Ziver Büyüktaş
Olağanüstü Hal uygulamasının dayandığı Anayasa'nın 120
maddesin şöyle: Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve
hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddî
belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddî
şekilde bozulması hallerinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar
Kurulu, Millî Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra yurdun bir veya
birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi altı ayı geçmemek üzere
olağanüstü hal ilân edebilir.
***
Türkiye'de OHAL
ilan edildi. Peki Olağanüstü Hal nedir? Nasıl uygulanır? Türkiye'de daha önce
ilan edilen OHAL kararları nelerdir? Kararın Anayasal dayanakları nelerdir?
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı kararın şartları nelerdir? Tüm yönleriyle
tarihi kararın ayrıntıları ve Türkiye'nin OHAL karnesi haberimizde....
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında toplanan
ve 4 saat 40 dakika süren Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısından ülke
genelinde 3 ay Olağanüstü Hal (OHAL) tavsiye kararı çıktı. MGK toplantısından
sonra yine Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında gerçekleştirilen Bakanlar
Kurulu'nda alınan tavsiye kararına uyumlu olarak OHAL kararı alındı. Peki OHAL
nedir, nasıl uygulanır? Hangi şartlarda OHAL ilan edilir. İşte Paralel Çete'nin
darbe girişiminden sonra alınan kararın tüm detayları...
OHAL KARARI HANGİ ŞARTLARDA ALINIR
Olağanüstü Hal uygulamasının dayandığı Anayasa'nın 120
maddesin şöyle:
Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak
ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait
ciddî belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin
ciddî şekilde bozulması hallerinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan
Bakanlar Kurulu, Millî Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra yurdun bir
veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi altı ayı geçmemek üzere
olağanüstü hal ilân edebilir.
OHAL KARARI NASIL ALINIR
Olağanüstü Hal ilan etme yetkisi, Anayasa'nın 119 ve 120.
maddelerine göre normal Bakanlar Kurulu'na değil, Cumhurbaşkanının
başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu'na aittir. Bakanlar Kurulu, 6 ayı
geçmemek OHAL kararı alabilir ve sebeplerin devam etmesi halinde her seferinde
4 ayı geçmemek üzere uzatılabilir.Ancak bu kurulun Olağanüstü Hal ilan etme
yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) onamasına tabidir. Olağanüstü
Hal ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazete'de yayımlanır ve hemen
TBMM'nin onayına sunulur. TBMM tatilde ise derhal toplantıya çağrılır. Meclis,
olağanüstü hal süresini kısaltabilir, uzatabilir veya sonlandırabilir.
OHAL NASIL UYGULANIR
*Olağanüstü hal bir ili kapsıyorsa il valisine,
*Bir bölge valiliğine bağlı birden çok ilde ilan edilmesi
halinde bölge valisine, *Birden fazla bölge valisinin görev alanına giren
illerde veya bütün yurtta ilan edilmesi halinde, koordine ve işbirliği
Başbakanlıkça sağlanmak suretiye bölge valilerine aittir. Gerekli işlimler
onlar tarafından yürütülür.
*Bölge valileri; kendilerine ait görev ve yetkilerin bir
kısmını veya tamamını, illerinde olağanüstü hal ilan edilen il valilerine
devredebilirler.
OHAL NASIL SONA ERER
OHA kararı, TBMM tarafından onaylanmadığında uygulama
sona erer. Diğer yandan, OHAL, süresinin bitimiyle de kendiliğinden sona erer.
OHAL süresi daha dolmamış ancak uygulamayı gerektirecek sebepler ortadan
kalkmışsa, Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine TBMM karar verebilir.
OHAL'IN UYGULANDIĞI YILLAR
12 Eylül 1980 tarihinden önce, 26 Aralık 1978'de
Kahramanmaraş olayları nedeniyle Adana, Ankara, Bingöl, Elazığ, Erzincan,
Erzurum, Gaziantep, İstanbul, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Sivas, Şanlıurfa'da
OHAL ilan edildi.
12 Eylül 1980'deki askeri darbe ile başlayan
sıkıyönetimin bitiminden hemen sonra 19 Temmuz 1987tarihinde, Bingöl,
Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van'da OHAL uygulamasına
geçildi. Başbakanlık onayıyla Adıyaman, Bitlis ve Muş da aynı kanunla komşu il
olarak belirlendi.
Olağanüstü Hal, bölgede toplam 11 ilde uygulamaya
konulurken, Batman ve Şırnak'ın 6 Mayıs 1990'da il olmalarıyla OHAL
kapsamındaki il sayısı 13'e yükseldi. Mücavir il olarak uygulama kapsamına
alınan Bitlis'te de 19 Mart 1994 tarihinde Olağanüstü Hal'e geçildi.
46 KEZ UZATILDI
Uygulamanın başladığı 19 Temmuz 1987 tarihinden 2002
yılına kadar OHAL 46 kez uzatıldı. Her 4 ayda bir uzatılan Olağanüstü Hal
uygulaması, 1994 yılı sonuna kadar 13 ilde sürdürüldü. İlk olarak Elazığ OHA3L
kapsamından, Adıyaman da mücavir il olmaktan çıkarıldı. Daha sonra iller tek
tek OHAL kapsamından çıkarıldı. 30 Kasım 2002'de OHAL tamamen kaldırıldı.
OHAL'DE HANGİ TEDBİRLER ALINABİLİR
Olağanüstü Hal Kanunu'na göre, alınabilecek tedbirler
şöyle:
*Sokağa çıkmayı sınırlamak veya yasaklamak.
*Belli yerlerde veya belli saatlerde kişilerin
dolaşmalarını ve toplanmalarını, araçların seyirlerini yasaklamak.
*Kişilerin; üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve
bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak.
*Olağanüstü hal ilan edilen bölge sakinleri ile bu
bölgeye hariçten girecek kişiler için kimlik belirleyici belge taşıma
mecburiyeti koymak.
*Gazete, dergi, broşür, kitap, el ve duvar ilanı ve
benzerlerinin basılmasını, çoğaltılmasını, yayımlanmasını ve dağıtılmasını,
bunlardan olağanüstü hal bölgesi dışında basılmış veya çoğaltılmış olanların
bölgeye sokulmasını ve dağıtılmasını yasaklamak veya izne bağlamak; basılması
ve neşri yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş ve benzeri matbuayı
toplatmak.
*Söz, yazı, resmi, film, plak, ses ve görüntü bantlarını
ve sesle yapılan her türlü yayımı denetlemek, gerektiğinde kayıtlamak veya
yasaklamak.
*Hassasiyet taşıyan kamuya veya kişilere ait kuruluşlara
ve bankalara, kendi iç güvenliklerinisağlamak için özel koruma tedbirleri
aldırmak veya bunların artırılmasını istemek.
*Her nevi sahne oyunlarını ve gösterilen filmleri
denetlemek, gerektiğinde durdurmak veya yasaklamak.
*Ruhsatlı da olsa her nevi silah ve mermilerin
taşınmasını veya naklini yasaklamak. *Her türlü cephaneler, bombalar, tahrip
maddeleri, patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler veya yakıcı, aşındırıcı,
yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler ve boğucu gazlar veya benzeri
maddelerin bulundurulmasını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini izne
bağlamak veya yasaklamak ve bunlar ile bunların hazırlanmasına veya yapılmasına
yarayan eşya, alet veya araçların teslimini istemek veya toplatmak.
*Kamu düzeni veya kamu güvenini bozabileceği kanısını
uyandıran kişi ve toplulukların bölgeye girişini yasaklamak, bölge dışına
çıkarmak veya bölge içerisinde belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini
yasaklamak.
*Bölge dahilinde güvenliklerinin sağlanması gerekli
görülen tesis veya teşekküllerin bulunduğu alanlara giriş ve çıkışı düzenlemek,
kayıtlamak veya yasaklamak.
*Kapalı ve açık yerlerde yapılacak toplantı ve gösteri
yürüyüşlerini yasaklamak, ertelemek, izne bağlamak veya toplantı ve gösteri
yürüyüşlerinin yapılacağı yer ve zamanı tayin, tespit ve tahsis etmek, izne
bağladığı her türlü taplantıyı izletmek, gözetim altında tutmak veya
gerekiyorsa dağıtmak.
*İşçinin isteği, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan
haller, sağlık sebepleri, normal emeklilik ve belirli süresinin bitişi
nedeniyle hizmet aktinin sona ermesi veya feshi dışında kalan hallerde işçi
çıkartmalarını işverenin de durumunu dikkate alarak üç aylık bir süreyi aşmamak
kaydıyla izne bağlamak veya ertelemek.
*Dernek faaliyetlerini; her dernek hakkında ayrı karar
almak ve üç ayı geçmemek kaydıyla durdurmak.
*Anayasa'nın 120'inci maddesine göre, olağanüstü halin
ilanına veya devamına sebep olan hallerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları ve
mücavir yurt bölgelerimiz üzerinde cereyan etmesi ve eylemcilerin eylemlerini
müteakip komşu ülke topraklarına sığındıklarının tespit edilmesi durumunda,
ilgili komşu ülke ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında varılacak mutabakat
çerçevesinde, valinin talebi üzerine ilgili komutan, eylemcileri ele geçirmek
veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile, her defasında Genelkurmay Başkanlığı
kanalı ile Hükümetin müsaadesi tahtında, ihtiyaca göre, Kara, Hava veya Deniz
Kuvvetleri unsurları ile mahdut hedefli sınır ötesi harekat planlayıp icra etmek.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.