ALDA ENGOIAN*
Güney Kafkasya ülkeleri de –Gürcistan, Ermenistan,
Azerbaycan- kaygı içindeler. Ermeni gazetesi Golos Armenii “Tarihsel bir
dönemeçteyiz” manşetiyle çıktı. Gazeteye göre “Rusya ile Türkiye arasındaki
gerilimler doğrudan doğruya Ermenistan'ı ilgilendiriyor” ve masaya “Ermeni
sorunu”nu da koyuyor. Gazeteye göre bir
Rus-Türk savaşı olmayacak çünkü Moskova'nın hedefi savaş yapmamak ama “kalıcı
olarak bölgeye dönmek”. Buna rağmen Türkiye'nin bölünmesi bugün için gündemde
olmasa da “…fay hatları derinleşiyor; belki de 20 yıl içinde Türkiye haritası
değişebilir”.
***
Rusya ile Türkiye arasında sürtüşmelerin tarihsel arenası
olan Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan her türlü siyasi inisiyatifin ağır
sonuçlara sebep olabileceği, beklenmedik ve karmaşık bir durumun içinde
buldular kendilerini.
Türk ordusu tarafından bir Rus uçağının
düşürülmesinin ardından iki ülke
arasındaki gerilimde hiçbir yumuşama yok. 3 Aralık'ta iki ülkenin dışişleri
bakanlarının buluşması da ilişkiler konusunda herhangi bir ilerleme sağlamadı.
Zaten Vladimir Putin de, aynı gün yaptığı yıllık Federasyon Konseyi
konuşmasında, kısa vadede Recep Tayyip Erdoğan ile hiçbir uzlaşma öngörmediğini
açıkladı.
Bu durum yüzünden Güney Kafkasya ülkeleri de –Gürcistan,
Ermenistan, Azerbaycan- kaygı içindeler.
Ermeni gazetesi Golos Armenii “Tarihsel bir dönemeçteyiz”
manşetiyle çıktı. Gazeteye göre “Rusya ile Türkiye arasındaki gerilimler
doğrudan doğruya Ermenistan'ı ilgilendiriyor” ve masaya “Ermeni sorunu”nu da
koyuyor. Gazeteye göre bir Rus-Türk
savaşı olmayacak çünkü Moskova'nın hedefi savaş yapmamak ama “kalıcı olarak
bölgeye dönmek”. Buna rağmen Türkiye'nin bölünmesi bugün için gündemde olmasa
da “…fay hatları derinleşiyor; belki de 20 yıl içinde Türkiye haritası
değişebilir”. Ermenistan Rusya'nın yanında yer alıyor. Ayrıca Ermenistan
topraklarında bir Rus üssü bulunuyor. Erivan, “ordusunu iyi durumda tutmaya odaklanmalı”
çünkü kritik bir durum söz konusu olursa Türkiye “Yukarı Karabağ kartını
oynamaktan çekinmeyecek”. Yani Türkiye, Azerbaycan toprakları içinde bulunan ve
1994'ten beri bağımsız olan bu ayrılıkçı Ermeni bölgesi etrafından çatışmaları
yeniden başlatabilir. Yukarı Karabağ bugün dondurulmuş haldeki
Ermenistan-Azerbaycan çatışmasının merkezinde. Bu iki ülkeden biri Rusya'yı
diğeri ise Türkiye'yi desteklemektedir. Dolayısıyla Rusya'nın Türkiye konusunda
birden “uyanması” “Azerbaycan konusunda da uyanmasını” teşvik etmeli.
Azerbaycan arabulucu olabilir mi?
EurasiaNet'e göre Azerbaycan Ankara ile Moskova arasında
“zor bir durumda”. Göreceli de olsa var olan istikrarı korumak için “ekonomik
zorluklar ve düşük petrol fiyatları zemininde, petrol ve doğalgaz zengin ülke
hem Türkiye hem de Rusya ile işbirliği, içinde olmak mecburiyetinde”.
Şimdilik Azerbaycan çok yönlü bir siyaseti ve “temkinli”
olmayı sürdürüyor. Azerbaycan iki ülke arasında arabulucu olmayı önerdi. Rusya,
Güney komşusu üzerinde kullanabileceği siyasi ve ekonomik nitelikli baskı
araçlarına sahip. Ayrıca Azerbaycan, Suriye ve Türkiye üzerinden gelecek bir
İslamcılık salgınının kendi topraklarını da etkilemesinden kaygılanıyor.
Azerbaycan “agresif bir Türk yanlısı” pozisyona savrulursa, Suriye sorunu
konusunda Rusya'nın müttefiki olan İran'a karşı koymak zorunda da kalacak.
Gürcistan,
Türkiye'nin ayrıcalıklı ortağı ve NATO'ya aday ülke. 10 yıldan beri Rusya ile
ilişkileri hep soğuk. Bu ülke de sıkıntılı bir pozisyonda. Tiflis gazetesi
Sakartvelo Mspolio “çatışmanın ağırlık merkezi bizim topraklarımız olabilir”
uyarısını yapıyor. Gürcistan için bir diğer tehdit de Boğazların Türkiye
tarafından kapatılması halinde Rusya'nın bu ülkeden Suriye'ye doğru bir koridor
açmasını talep etmesi. Böyle bir talep gelirse Gürcistan'ın “ABD ve Türkiye'nin
tepkilerini öngörmesi” gerekecek.
Gürcistan'ın Rusya ve Türkiye ile dengeli bir ilişki içinde olması kısa
vadede en iyi tepki olacaktır ama sadece kısa vadede. Uzun vadede ise
Gürcistan'ın “safını seçmesi gerekecek”.
Courrier International, 4 Aralık 2015.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.