Etyen Mahçupyan / emahcupyan@karar.com
İstanbul Politikalar Merkezi ile Konda’nın işbirliğinde
Denge ve Denetleme Ağı için gerçekleştirilen ve bir süre önce kamuoyu ile
paylaşılan “Türkiye’de Vatandaşlık Algısı: Eşit Vatandaşlık ve Aktif
Vatandaşlık” başlıklı saha çalışması meraklısına ilginç bilgiler sunuyor…“Türkiye’de
insanları ortak bir vatandaşlık bağı ile birbirine aşağıdakilerden hangisi
bağlıyor?” diye bir soru var… sonuçta ‘din birliği’ ve ‘ortak kültür ve
gelenek’ şıklarına verilen yanıtın toplamı yüzde 69. Bu bulgu, araştırmacıların
yorumunun aksine, Türkiye’de hak temelli bir vatandaşlık anlayışının gelişmemiş
olduğunu değil, Türkiye’de hala din ve kültürün egemen olduğu gözlemini ifade
ediyor olabilir… Aslında bazı alanlarda pek de sürpriz yok… Milliyetçilik ve
kültürel muhafazakarlık açısından AK Parti ile MHP seçmeni arasında, sosyolojik
bağlamda da ise CHP ile HDP seçmeni arasındaki yakınlık çok bariz. Devlete
karşı sorumluluklar/haklar dengesinde de yine AK Parti ile MHP seçmeni aynı
noktada buluşuyor. Ancak HDP seçmeni hakları daha fazla vurgulamasıyla CHP’den
ayrışıyor. Bu arada en ayrımcı yaklaşımın Gayrımüslimlere karşı olduğunu ve
konuda AK Parti ile CHP seçmeni arasında hiçbir fark gözükmediğini
ekleyelim…
****
***
Vesayetçi bir rejimde yaşamıyorsanız değişime açık bir
siyaset alanındasınız demektir. Bu durumda toplumsal değişimi takip etmek ve
mümkünse öngörmek, siyasi partiler için hayati bir role sahip olacaktır.
İstanbul Politikalar Merkezi ile Konda’nın işbirliğinde Denge ve Denetleme Ağı
için gerçekleştirilen ve bir süre önce kamuoyu ile paylaşılan “Türkiye’de
Vatandaşlık Algısı: Eşit Vatandaşlık ve Aktif Vatandaşlık” başlıklı saha
çalışması meraklısına ilginç bilgiler sunuyor.
***
Ancak verilerin analizine girişmeden önce hemen her saha
çalışmasında karşımıza çıkan bir soruna işaret etmekte yarar var. Görüşülen
kişilerin normatif tercihleri ile gerçekliğe ilişkin tespitlerini ayırt etmeyi
mümkün kılmayan sorular sorulabiliyor veya buna dikkat etmeyen değerlendirmeler
yapılabiliyor. Bu çalışmada da örneğin “Türkiye’de insanları ortak bir
vatandaşlık bağı ile birbirine aşağıdakilerden hangisi bağlıyor?” diye bir soru
var. Cevap şıkları şöyle: din birliği, ortak gelenek ve kültür, herkesi
bağlayan esaslar, dil birliği. Rapor verilmiş olan cevapları Türkiye’de nasıl
bir vatandaşlık ‘istendiğini’ çıkarsamak üzere yorumluyor. Oysa belki de
çoğunluk gerçek durumu betimlemek üzere cevap vermiş durumda. Nitekim sonuçta
‘din birliği’ ve ‘ortak kültür ve gelenek’ şıklarına verilen yanıtın toplamı
yüzde 69. Bu bulgu, araştırmacıların yorumunun aksine, Türkiye’de hak temelli
bir vatandaşlık anlayışının gelişmemiş olduğunu değil, Türkiye’de hala din ve
kültürün egemen olduğu gözlemini ifade ediyor olabilir…
Benzer bir şekilde “Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
için Türk ırkından olmak gerekir” önermesine Kürtlerin yüzde 15 oranında
katıldıkları anlaşılıyor. Bu cevap bazı Kürtlerin de Türk ırkından olmayı doğru
bulduğunu mu ifade ediyor, yoksa bazı Kürtler Türkiye’de vatandaşlığa ilişkin
gerçek durumun böyle mi olduğunu düşünüyorlar?
***
Aynı soruya ilişkin olarak daha garip bir durum da var.
Kürtlerin yüzde 53’ü ve Türklerin de yüzde 31’i yukarıdaki cümleye ‘kesinlikle
katılmıyorum’ demişken, Türkiye ortalamasının yüzde 23 olduğunu okuyoruz. Böyle
bir sonuç ancak Türkler ve Kürtler dışında bir başka grubun daha olmasını ve o
grubun çok düşük oranda aynı cevabı vermesini gerektiriyor. Ne var ki Türkler
ve Kürtlerin söz konusu cevabının birlikte yüzde 35 civarında olduğunu
düşünürsek, ihtiyaç duyulan üçüncü kesimin (örneğin) sadece yüzde 10’unun bu
cevabı vermesi ve aynı zamanda bu kesimin Türkler ve Kürtler’in toplam nüfusuna
yakın olması lazım. Acaba Müslümanlar diye ayrı bir kategori mi var diye
düşünebiliriz, ama rapor böyle bir tasniften bahsetmiyor. Benzer şekilde aynı
soruya ‘kesinlikle katılıyorum’ diyenlerde de Türkiye ortalaması yüzde 25 iken,
Türklerinki yüzde 17, Kürtlerinki ise 9…
***
Ayrıca bazı tablolarda AK Parti’nin unutulmuş olması gibi
özensizlikler de var… Ancak biz eksiklik, muğlaklık ya da yanlışlıkları bir
yana bırakarak araştırmadan nasıl yararlanabiliriz diye bakalım. Önümüzdeki
birkaç yazıda önce topluma, ardından AK Parti ve CHP’nin ‘öğrenebileceklerine’
yoğunlaşacağız.
Aslında bazı alanlarda pek de sürpriz yok… Milliyetçilik
ve kültürel muhafazakarlık açısından AK Parti ile MHP seçmeni arasında,
sosyolojik bağlamda da ise CHP ile HDP seçmeni arasındaki yakınlık çok bariz.
Devlete karşı sorumluluklar/haklar dengesinde de yine AK Parti ile MHP seçmeni
aynı noktada buluşuyor. Ancak HDP seçmeni hakları daha fazla vurgulamasıyla
CHP’den ayrışıyor. Bu arada en ayrımcı yaklaşımın Gayrımüslimlere karşı
olduğunu ve konuda AK Parti ile CHP seçmeni arasında hiçbir fark gözükmediğini
ekleyelim…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.