Ragıp Zarakolu / 1@1.com
Berlin. Haziran ayında Freie/Özgür Üniversitede
Süryani/Asuri Soykırımına ilişkin uluslararası bir akademik konferans
düzenlenmişti. Şimdi ise kadim Humbold Üniversitesinde, Uluslararası Pontos
Soykırımı Konferansındayız. Bu alanda çalışan farklı milliyetlerden genç
akademisyenleri görmek güzel. Bu da bir çeşit modern arkeoloji… Bu konuların
yeterince araştırılmamış olması, akademik tutkuyu arttırıyor ki bu da güzel bir
şey.
Batı ve Doğu Berlin’in bu iki üniversitesi arasında tatlı
bir rekabet olduğunu hissetmemek mümkün değil. Ama Humbold’un Senato bölümünün
duvarlarında Einstein, Max Planck ve diğerlerinin resimlerini görünce,
Almanya’nın o parlak Weimar dönemini ve onu izleyen yıkım ve barbarlık dönemini
hatırlıyorsunuz. Hele Senatoya çıkan mermer basamaklar üzerinde duvardaki
Marx’ın ünlü 11. Tezini okumak ayrı bir keyif.
Konferans arası Unten der Linden’den aşağı, tarihi
Reichstag binasına doğru yürüyoruz can dostumla, binanın önündeki Soykırım
Anıtına bakıyoruz… Havuzun etrafına döşenmiş taşlarda isimlere rastlıyoruz.
Treblinka… Dachau….Auschwitz…. Toplama kamplarının isimleri… Alman devletinin
kadim parlamentosunun tam önünde bu anıt... Bakalım soykırımın hangi yılında
Ankara’da parlamento önünde… Meskene, Der Zor... Megadeh gibi isimlerin yer
aldığı, “Bir Daha Asla” anıtını görmek kısmet olacak?
Berlin 2. Dünya Savaşının yıkıntılarının resterasyonu ile
meşgul hala… Nazizmin yıkımı inanılmaz…Galiba ancak ciddi bedel ödenince,
alnınız yeri öptüğü zaman tarihle yüzleşebiliyor, “bir daha asla” diyebiliyorsunuz.
Bizim de tarihle yüzleşebilmek için illa ki yeri öpmemiz mi gerekecek?
Elbette mikro milliyetçilik bağlamında Balkan ve Anadolu
coğrafyasında yaşanan zincirleme depremi andıran, birbirini izleyen etnik
arındırma, asimilasyon, zorunlu göç uygulamaları, hayatta kalanların anılarında
hep var olmuştu. Ama herkesin kendi hikayesi, deneyimi, kendi acıları, kapanmaz
yaraları, travmaları vardı sadece…Ötekilerin, komşuların yaşadıkları daha bir
gölgede kalıyordu. Bu olgunun, bilisel, akademik, hukuki açıdan tanımlanabilmesi
için, 2. Dünya Savaşının yıkımının, esas olarak Yahudilere yönelik Holokaust
felaketinin, Shoanın yaşanması gerekiyordu.
Ermeniler, uzun yıllar çaba harcadı, “kurbanlıklarının”
uluslarası camia tarafında “soykırım” olarak tanınması için. Bunun için
önceleri Holokaust ile olan benzerliklerin altı çizilmeye çalışıldı. 70’li
80’li yıllarda erken inkarcılık ise Holakausttan olan farklıların altını
çizmeye çalışıyor, özellikle “kasıt” olmadığı kanıtlanmaya çalışılıyordu.
Her soykırımın kendine özgü gelişimi ve yanları vardır.
Özel bir akademik çalışma alanı olan soykırım araştırmacılığının, daha farklı
deneyimleri yeniden değerlendirebilmesi için başka türden soykırımların,
Kamboçya, Ruanda soykırımlarının yaşanması gerekiyordu.
Aslında bu bir anlamda da dramatik olduğu ölçüde absurd
bir tartışma idi. Sanki soykırım bir paye idi. Ve her baskı altındaki halk,
grup, yaşadığı gerçeklik “soykırım” olarak tanımlanmazsa, kendini aşağılanmış
olarak hissediyordu. “Sizin yaşadığınız ne ki, benim yaşadığım yanımda…” Hatta
bazen, “siz hak etmiştiniz aslında, ama biz…”
söylemine, ya da imasına kadar varabiliyordu davranış ya da anlatımlar.
Ama bu düzeyler zamanla aşıldı. Bunda soykırım
araştırmacılığının gelişmesi ve oturmasının da büyük etkisi var.
Türkiye’de ise hala hiçbir üniversitede bağımsız soykırım
araştırmaları bölümü yok. Çok acayip ama, bazı az sayıda genç akademisyenin
konu yakınında araştırmalar yaptığı bölüm ise Atatürk Fikir ve İnkılapları
Enstitüleri…
Resmi tarih bağlamında yapılan araştırmaların düzeyi hala
bir eşitleme çabasından ibaret… Olayı sadece, Kafkas ve Balkanlarda Müslüman
nüfusun zorunlu ya da gönüllü göçü ile eşitlemeye indirgemek.
Ama hala olay uluslararası dengelerdeki değişimlerden
etkilenebiliyor. Örneğin, Pontos Soykırımı Konferansına özel konuşmacı olarak
katılan Yeşiller Partisinin /Sosyal Demokratlar ve Hristiyan Demokratlar ortada
bile yoktu/ sözcülerinden Cem Özdemir, Alman Parlamentosundan, verdikleri
soykırımın tanınması önerisini çekmiş bir siyasetçi olarak sahnedeydi. Ki bu
hikaye, 100 yıldır tekrarlanan bir öyküdür. Devlet çıkarları her zaman 1914-22
zincirleme soykırım olgusunun en acil, en önemli anlarda örtülmesini
getirmiştir. İngiltere, ABD, İsrail, hatta Yunanistan bu oyunun parçası
olmuştur her zaman. Geçen yıl soykırım konusunda Cumhurbaşkanı düzeyinde cesur
olan Almanya, Merkel düzeyinde, mülteci krizi nedeniyle geri adım attı. “Şimdi
zamanı değil!” Yeşiller de ikna oldu.
Peki, Ortadoğu yeni soykırımlar kıskacında iken zamanı
değilse, ne zaman?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.