ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՀԱՒՈՐ ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ 27.րդ. ՏԱՐԵԼԻՑԸ / Ermenistan Depremi 1988

7 Դեկտեմբեր 1988  Թուականի Ահաւոր Եկրաշարժի  Հետեւանքով  Փլատակի Դարձաւ Հայաստանի Մէկ Մասը: 7 Դեկտեմբեր 2015 թուականը  մեր նորագոյն պատմութեան ամէնամեծ բնական աղէտի, Սպիտակի աւերիչ եկրաշարժի 27-րդ. տարելիցնէ եւ Հայ  ազգի համար կը մնայ սուգի օր:

Աղէտ մը որ,բերաւ թէ նիւթական եւ թէ բարոյական մեծ կորուստ,ողբերգութիւն եւ իւրաքանչիւր հայուն սրտին մէջ խոր ցաւ ու վիշտ: Այս ահաւոր երկրաշարժը Հայաստանի լայն տարածքը  ներառեալ մայրաքաղաք Երեւանը եւ  Հայաստանի մշակութային մայրաքաղաք Գիւմրին ու Վանաձորը վերածեց աղէտի գօտիի: Երկրաշարժիաղէտի հետեւանքով զոհուեցան աւելի քան 25-30 հազար անձեր, հարիւր հազարաւոր մարդիկ կորսնցուցին իրենց տուները, ընտանիքը , հարազատները ու սիրելիները:Անօթեւան ժողովուրդի  մէկ մասը վերաբնակուեցաւ Հայաստանի զանազան քաղաքներու մէջ, ոմանք արտագաղթելով հաստատուեցան  արտերկիրներու մէջ, ոմանք  ալ դեռ կը սպասեն Հայաստանի մէջ , եկրաշարժի հետեւանքով ծնունդ առաց իրենց  խնդիրներուն  լուծումը: Հայաստանի տնտեսական վիճակի պատճառաւ, հարցերու լուծման ուղղութեամբ միայն վերջին տարիներուն է որ, լուրջ քայլեր առնուած է :

Երկրաշարժը  վնասներ պատճառեց  21 քաղաքներու եւ շրջաններու ու 342 գիւղի:Անօթեւան մնացին 514 հազար մարդ: Տարբեր աստիճաններով  վիրաւորուեցան 20-25  հազար հոգի:

Ամէնաշատ զոհերը տուաւ  Կիւմրի քաղաքը (15-17 հազար), ապա Սպիտակ քաղաքը (4-5 հազար) : Վնասուեցան  մշակոյթային,պետական,պատմական կառոյցներ,արուեստի յուշարձաններ եւ աւելի քան 900 կրթարան:

Վնասներու անհամեմատ մեծութեան  հիմնական պատճառներէն կարելի է համարել  հետեւալնները:

1- Տարածաշրջանին ուժգին  երկրաշարժի մը վտանգի հաւանականութեան դերգնահատումը.

2-Ապահով շինարարութեան  տարրական չափանիշներուն ու կանոններուն խախտումը.

3-Շինարարութեան աններելի անորակութիւնը.

4-Փրկարարական աշխատանքներուն անկանոնութիւնը եւ անկազմակերպութիւնը .

5-- Տեղւոյն բնակչութեան հաւանական երկարաշարժի վտանգի  մը անպատրաստութիւնը.

Պէտք է դասեր քաղել 27 տարիներ առաջ պատահած մեծ ողբերգութիւնէն,քանի որ  պատահած սխալները բազմաթիւ են,իսկ սխալները գործող  պատասխանատուներու յանցանքը աններելի էին.

2009 թուականին Հայաստանի  կարավարութիւնը  սկսաւ անօթեւան ընտանիքներու համար  բնակարաններ կառուցել,սակայն, ահրելի աղտէն 27 տարիներ վերջ  այսօր իսկ ցաւօք սիրտի Հայաստանի մէջ "Աղէտի Գոտի" ի հարցը դեր  գոյութիւն ունի,որը  արդէն վաղուց լուծուած պէտք էր ըլլալ. Տեղւոյն բնակչութիւն  համոզուած է որ,արտասահման եկած օգնութիւնները լիապէս  բաւարար էին  հարցին կանուխէն լուծումի հասցնելու  համար,եթէ  օգնութիւնները արդար ու կազմակերպեալ ձեւով  տեղին գործածուէր:

Խունկ,աղօթք եւ յարգանք եկրաշարժի զոհերու յիշատակին:

Տօքթ.Սարգիս Ատամ

7 Aralık 1988 Ermenistan Depremin 27.Yılında

Felaketde Hayatlarını Kaybedenerin

 Anısına.

27 senedir Ermeni dünyası, her sene  7 Aralık günü, resmi veriler göre 25.000,resmi olmıyan  verilere göre ise 50.000 den fazla can kaybının olduğu 7 Aralık 1988 Ermenistan Deprem Felaketini yas içinde saygı ile anmaktadır..

Büyük bir maddi hasara neden olan  bu tabii afet, Ermenistan halkının hayatına, kültürüne , sanatına, bütçesine, turizmine  çok büyük bir darbe vurmuş, çok ağır maddi ve manevi  zarar ve hasarları olmuştu:

Depremden 21 kent,342 Köy ,900 den fazla eğitim kurumu zarar görmüş,514 bin kişi evsiz ve meskensiz kalmış, binlerce insan sakatlanmıştı.

Deprem Felaketinin zararların büyüklüğünün temel nedenleri olarak şunları sayabiliriz:

1-Bölge çoğrafyasının  tehlikeli deprem bölgesi olduğuna dair gerekli dikkat ve hassaiyeti göstermemek

2-Güvenli bina yapımı, güvenli inşaat kurallarının ve standart  ölçülerinin ihlali

3-İnşaat yapımının ve binaların  kalitesizliği ve depreme dayansızlığı

4-Kurtarma çalışmalarının koordinasyon ve düzenleme yetersizliği

5-Bölge halkının  Depreme hazırlıksızlığı.

Geçmişteki  hatlardan dersler alıp,yarınlar bağlamında  daha ağır  felaketler yaşamamak  için tedbirler almak gerek.

2009 yılında deprem felaketzadelere toplu konut yapımına  başlanmasına rağmen ,27 sene sonra bu gün  bölge hala ''Afet Bölgesi'' durumunda , oysa  bölge çoktan afet bölgesi olmaktan çıkmalıyıdı.

1988 yılında henüz   bağımsız olmayan Ermenistan,  dış dünyanın ve diyasporadaki hayırsever Ermenilerin  yardımları  ile  bu ağır  yükün altından  kalkmaya ve sorunları göğüslemeye çalışmıştı,oysa bu gün ,aradan tam 27 yıl geçti,bir nesil yetişti , o gün doğanlar  bugün büyüdü   27 yaşında oldular, bölgeden  gelen haberlere göre, o zamanın afet  bölgesi,bugün hala afet  bölgesi olarak kalmış, harabiyetin  izleri henüz tam olarak  silinememiş ,zarar ve hasarlar tam olarak  dengelenememiş ve yararlar tam olarak sarılamamış,bölgede bir çok   insan  hala evsiz, meskensiz, korunmasız, işsiz,güvencesiz, hala yardıma muhtaç  ve fakir durumda ,çok sayıda insanların alt yapısız baraka ve kulübede yaşamlarını sürdürdüğü , bölge halkının bir çoğunda ,hala, çözüm için  ilgilenilmeyen psikolojik, sosyal sorunları olduğu söylenilmektedir:  Bölgesel  ve merkezi  yöneticilerin ,bölge halkına  verdikleri  sözler yerine getirilmemiş,oysa  bölge halkı,deprem için gelen  diyaspora ve dış ülke yardımların  yeterli olduğuna , planlı , adil, dürüst  bir şekilde yerinde  kullanıldığında , tüm sorunların  çözümleneçeğine inanmaktadır.

7 Aralık günü  Ermeni  dünyası , resmi  ve resmi olmıyan , dini ve  sivil  tüm kuruluşlar , depremde  hayatlarını kayb edenlerin anısını yas içinde , dini ve sivil  anma törenleriyle saygı ile anmaktadır.

                                                                         Dr.med.Sarkis Adam