Etyen Mahçupyan / emahcupyan@karar.com
Atlatılan badirenin vahametini muhtemelen olay soğuduktan
sonra daha iyi anlayacağız. Darbenin kritik hedefi Erdoğan’dı. Gülen cemaatinde
son yıllarda fikri sabit haline gelen bu nokta aynı zamanda kötücül bir
işlevselliğe de sahip… Çünkü Erdoğan’sız bir Türkiye’nin çok hızla kaosa
sürüklenmesi mümkün. O nedenle bugün olması gereken şey Erdoğan’ın siyasetteki
yerini koruması ama aynı zamanda doğruları yapması… Darbenin de yüzeyselliğe
kapılmadan, samimiyet ve cesaretle ele alınması gerekiyor. Toplumsal psikolojinin
gerekleri yerine getirilirken, bu yaşananlardan ilerisi için alınması gereken
derslere de bakmak lazım. Hayat bu vesile ile siyaset kurumuna iki önemli mesaj
verdi.
***
İlki askerle ilgili… Geçmiş darbeler askerin kışlaya
dönmesini öngörerek yapılırdı. Oysa bu darbe ‘gelip gitmemek’ üzere hayata
geçirildi ve bu nedenle de çok acımasız olabildi. Söz konusu ‘radikalizm’
muhtemelen askeri hiyerarşideki ‘fireleri’ de bir miktar açıklar. Çünkü halkı
düşmanlaştırmak Kemalist asker geleneğinin hiçbir zaman parçası olmadı. Ancak
birçok asker önlerine seçim anı geldiğinde darbecilere onay vermek durumunda
kalmış veya bazıları bunu tercih etmişse, bu da bizi şaşırtmamalı. Ne de olsa
darbe başarılı da olabilirdi ve o durumda sistem dışında kalma tehlikesi vardı.
Ayrıca birçok askerin kariyer ve oportünizm arayışı, ya da akut AK Parti
karşıtlığını da hesaba katmak gerekebilir.
Generallerin yüzde 20’si bugün gözaltında… Direnenler ise
birkaç kişisel kahramandan ibaret. Peki, general kategorisinin geride kalan
yüzde 80’i acaba o geceyi nasıl geçirdi? Ordu’nun en çok korktuğu şey kendi
içinde bölünmek ve iç savaşa gitmektir… Dolayısıyla muhtemelen askerin geri
kalanı olayları izledi ve sonucu bekledi. Eğer darbe başarılı olsaydı, belki de
bu kadronun çok geniş bir miktarı yeni yönetime destek verecek, geri kalanı
tasfiye edilecek ve böylece sivil siyaset karşısında ‘birlik beraberlik’ içinde
bir asker görünümü verilecekti… Nitekim darbe emir komuta içinde yapılmış
olsaydı, birkaç istisna dışında tüm askeriyenin darbenin yanında yer
alabileceğini de düşünebiliriz.
***
Birinci ders Türkiye koşullarında sivil siyasetin henüz
askere tam olarak güvenemeyeceğidir. Bunun nedeni kişiler değil, kurumsal güç
dengesi ve kültür. Demokrasiyi yerleştirme mücadelesinin sadece Gülencileri
değil, bu militarist kültürü de muhatap alması ve söz konusu güç dengesinin
dönüştürülmesi gerekiyor.
İkinci mesele hükümetin niçin Gülen örgütlenmesinin
üzerine daha önce gidememiş olduğu… Bunun üç nedeni olabilir: 1) Gerilim
politikası Meclis’teki muhtemel işbirliği imkanlarını ortadan kaldırdı. Basın
özgürlüğü üzerine baskılar ve trolleşme ile birlikte AK Parti siyasi alanda
yalnızlaştı ve potansiyel gücünden uzaklaştı. 2) Kürt meselesinde salt çatışma
stratejisine dönülmesi hükümeti askeri stratejiye mahkum etti. Gülencilerin
Güneydoğu’ya tayini ile birlikte nifak tohumları ekildi. 3) Dış dünyada düşman
üreten bir kitlesel paranoyaya kayıldı ve Gülenciler bu genişleyen düşman
cephesinin içinde kendilerini gizleyebildiler. ‘Her şeyi ABD yapıyor’
söyleminin Gülen örgütünü akladığı idrak edilmedi.
***
Sonuçta iktidar Gülencileri tasfiye etmek bir yana,
belirli alanlarda onlara daha da mahkum hale geldi ve idari tedbir almanın
meşruiyeti sorgulanmaya başlandı. Hukukun zorlanması ise Gülencilere hak
etmedikleri bir masumiyet kazandırdı. En azından insanların zihninde durum
bulanıklaştı…
İkinci ders iktidarların siyaset içinde partnerler
edinmek ve meşruiyeti onlarla birlikte üretmek zorunda olduğudur. Bunun
önkoşulu ise herhalde köpürtülmüş gerilimlerden uzak durulmasıdır…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.