Etyen Mahçupyan / emahcupyan@karar.com
Kolay iş değil, ama orta boy bir aktör olarak başarılı
olmak istiyorsak bunu yapabilmek ve üstelik diğer aktörlere kıyasla daha
derinliğine yapabilmek zorundayız. Ne var ki bu yönde bırakalım çabayı, basit
idrak bile görülmüyor. Yaratılan entelektüel boşluk ise seviyesi çok düşük bir
hamasi kimlikçilikle dolduruluyor. Kendimizi kendi gözümüzde büyütme ihtiyacı
içinde, ‘düşmanımızı’ da büyütmek istiyoruz. Öyle ki her ufak başarımız dünya
çapında ve tarihe geçecek bir meydan muharebesi kıvamında olsun. Bu yaklaşımın
üst noktası hüzünlü tonlar da taşıyan bir ABD savaşı mizanseni. Buna göre
Türkiye bugün ABD ile savaşta… Söylenen kabaca şu: “Aramız zaten bozuktu çünkü
ABD’nin istediği gibi davranmıyor, yerli ve milli bir siyaset güdüyorduk. Bunun
üzerine ABD Gülenciler üzerinden darbe yapmaya kalktı ve başarısız oldu. Biz
ise buna karşılık ABD’ye haber vermeden Fırat Kalkanı operasyonunu düzenledik.
Ancak bu sefer de bizi terörle vurmaya kalktılar, PYD ve PKK’yı kışkırttılar
ama sonunda Türkiye’nin gücünü anlayıp diz çöktüler…” Bu muhakeme hiç savaşa katılmamış birinin savaş çığırtkanlığını
hatırlatıyor… Böylece ABD ile savaşa girilmiş olunuyor, dünya bize karşı
birleşiyor, mutlaka oralarda bir yerde bir ‘üst akıl’ bizimle ölümüne
uğraşıyor. Acaba ‘gelişmekte olan ülke’ biraz da böyle bir şey mi? Acaba bizi
‘gelişmiş’ kılmayan esas neden milli gelir, alt yapı, üniversite sayısı vs
değil de bu kültür ve ruh hali mi? Acaba asıl gelişmesi gereken ve bir türlü
gelişemeyen bu mu?
***
Yüz yıl önce ‘büyük oyun’ diye adlandırılan Yakın
Doğu’nun yeniden yapılandırılması projesi günümüzde göreceli olarak daha
‘parçalı’ bir denklemle yeniden gündemde. Emperyalizmin düşük maliyetli bir kazanım
mücadelesi olduğu dönem kapanmış, güçlü aktör sayısı azalmış, ‘Yakın Doğu’
toplumlarının beklenti ve normları yükselmiş, küreselleşme ile birlikte yerel
aktörlerin dinamizmi artmış durumda. Artık bazı büyük güçlerin tasavvurları
doğrultusunda bir ‘Orta Doğu’ üretmek pek gerçekçi gözükmüyor.
Bu coğrafyanın geleceğini oryantalist bir bakışla anlamak
ve öngörmenin mümkün olmadığını rahatlıkla öne sürebiliriz. Ama kısır
emperyalizm ve ‘üst akıl’ teorileriyle de mümkün değil… İrili ufaklı aktörlerin
gerçek niyetlerine, becerilerine, her birinin iç dengelerine, onları kuşatan
toplumsal psikolojiye, taşıdıkları çoklu hedeflere, nihayet zamanın ruhuna ve
konjonktüre bakmak lazım…
Kolay iş değil, ama orta boy bir aktör olarak başarılı
olmak istiyorsak bunu yapabilmek ve üstelik diğer aktörlere kıyasla daha
derinliğine yapabilmek zorundayız. Ne var ki bu yönde bırakalım çabayı, basit
idrak bile görülmüyor. Yaratılan entelektüel boşluk ise seviyesi çok düşük bir
hamasi kimlikçilikle dolduruluyor. Kendimizi kendi gözümüzde büyütme ihtiyacı
içinde, ‘düşmanımızı’ da büyütmek istiyoruz. Öyle ki her ufak başarımız dünya
çapında ve tarihe geçecek bir meydan muharebesi kıvamında olsun.
***
Bu yaklaşımın üst noktası hüzünlü tonlar da taşıyan bir
ABD savaşı mizanseni. Buna göre Türkiye bugün ABD ile savaşta… Söylenen kabaca
şu: “Aramız zaten bozuktu çünkü ABD’nin istediği gibi davranmıyor, yerli ve
milli bir siyaset güdüyorduk. Bunun üzerine ABD Gülenciler üzerinden darbe
yapmaya kalktı ve başarısız oldu. Biz ise buna karşılık ABD’ye haber vermeden
Fırat Kalkanı operasyonunu düzenledik. Ancak bu sefer de bizi terörle vurmaya
kalktılar, PYD ve PKK’yı kışkırttılar ama sonunda Türkiye’nin gücünü anlayıp
diz çöktüler…”
Bu muhakeme hiç savaşa katılmamış birinin savaş çığırtkanlığını
hatırlatıyor. Gerçek dünyanın karmaşıklığını bu denli ‘özgüvenli bir
yüzeysellikle’ aşabilmek için belki de ‘eğitim’ şart. Bu eğitimi okullarda
olabildiğince alıyoruz ama asıl formasyonumuzu siyasetin ve medyanın yoğurduğu
gündelik kültür içinde ediniyoruz. Birçoğumuza gayet mantıklı gelebilen bu
yaklaşımın temel sorunu nesnellikle ve gerçeklikle ilişki kurmak gibi bir
derdinin olmaması… Çevremizdeki dünyayı kendi psikolojik ihtiyacımızdan
hareketle ve özellikle basite indirgeyerek yeniden kurguluyoruz. Bu bölgenin en
kritik aktörlerinden biri olmamıza rağmen, toplumsal bilgi ve tartışma
düzeyimiz dünyanın ücra bir köşesinde olabilecek sığlığı aşmıyor.
***
Sığlığın nedeni belki de sabırsızlığımız… Çünkü hem ülke
olarak hak ettiğimizi sandığımız yerlere gelememiş durumdayız hem de
sorunlarımızı çözememiş, kendimizle yüzleşememiş halde dünyaya ve bugüne
tutunmaya çalışıyoruz. Başarı geciktikçe, işler istediğimiz gibi gitmedikçe
daha da sabırsızlanıyor, bir yandan hızlı çözümlerin peşine düşüyor, diğer
yandan kendimizi büyük kavgaların içinde hayal ediyoruz. Bu açıdan bakıldığında
kimsenin bize komplo kurmasına gerek yok. Zaten biz kendimize en alasını
kuruyoruz.
Böylece ABD ile savaşa girilmiş olunuyor, dünya bize
karşı birleşiyor, mutlaka oralarda bir yerde bir ‘üst akıl’ bizimle ölümüne
uğraşıyor.
Acaba ‘gelişmekte olan ülke’ biraz da böyle bir şey mi?
Acaba bizi ‘gelişmiş’ kılmayan esas neden milli gelir, alt yapı, üniversite
sayısı vs değil de bu kültür ve ruh hali mi? Acaba asıl gelişmesi gereken ve
bir türlü gelişemeyen bu mu?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.