2. Dünya Savaşı’nın en karanlık günlerinde, Saraçoğlu
Hükümeti’nin çıkardığı azınlıkları hedef alan, Varlık Vergisi bundan 74 yıl
önce yüzlerce kişiyi çalışma kamplarına göndermişti. 5 Ağustos 1942’de kanunlaşan yasa gereği 27 Ocak ile 3 Temmuz 1943 arasında, tümü
gayrimüslimlerden oluşan toplam 1229 kişi çalışmak üzere Erzurum Aşkale'ye
zorunlu çalışma kampına gönderilmişti
.
Söz konusu kişiler, devletin re’sen tahakkuk ettirdiği
yüksek miktardaki servet vergisini ödeyemeyen azınlık Türk vatandaşlarıydılar.
Başbakan Saracoğlu, 5 Ağustos 1942'de okuduğu hükümet
programında "Biz Türk’üz, Türkçüyüz ve daima Türkçü kalacağız. Bizim için
Türkçülük bir kan meselesi olduğu kadar ve laakal o kadar bir vicdan ve kültür
meselesidir. (...) Biz ne sarayın, ne sermayenin, ne de sınıfların saltanatını
istiyoruz. İstediğimiz sadece Türk milletinin hakimiyetidir." diyerek yeni
hükümetin sosyal politikasını açıklamıştı.
Buna ek olarak 1942 yazı boyunca İstanbul gazetelerinde
hırsızlık, karaborsacılık, vurgunculuk ve haksız kazanç ilgili haber ve yazılar ön plana
çıkarılmış, hemen her gün ve her
gazetede "karaborsacı Yahudi" tiplemesini içeren karikatürler dikkat
çekiyordu.
12 Eylül 1942'de İstanbul defterdarlığı görevine atanan
Faik Ökte'nin anılarında anlattığına göre, Maliye Bakanlığı savaş dolayısıyla
fevkalade kazanç elde ettiği iddia edilen kimselerin cetvelinin yapılarak
Müslümanların M, Gayrimüslimlerin G, dönmelerin D harfiyle işaretlenmesini
talep etti.
11 Kasım'da Varlık Vergisi kanunu TBMM'de hiç
tartışılmadan kabul edildi. Kanun her il ve ilçe merkezinde kimin ne kadar
vergi ödeyeceğini belirleyecek servet tespit komisyonları kurulmasını, komisyon
kararlarının nihai ve kati olmasını, vergi ödeme süresinin 15 gün olmasını, 15
gün içinde tahakkuk eden vergiyi ödemeyenlerin mallarının haczedilerek icra
yoluyla satılmasını, buna rağmen borcunu 1 ay içerisinde ödemeyen mükelleflerin
bedeni kabiliyetlerine göre genel hizmetler ve belediye hizmetlerinde
çalıştırılmasını öngörüyordu.
İstanbul'da kurulan üç komisyon tahakkuk eden vergi
listelerini 18 Aralık 1942'de açıkladı. Tahakkuk eden vergilerin %87'si
gayrimüslim, %7'si Müslüman mükelleflere yüklenmişti. Geri kalan %6 değişik
kalemlerde olup, bunların da çoğu gayrimüslim azınlıklar ve ecnebilerdi.
Aralık 1942 ve Ocak 1943'te İstanbul'da gayrimüslimlere
ait binlerce taşınmaz mülk el değiştirdi. El değiştiren mülkler arasında
İstiklal Caddesi'ndeki yapıların büyük bir kısmı bulunuyordu. Satılan mülklerin
%67 kadarı Müslüman Türkler, %30 kadarı resmi kurum ve kuruluşlar tarafından
alındı. 21 Ocak 1943'ten itibaren İstanbul'da binlerce gayrimüslime ait ev ve
işyerleri haczedilerek haraç mezat satıldı.
Ancak, 9-13 Eylül 1943 tarihlerinde New York Times
gazetesinde Cyrus Sulzberger imzasıyla Türkiye'deki Varlık Vergisi uygulamasını
eleştiren bir dizi yazı çıktı. Bu yazılardan hemen sonra 17 Eylül'de toplanan
TBMM, henüz tahsil edilmemiş olan Varlık Vergisi borçlarının silinmesine karar
verdi. 1943’te Aralık ayının ilk günlerinde Aşkale ve Sivrihisar sürgünleri
yaklaşık on aylık esaretten sonra evlerine gönderildi.
Önce 17 Eylül 1943 tarih ve 4501 sayılı ile çıkarılan
bir yasa ile bir kısım mükellefin vergi
borçları silindi.
15 Mart 1944 tarih ve 4530 sayılı "Varlık Vergisi
Bakayasının Terkinine Dair Kanun"
adlı düzenleme de varlık vergisini tamamen kaldırdı.
Tarihçiler, verginin kaldırılması ile ilgili olarak, 1943 ve 1944’te 2. Dünya Savaşının Nazi
Almanya’sının aleyhine seyrinin değişmesine dikkat çekerler.
(9)
http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/5255.pdf Madde 12 - ...Talik
tarihinden itibaren bir ay zarfında borçlarını ödeyemeyen mükellefler
borçlarını tamamen ödeyinceye kadar memleketin herhangi bir yerinde bedeni
kabiliyetlerine göre askerî mahiyeti haiz olmayan umumî hizmetlerde veya belediye
hizmetlerinde çalıştırılırlar.
- See more at:
http://www.salom.com.tr/haber-101826-en_karanlik_gunler_acuteazinlik_1229_kisi_calisma_kampina_yollandiacute.html#sthash.ITDHkciP.dpuf
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.