Prof. Dr. Beril Dedeoğlu
Rusya, ısrarla Türkiye ile ilişkilerin düzelme ihtimali
olmadığını dile getiriyor. Açıklamaları belirli aralıklarla yapma ihtiyacı
neden duyuluyor, ortada basına yansımamış başka sorunlar mı var, orasını henüz
bilemiyoruz. Akkuyu Nükleer Santrali’nden de kısmen çekilme kararı aldığına
göre yapılan açıklamaların sadece siyasi söylem olmadığı söylenebilir. Akkuyu
Nükleer Santrali’nin tamamı Rusya’ya ait ve buradaki hissesinin % 49’unu
satabileceği, 2010 yılındaki hükümetlerarası anlaşmada yer alıyor. Ancak bu
satış için tarafların rızası gerekiyor. Dolayısıyla Rusya, Türkiye’nin de
onayını almak durumunda.
Türkiye Rusya’nın Akkuyu şirketindeki ağırlığını
azaltmasına itirazı olmayabilir. Ancak bu % 49’luk hissenin kime satılacağı
konusunda anlaşmazlık çıkabilir.
Rusya’nın ekonomik mi yoksa siyasi nedenlerle mi
hissesini devretme kararı aldığını ayrıca incelemek gerek. Bununla birlikte,
kendisine kimi ortak olarak seçeceği konusu, her durumda Türkiye üzerinde
siyasi baskı yaratma amacı taşıyabilir.
Rusya’nın baskısı
Rusya, hissesini Türkiye’nin pek de nükleer enerji
konusunda ülkeye sokmak istemediği bir devletin kuruluşuna satsa, o devlet ile
Türkiye’nin karşı karşıya gelmesine yol açar. Yapar mı bilinmez ama mesela
Kıbrıs Rum Kesimi’nden bir ortak bulduğunu düşünsek, ortalığın nasıl
karışacağını öngörmek zor olmaz. Öte yandan Türkiye’nin pek de itirazı olmayan
bir devletin şirketi hisseleri alırsa, o zaman da Türkiye Rusya’nın iradesiyle
o devletle anlaşma yapmak zorunda kalır.
Niyet, Türkiye’nin itiraz edeceği bir durum yaratarak
Akkuyu konusunu sabote etmek de olabilir. Ancak niyet ne olursa olsun sonuç
itibarıyla Rusya’nın attığı her adımın Türkiye’yi kendisinden uzaklaştırıp
öncelikle ABD’ye, ardından da Avrupa’ya yaklaşmak zorunda bıraktığına şüphe
bulunmuyor. Rusya piyasası daralan Türkiye, gözünü bir yandan yeniden
Avrupa’ya, diğer yandan yakın çevresindeki diğer başka ülkelere çevirmek
durumunda kalıyor. Ancak konu güvenlik olduğunda, her durumda ABD ve Avrupa’nın
güçlü ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye yöneliyor.
DAEŞ sorunsalı
Rusya’nın askeri anlamda Türkiye’yi doğrudan tehdit
etmediği açık. Türkiye’yi tehdit etme işini PKK ve DAEŞ yapıyor. PKK ile
mücadele konusunun Türkiye’yi ABD ve AB ülkelerine yaklaştıran bir yanı yok.
Sanki Türkiye’nin Batı ile ilişkileri önce bozulsun, sonra Türkiye’nin pek de
istemediği konularda anlaşmalar yapılsın diye uğraşıyor.
Öte yandan DAEŞ, tam tersine Türkiye ile Batılı ülkelerin
işbirliğini neredeyse zorunlu kılıyor. Türkiye sınırından yollayıp durduğu
füzeler, Türkiye’yi Suriye’ye çekmeye yönelik tahrik için yapılıyor olabilir.
Ancak DAEŞ, Türkiye’nin kendi başına bu işe kalkışmayacağını, müttefikleriyle
birlikte yeni projeler arayacağını muhtemelen biliyordur.
Türkiye’nin DAEŞ’le mücadele kapsamında müttefikleri ile
işbirliğini geliştirmesi, giderek sonuçlarını da ortaya koyuyor. DAEŞ
füzelerini bertaraf etmek için TSK’nın karşı vuruşlarına ABD’nin kara
savaşlarındaki en etkili silahlarından olan ve HIMARS adıyla bilinen mobil füze
kalkanı sistemi destek verecek.
Bu destek “Güvenli Bölge” konusunda yol alınmasını
sağlayabilir. Ancak girişim aynı zamanda Rusya’nın Suriye’deki askeri üslerine
karşı yeni bir karşı üs gibi de görülebilir. Almanya’nın da İncirlik’teki asker
sayısını ikiye katlamayı istediği düşünülürse, DAEŞ’in esasen Türkiye’yi
Rusya’ya karşı silahlanmak isteyen ülkelere doğru yönelttiğini söylemek mümkün.
Rusya’nın Türkiye ile anlaşmalarının zor olduğunu
söyleyip durma nedenlerinden birisi bu olabilir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.