kısmı halen Erivan’daki Ermeni
Soykırımı Anıtı’nda saklanıyor.
Wegner’in fotoğraflarından örnekler görmek için
Washington DC’deki Ulusal Ermeni Enstitüsü’nün ve Erivan’daki Ermeni Soykırım
Müzesi-Enstitüsü’nün aşağıdaki sayfalarını ziyaret edebilirsiniz:
Ulusal Ermeni Enstitüsü. “Armenian Deportees: 1915-1916,
Photographed by Armin T. Wegner”
Ermeni Soykırım Müzesi-Enstitüsü. “Photos of Armenian
Genocide”
Referanslar ve Diğer Kaynaklar
1. Yad Vashem, The Righteous Among The Nations. “Armin T.
Wegner”
2. “New Historical Novel on Armin T. Wegner Launched at
Frankfurt International Book Fair”, The Armenian Weekly, 4 Kasım 2014
3. Armin T. Wegner Gesellschaft, e. V. (in German)
4. Armin T. Wegner Society of USA
5. Wikipedia: “Armin T. Wegner”
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.