Bu kitapta, gerek 1895 kırımı gerekse de 1915 Ermeni
Tertelesi’nde, Dersim'de Ermeni halkının hem mülkiyetinin el değiştirmesi hem
de dilini, dinini ve kültürel bütünlüğünü yitirmesi, yaşadıkları topraklardan
sürülmesi gerçeğinin peşine düşülüyor. Dersimli Ermenilerin önemli bir kısmı
yaşamlarını kurtarıyorlar belki ama mülkiyetlerini, inançlarını ve sosyal
statülerini kaybediyorlar. Terteleden kurtulan Ermeniler Dersim'de değişik
aşiretlerin yanında var olma mücadelesi veriyorlar ve bir tanığın ifadesiyle,
sahibi oldukları topraklarda "maraba" oluyorlar...
Bu kitap, 1937-38 Dersim Tertelesi’nden sağ çıkan Vanklı ve
Zımekli Hıristiyan Ermenilerin öykülerinden oluşuyor. 1915 Tertelesi’nden sonra
Dersim’de kurumsal varlığı korunabilen tek ibadet yeri olan Halvori Surp Garabed
manastırı bombalanarak yıkılıyor. Köydeki Aleviler ve Keşişin sülalesi
katlediliyor ve tesadüfen kurtulan az sayıdaki aile fertleri de Türkiye'nin
değişik yerlerine sürgüne gönderiliyor. Bu çalışmada söz konusu bireylerin
öyküleri toplanıp gün ışığına çıkarıldı. Kaybedilmiş bu Hıristiyan topluluğun
üyeleri Isparta, İzmir, Dersim, Bolu, İstanbul, Almanya ve Fransa’da bulundu,
görüşmeler yapıldı. Tertele öncesi yaşamları, Tertele süreci, sürgün ve zorunlu
iskân dönemi, Türkleştirme, İslamlaştırma, Alevileşme süreçlerine dair
hatırlamaları ve yaşama tutunma biçimleri kaydedilerek birer belgeye
dönüştürüldü. Dersim, Osmanlı devleti için bir sorundu. Cumhuriyet Devleti de
Dersim’i sorun görmeye devam etti/ediyor. Devletin tüm halkları Türkleştirme ve
Sünni-İslamlaştırma politikası, yaklaşık 20 yıl (1926-1947) boyunca Dersim'de
son derece planlı ve acımasızca uygulandı. Bu kitaba konu olan araştırma
sürecinde, 1926 yılından itibaren uygulanmaya başlanan Şark Islahat Planı'nın
1947, hatta yer yer 1950 yılına kadar merkezi olarak uygulandığı çok net olarak
görülmektedir. “Keşiş'in Torunları” bir bakıma devletin Dersim meselesi içinde
özel bir “Dersimli Ermeniler meselesi” olduğunun ipuçlarını veriyor. “Dersim’in
Kayıp Kızları-Tertele Çeneku” kitabını Nezahat Gündoğan ile birlikte yazan,
“İki Tutam Saç- Dersim’in Kayıp Kızları” ve “Hay Way Zaman” belgesel
filmlerinin yapımcısı, araştırmacı Kazım Gündoğan bu çalışmayla okuru Dersim’in
bir başka gerçekliğiyle buluşturuyor.Kitap: Keşiş’in Torunları-Dersimli Ermeniler-1
Yazar: Kazım Gündoğan Yayınevi: Ayrıntı-İstanbul, 2016İletişim:
Not:08.01.2016’dan itibaren tüm seçkin mağazalarda ve internet kitapçılarında.
Posted
by: Simon DARONYAN <taron49@hotmail.de>
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.