Diyarbakır'da önceki gün Osmanlı'nın ilk eserlerinden
sayılan Kurşunlu Camii'nin yakılması kültür varlıklarının içinde bulunduğu tehlikeyi
gözler önüne seriyor. Daha önce de Surp Giragos Ermeni kilisesi, Ermeni Katolik
kilisesi de çatışmalarda ağır hasar gördü. Çok sayıda tescilli mimari yapının
da tahrip edildiği gelen bilgiler arasında. Radikal'den Ömer Erbil'in konu ile
ilgili analiz yazısı...
İşte Erdoğan'ın sürekli andığı o isim: Kirsan Ilyumzhinov
Diyarbakır'ı çevreleyen Diyarbakır Kalesi, İçkale, Anzele
Suyu, Dicle Vadisi'nin bir kısmını kapsayan Hevsel Bahçeleri odaklı alan UNESCO
Dünya Miras listesine girdi. Bu alanın çevresindeki geniş bir tampon bölgede,
yine Sur içi de tampon bölge olarak tescillenerek miras listesine dahil edildi.
Sivil mimarlık yapıları, kilise cami gibi birçok anıtsal yapı koruma altına
alındı.
Ancak son aylarda bu bölgede yaşanan çatışmalar tarihi
eserler üzerinde geri dönüşü olmayan tahribatlara neden oldu. Geçmişi binlerce
yıl geriye giden onlarca savaş, isyan, işgal gören ve bunların hepsinde ayakta
kalmayı başarmış tarihi şehir de terör kaynaklı çatışmalardan eserlerin zarar
görmesi yürek burkuyor.
Önce insan hayatı ama...
Bu kentin uluslararası literatürlere uygun, uluslararası
standartlarda korunması gerekir. Kültürel değerlerin, insanlığın mirası olduğu
ve geleceğe aktarılması elzemdir. Evet öncelik insan hayatıdır ve insan
hayatından öte değerli bir şey yoktur. Lakin insanı var eden, kültürünü
zenginleştiren ve kimliğini ortaya koyan değerler gözardı edilemez. Her kültür
mirası insanlığın ortak imzasını taşır.
Kilise, cami, sivil mimarı...
Ortadoğu'nun en büyük Ermeni Kilisesi özelliğine sahip
olan Surp Giragos’un yakınlarında patlayan bomba kilisede büyük tahribata neden
oldu. Kilise 100 yıl terkedilmişken 2012’de restore edilerek ibadete açılmıştı.
Aynı şekilde Katolik Ermeni kilisesi de zarar gören tarihi eserler arasında.
Önceki gün terörist bir grubun el yapımı bombayla yaktığı ileri sürülen
Kurşunlu Cami Osmanlı’nın Diyarbakır’da yaptırdığı ilk camidir. 1516 – 1520
yıllarında yapılan caminin asıl adı Fatih Paşa Camidir.
Osmanlı mimarisinin ilk dönem klasik özelliklerini
taşıyan tarihi yapı teröristlerce atış talimi yapılan mekan haline getirilmiş,
aylardır ibadete kapatılmıştı. Son olaylarda da kabul edilemez şekilde
acımasızca yakıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilileri restorasyona
alınacaktı, projeleri hazırlandı ama son gelişme üzerine yeniden restorasyon
projesi hazırlanacağını duyurdu.
IŞİD kafası
Dört ayaklı minare de kurşunlara hedef olmuş, hatta onu
korumak için barışa davet ederken Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi tarihi
yapının önünde vurulmuştu. Suriye’de UNESCO verilerine göre 300 anıt yapı 450
sivil mimari örneği yok edildi. Tarihi yapılar milletlerin, medeniyetlerin
hafızalarıdır.
Kurşunlu Cami'ye zarar veren zihniyet ile İŞİD’in Palmira
da anıt yapıları havaya uçurması arasında fark yok! Kültür Mirasına sahip
çıkmak, koruyup gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamak herkesin görevi…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.