Dr. Ömer Uluçay / info@adanamedya.com
Ulusal Veya Etnik, Dinsel Veya Dilsel Azınlıklara Mensup
Olan Kişilerin
Haklarına Dair BM Bildirisi; Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 20 Aralık
1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir. Bu Bildirinin;
hazırlanması ve ilişkili bulunduğu BM'nin diğer Bildiri ve Kararları, bunun
gerçekleşmesiyle insanlığın kazanımları, dilek ve umutları Bildirinin Başlangıç
kısmında belirtilmiştir.
Başlangıç
Genel Kurul;
Birleşmiş Milletler Şartı’nda ilan edildiği üzere ırk,
cinsiyet, dil veya din gibi bir ayrımcılığa tabi tutmaksızın herkesin insan
haklarına ve temel özgürlüklerine saygıyı teşvik etme ve geliştirme olduğunu
yeniden teyit eder.
Temel insan haklarına, insanlık onuruna ve insanın
değerine, erkekler ve kadınlar ile küçük-büyük bütün ulusların eşit haklara
sahip olduklarına dair inancını yeniden teyit eder.
Birleşmiş Milletler Şartı’nda, İnsan Hakları Evrensel
Bildirisi’nde, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nde,
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Tasfiye edilmesine dair uluslararası Sözleşme’de,
Kişisel ve Siyasal Haklar uluslararası Sözleşmesi’nde, Ekonomik, Sosyal ve
Kültürel Haklar uluslararası Sözleşmesi’nde, Din veya İnanca Dayanan Her Türlü
Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Tasfiye edilmesi Bildirisinde, Çocuk Hakları
Sözleşmesi’nde ve ayrıca Evrensel veya bölgesel düzeyde kabul edilmiş olan ve
Birleşmiş Milletler Üyesi Devletlerin kendi aralarında meydana getirmiş oldukları
diğer uluslararası belgelerde yer alan prensiplerin gerçekleştirilmesini
sağlamayı arzu eder.
Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin
etnik, dinsel veya dilsel azınlıklara mensup olan kişilerin hakları ile ilgili
yirmi yedinci maddesindeki hükümlerden esinlenerek, Ulusal veya Etnik, Dinsel
veya Dilsel Azınlıklara Mensup Olan Kişilerin Haklarına Dair Bildiri ile bu
unsurların, içinde yaşadıkları Devletin siyasal ve sosyal istikrarına katkıda
bulunacağını dikkate alır.
Bir bütün olarak toplumsal gelişme içinde ve hukukun
üstünlüğüne dayanan demokratik bir yapıda bütünleyici bir parça olarak ulusal
veya etnik, dinsel veya dilsel azınlıklara mensup olan kişilerin haklarını
sürekli bir biçimde geliştirmenin ve gerçekleştirmenin halklar ile Devletlerarasında
dostluğu ve işbirliğini güçlendirmeye katkıda bulunacağını vurgular.
Azınlıkların korunmasında, Birleşmiş Milletlerin önemli
bir rol oynayabileceğini dikkate alarak, Birleşmiş Milletler sistemi içinde,
özelikle İnsan Hakları Komisyonu’nun, Azınlıkların korunması ve Ayrımcılığın
Önlenmesi Alt Komisyonu’nun, İnsan Hakları Uluslararası Sözleşmeleri ve ulusal
veya etnik, dinsel veya dilsel azınlıklara mensup kişilerin haklarının
korunması ve geliştirilmesi ile ilgili diğer BM Enformasyon Merkezi
uluslararası insan hakları belgelerine göre kurulmuş olan organların bugüne
kadar yaptıkları işi akılda tutarak,
Azınlıkların korunmasında ve ulusal veya etnik, dinsel
veya dinsel azınlıklara mensup kişilerin haklarının geliştirilmesi ve
korunmasında Hükümetler arası örgütler ile hükümetler-dışı örgütlerin önemli
işler yapmış olduklarını dikkate alarak,
Ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel azınlıklara mensup
kişilerin hakları konusunda uluslararası insan hakları belgelerinin etkili bir
biçimde uygulanmasını daha fazla güvence altına alma ihtiyacını kabul ederek,
Ulusal veya Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıkların
Korunmasına dair Bildiri'yi kabul ve ilan eder.
*
Ulusal veya Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıkların
Korunmasına dair Bildiri (BM)
Madde 1-
Azınlıkların korunması
1. Devletler, kendi ülkeleri üzerindeki azınlıkların
varlığını ve ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel kimliklerini korur ve bu
kimlikleri geliştirmeleri için gerekli şartların oluşmasını teşvik eder.
2. Devletler bu amacın gerçekleştirilmesi için gerekli
yasal ve diğer tedbirleri alır.
Madde 2- Azınlıklara mensup olan kişilerin hakları
1. (Bundan sonra azınlıklara mensup olan kişiler şeklinde
geçecek olan) ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel azınlıklara mensup kişiler,
özel veya kamusal yaşamda hiç bir müdahaleye veya hiç bir ayrımcılığa maruz
kalmadan ve serbestçe kendi kültürlerini yaşama, kendi dinlerinde ibadet etme
ve uygulamada bulunma ve kendi dillerini kullanma hakkına sahiptir.
2. Azınlıklara mensup olan kişiler kültürel, dinsel,
sosyal, ekonomik ve kamusal yaşama etkili bir biçimde katılma hakkına sahiptir.
3. Azınlıklara mensup olan kişiler ulusal düzeyde ve
uygun olduğu takdirde, mensubu oldukları azınlıklarla veya üzerinde yaşadıkları
bölgelerle ilgili olarak bölgesel düzeyde verilen kararlara ulusal mevzuata
aykırı olmayacak bir tarzda etkili bir biçimde katılma hakkına sahiptir.
4. Azınlıklara mensup olan kişiler kendi örgütlerini
kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.
5. Azınlıklara mensup olan kişiler hiç bir ayrımcılığa
maruz kalmadan, kendi grubunun diğer üyeleriyle ve başka azınlıklara mensup
kişilerle ve ayrıca hudut komşusu diğer Devletlerin ulusal veya etnik, dinsel
veya dilsel başlarla bağlı oldukları vatandaşlarıyla serbest ve barışçıl
ilişkiler kurma ve bu ilişkileri sürdürme hakkına sahiptir.
Madde 3- Örgütlenme özgürlüğü; hakları kullanmaktan ötürü
zarara uğramama
1. Azınlıklara mensup olan kişiler, bu Bildiri’de yer
alan haklar da dahil sahip oldukları hakları, hiçbir ayrımcılığına maruz
kalmadan kendi başlarına veya mensup oldukları grubun diğer üyeleri ile
birlikte kullanabilirler.
2. Bu Bildiri’de yer alan hakların kullanılması veya
kullanılmaması bir azınlığa mensup olan her hangi bir kişi için hiç bir olumsuz
sonuç doğurmaz.
Madde 4- Devletler tarafından alınacak tedbirler
1. Devletler gerektiği takdirde, azınlıklara mensup olan
kişilerin bütün insan haklarını ve temel özgürlükleri hiç bir ayrımcılığa maruz
kalmadan tam ve etkili bir biçimde ve hukuk önünde tam bir eşitlik içinde
kullanabilmelerini sağlayacak tedbirler alır.(211 Ulusal veya Etnik, Dinsel
veya Dilsel Azınlıklara Mensup Olan Kişilerin Haklarına Dair Bildiri)
2. Devletler, azınlıklara mensup kişilerin kendi
özelliklerini ifade edebilmelerini ve ulusal hukuku ihlal eden ve uluslararası
standartlara aykırı bulunan özel bazı uygulamalar hariç kendi kültürlerini,
dillerini, dinlerini, geleneklerini ve örf ve adetlerini geliştirmeleri için
gerekli şartları yaratmak amacıyla tedbirler alır.
3. Devletler, mümkün olduğu kadar, azınlıklara mensup
kişilerin ana dilerini öğrenmeleri veya ana dillerinde eğitim almaları için
yeterli imkânlara sahip olabilecekleri gerekli tedbirleri alır.
4. Devletler gerektiği takdirde, kendi ülkelerinde var
olan azınlıkların tarih, gelenekler, dil ve kültürleri ile ilgili bilgiler
almalarını özendirmek için eğitim alanında tedbirler alır. Azınlıklara mensup
olan kişiler, toplumun bütünü hakkında bilgi edinebilmek için yeterli imkânlara
sahip olurlar.
5. Devletler, azınlıklara mensup kişilerin ülkenin
ekonomik kalkınmasına ve gelişmesine tam olarak katılabilmelerini sağlayacak
tedbirleri almayı kabul eder.
Madde 5- Ulusal politikalar ve planlar
1. Ulusal politikalar ve programlar, azınlıklara mensup
olan kişilerin meşru menfaatlerini dikkate alarak planlanır ve uygulanır.
2. Devletlerarasında yapılan işbirliği ve yardım
programları azınlıklara mensup kişilerin meşru menfaatlerini dikkate alarak
planlanır ve uygulanır.
Madde 6- Bilgi alışverişi ve güven-artırma
Devletler, karşılıklı anlayış ve güveni geliştirmek
amacıyla bilgi ve tecrübe alış verişi yapmak gibi, azınlıklara mensup kişilerle
ilgili sorunlar hakkında işbirliği yapar.
Madde 7- İşbirliği yapma ödevi
Devletler bu Bildiri’de yer alan haklara saygının
geliştirilmesi amacıyla işbirliği yapar.
Madde 8- Devletlerin egemen eşitliği, ülke bütünlüğü ve
siyasal bağımsızlıklarına dair prensiplerin korunması
1. Bu Bildiri’deki hiç bir hüküm, azınlıklara mensup
kişiler bakımından Devletlerin uluslararası yükümlülüklerini yerine(BM İnsan
Haklarını İnceleme Komisyonu 212) getirmesini engellemez. Devletler, özellikle
taraf oldukları uluslararası Sözleşmelerden ve antlaşmalardan doğan
yükümlülüklerini iyi niyetle yerine getirir.
2. Bu Bildiri’de yer alan hakların kullanılması, evrensel
olarak tanınmış olan insan hakları ve temel özgürlüklerin herkes tarafından
kullanılmasına engel olamaz.
3. Bu Bildiri’de yer alan hakların etkili bir biçimde
kullanılmasını sağlamak için Devletler tarafından alınan tedbirler, hemen ilk
bakışta İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’nde bulunan eşitlik prensibine aykırı
görülemez.
4. Bu Bildiri’deki hiç bir hüküm, Devletlerin egemenliği,
eşitliği, ülke bütünlüğü ve siyasal bağımsızlığı şeklindeki Birleşmiş
Milletlerin amaçlarına ve prensiplerine aykırı düşecek faaliyetlere izin
verecek şekilde yorumlanamaz.
Madde 9- Birleşmiş Milletlerin rolü
Birleşmiş Milletler içindeki uzman kuruluşlar ve diğer
örgütler, kendilerinin ihtisas alanlarına girdiği ölçüde, bu Bildiri’de yer
alan hakların ve prensiplerin tam olarak gerçekleştirilmesine katkıda
bulunurlar.(213 Ulusal veya Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Mensup Olan
Kişilerin Haklarına Dair Bildiri).
[1] Baskın Oran:Türkiye’de Azınlıklar-Kavramlar, teori,
Lozan, İç Mevzuat, İçtihat, Uygulama; www.altinicizdiklerim.com. pdf
[2] Yrd. Doç. Dr. M. Çağatay Okutan: Teorı Ve
Uluslararası Metınlerde Azınlık Tanımı, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi e 59-2
[3]John Milton Yinger: Ethnicity: source of strength?
source of conflict?. New York State University. ISBN 0791417980; Vikipedi,
özgür ansiklopedi
[4] Vikipedia
[5] Ali Tayyip Önder, Türkiye'nin Etnik Yapısı, Ankara
1999
Prof. Dr. Ahmet Buran, Berna Yüksel Çak, Türkiye’de
Diller ve Etnik Gruplar, Akçağ, Ankara 2012
Konda Araştırma ve Danışmanlık, Rapor-Toplumsal yapı
araştırması-Biz kimiz, 2006
Prof.Dr. Hasan Tunç: Uluslar Arası Sözleşmelerde Azınlık
Hakları Sorunu Ve Türkiye, webftp.gazi.edu.tr/hukuk/dergi/8_11.pdf
Ali Güler, Osmanlıdan Cumhuriyete Azınlıklar, TÜRKAR Türk
Metal
İş Sendikası Araştırma Bürosu, Ankara, 2003.
[6] İşte Türkiye'nin etnik yapısı!,
http://www.internethaber.com/iste-turkiyenin-etnik-yapisi-1222452y.htm,16
Mayıs 2011
[7] Türkiye'de yaşayan etnik gruplar araştırıldı. İşte
sonuçları... forum.memurlar.net/konu/532868/ 23 Eyl 2008
[8] Prof.Dr. Hasan Tunç: Uluslar Arası Sözleşmelerde
Azınlık Hakları Sorunu Ve Türkiye, webftp.gazi.edu.tr/hukuk/dergi/8_11.pdf
Ali Güler, Osmanlıdan Cumhuriyete Azınlıklar, TÜRKAR Türk
Metal İş Sendikası Araştırma Bürosu, Ankara, 2003.
[9] Seha L.Meray, Lozan Barış Konferansı Tutanaklar
Belgeler, Cilt: 1,Kitap: 1, Ankara 1969
[10] Ahmet Yavuz, Lozan Barış Konferansı Tutanakları,
Dışişleri Bakanlığı, Ankara,1968.
Rıza Nur, Hayat ve Hatıratım II, İşaret Yayınları,
İstanbul, 1992.
[11] webftp.gazi.edu.tr/hukuk/dergi/8_11.pdf
[12] Prof.Dr. Hasan Tunç: Uluslar Arası Sözleşmelerde
Azınlık Hakları Sorunu Ve Türkiye
[13] Erol Kurubaş: Etnik Grup-Devlet İlişkilerinin
Sorunsallaşması ve Aktör Tutumlarındaki Açmazlar: Türkiye'deki Kürt Sorunu
Örneği, Liberal Düşünce, İlkbahar 2008,s.19-53;
http://www.libertedownload.com/LD/arsiv/50/03-erol-kurubas-turkiyenin-kurt-sorunu-ornegi.pdf;www.kku.edu.tr/akademik/goster.php?sicilno=1937
-Anthony D. Smith, Milli Kimlik, Çev. Bahadır Sina Şener,
İstanbul, İletişim Yayınları, 1994,
[14] Ozan Erözden, Ulus-Devlet, Ankara, Dost Kitabevi,
1997
[15] Anderson, Benedict, Hayali Cemaatler:
Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması, 3.b., Çev.
İskender Savaşır, İstanbul, Metis Yay., 2004.
[16] Erol Kurubaş, Asimilasyondan Tanınmaya: Uluslararası
Alanda Azınlıkların Korunması ve Avrupa Yaklaşımı, Ankara, Asil Yay., 2006,
Anthony D. Smith, Küreselleşme Çağında Milliyetçilik,
Türkçesi: Derya Kömürcü, İstanbul, Everest Yayınları, 2002,
Kemal Kirişçi, Gareth M. Winrow, Kürt Sorunu: Kökeni ve
Gelişimi, Çev. Ahmet Fethi, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yay., 1997, s. 14.
[17] Erol Kurubaş: Etnik Grup-Devlet İlişkilerinin
Sorunsallaşması ve Aktör Tutumlarındaki Açmazlar:
Smith, Anthony D: Küreselleşme Çağında Milliyetçilik,
Türkçesi: Derya Kömürcü, İstanbul,
Everest Yayınları, 2002.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.