Fener Rum Patrikhanesi, Girit'te konsey toplama kararı
almış, Moskova Patrikliği ise bu karara itiraz etmiş ve Ortodoks dünyasında
kısa süreli bir kriz yaşanmıştı. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Din Bilimleri
Anabilim Dalı Başkanı Yr.Doç.Dr. Şir Muhammed Dualı konu ile ilgili
değerlendirmelerini Timeturk okurları için kaleme aldı...
Fener Rum
Patrikhanesi ekümenik bir girişimle (özerk ve eşit Ortodoks kiliseleri arasında
onursal önceliğe sahip), 19-26 Haziran 2016 tarihleri arasında Girit adasında
Pan-Ortodoks Konseyini toplama kararı aldı.
ÖNCELİKLİ SORUN: UKRAYNA ORTODOKS KİLİSESİ'NİN
BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİ
Konsey, Ortodoks kiliseler arasında var olan sorunları
masaya yatırmayı ve mevcut ihtilafları çözmeyi amaçlıyordu. Bu sorunların
başında kuşkusuz Ukrayna Ortodoks Kilisesi'nin öteden beri Moskova Patrikliğine
karşı yürüttüğü bağımsızlık mücadelesi gelmekte...
MOSKOVA'NIN BASKISI HER DAİM VARDI
Zira 1686 yılında İstanbul Patrikliği'nin onayıyla
Ukrayna Kilisesi, Moskova Patrikliği'ne bağlanmıştır. Bu kararın ilga edilmesi
için Ukrayna Ortodoks Kilisesi defaatle İstanbul'un Patrikliğine müraacaatta
bulunmuşsa da bu güne değin bir sonuç alınamamıştır. Ukrayna Kilisesi'nin bu
talebine Patrikhane'nin kayıtsız kalmasının arkasında Moskova Patrikliği'nin,
dolayısıyla da Rusya Federasyonu'nun baskısının yattığı bilinen bir husustur.
NEDEN ŞİMDİ?
Nitekim 2008 yılında bu meseleyi görüşmek üzere
Ukrayna'ya giden Patrik I. Bartholomeos, dönemin Moskova Patriği II. Aleksiy
ile ikili görüşmenin ertesi günü İstanbul'a geri gönmüştür. Bu süreçte Rusya
yönetiminin Türkiye'ye doğal gaz üzerinden bir baskı uyguladığını ön görmek
mümkündür. Dolayısıyla Patrikhane'nin 2008 yılında Ukrayna Kilisesi'ni kendi
bünyesine bağlama girişimi sonuçsuz kalmıştır. Ancak 2014 yılında Ukrayna'da
meydana gelen olaylar ve Rusya'nın buraya fiili müdahalesi, konunun yeniden
gündeme taşınmasına neden oldu. Özellikle Türk-Rus ilişkilerinin de kopma
noktasına geldiği bir dönemde Patrikhane'nin, Pan-Ortodoks Konseyini toplama
kararı, zamanlama açısından da manidardır.
PATRİKHANE, PUTİN'İN HÜLYASININ ÖNÜNDE BİR ENGEL
Umarız Patrikhane'nin bu haklı girişimi, Türkiye
Cumhuriyeti tarafından desteklenmektedir. Zira Putin Rusyası'nın “Moskova
Üçüncü Roma” hayalleriyle başlattığı hülyanın önüne, Patrikhane'nin dirayetli
duruşu ile geçmek mümkün olacaktır.
ORTODOKS ve KATOLİK LİDERLER BULUŞMUŞTU
Patrikhane'nin bu girişiminin bir diğer boyutu, özellikle
son yıllarda Moskova Patrikliği'nin Ortodoks dünyasının liderliğine oynaması
ile de yakından ilintilidir. Hatırlanacağı üzere 12 Şubat 2016 tarihinde
Katolik dünyasının lideri Papa Franciscus ile Patrik Kirill Küba'da bir araya
gelmiş ve bu görüşme haber bültenlerine Ortadoks dünyası lideri ile Katolik
liderin buluşması olarak yansımıştır.
İSTANBUL KİLİSESİ BAYPAS EDİLMİŞ OLDU
Bu gelişme ekümeniklik iddiası taşıyan İstanbul
Kilisesi'nin bir bakıma baypas edilmesi anlamına gelmektedir, ki Patrik I.
Bartholomeos'un buna seyirci kalması beklenemezdi.
RUSYA BOYKOT ETTİ
Bu ve buna benzer sorunlar çerçevesinde toplanması
planlanan Konsey, beklendiği üzere Moskova Partikliği'nin boykotu ile karşı
karşıya kaldı. Nitekim Patrik Kirill öncülüğünde acil olarak toplanan Rus
Ortodoks Kilise Kutsal Senod'u konuyu masaya yatırdı ve Girit'te toplanacak
Konseye katılmama kararı aldı. Ayrıca etki alanında olan başta Sırp, Bulgar ve
Antakya Ortodoks Kiliselerini de kendi safına katmayı başardı.
MOSKOVA PATRİKLİĞİ'NDEN AÇIKLAMA
Moskova Patrikliği yapmış olduğu açıklamada şunları
söyledi:
İlk olarak, tüm Ortodoks Otokefal Kiliseler katılmadığı takdirde
söz konusu Konseyin, Pan-Ortodoks Konsey olamayacağından burada alınacak
kararların da geçersiz olacağını beyan etmek isteriz. Moskova'ya göre böyle bir
durumda yapılması gereken en doğru adım, Konseyin ertelenmesi olacaktır.
İkincisi, Konseyin geçerli olması için tüm Otokefal kiliselerin hazır bulunması
gerektiği tekrarlanarak başta Antakya Kilisesi olmak üzere Gürcü, Sırp ve
Bulgar Kiliselerinin Konseye katılmayacaklarının altı çizilmektedir. Son
olarak, uzmanların Konseyde ele alınacak konular ile ilgili ve Ukrayna
Kilisesi'nin Otokefallığı meselesinin gündeme getirilmesinden endişe
duyulmaktadır.
RUS ORTODOKS KİLİSESİ, KİEV ve UKRAYNA'DAN VAZGEÇMİYOR
Görüldüğü üzere Rus Ortodoks Kilisesi, manevi başkent
olarak dile getirdiği Kiev ve Ukrayna'dan vazgeçmek niyetinde değildir. Bu
nedenle Patrikhanenin Konsey hamlesini boşa çıkarmak için elinden geleni ardına
koymayacaktır.
SÖZLÜK
Ekümenik: Büyük dini topluluklar arasında bağ sağlama.
Patrik I. Bartholomeos: (Dimitris Arhondonis)
Gökçeada'nın Zeytinliköy köyünde 29 Şubat 1940 gününde doğmuş ve 2 Kasım 1991
gününde Rum Ortodoks Patrikhanesi tarafından Patrik seçildi. İstanbul Fener-Rum
Partikhanesi'nde görevlidir.
Papa Franciscus: 13 Mart 2013'ten beri Katolik
Kilisesi'nin en büyük ruhani lideridir
Patrik Kirill: Ortodoks Kilisesi'nin en büyük ruhani
lideridir.
NOT: Patrik, Ortodoks Kilisesileri, Oriental Ortodoks
Kiliseleri, Süryani Kilisesi ve diğer Doğu Kiliseleri'nde kilisenin başında
bulunan en yüksek rütbeli piskopos. Patriğin yetkileri sadece kendi patriklik
bölgesiyle sınırlıdır. Papa'nın tersine kendi patriklik bölgesi dışında ve
bağımsız kiliseler üzerinde karar yetkisi yoktur. Bu bakımdan her ülkenin
Ortodoks kilisesi kendi Sinod'unu seçer ve kendi başpiskoposunca idare edilir.
Ortodoksluk bu yönüyle Katoliklik'ten farklıdır.
KİLİSELERİN AYRILMASI: SCHİSMA
Ortaçağ boyunca birbirinin rakibi olan İstanbul'daki Doğu
Roma-Bizans Patrikliği ve Roma'daki Papalık, defalarca birbirlerini karşılıklı
aforoz ederken, 11. yüzyılda 1054 tarihinde kesin olarak ayrılmışlardı. 13.
yüzyılda ise, Bizans-Ortodoks Kilisesi, Rus-Ortodoks Kilisesini oluşturmuştu.
Dünya genelinde hali hazırda 300 milyon Ortodoks bulunurken, yaklaşık 200
milyonu Rusya'daki kiliseye bağlı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.