****
Bir milletvekili, Aziz Nesin'in Sivas'ta halkı
kışkırttığı tezini, hem de bir mağdurun yüzüne karşı, tekrarlayabildi. Neden?
Çünkü hafızaya saldırmak bir muktedir yöntemidir. Hafızayı emreder, olmadı
tahrip eder, olmadı sahibini terörist ilan eder
Vaka şu:
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesindeki Alt
Komisyon, Sivas’ta katledilen şair Metin Altıok'un kızı Zeynep Altıok’u
dinlemektedir. AK Parti Diyarbakır Milletvekili Oya Eronat soruyor: “Aziz Nesin
halkı kışkırtmasaydı babam yaşıyor olabilir miydi diye düşündünüz mü?”çok
haksız, yersiz bir soru.
Aziz Nesin halkı kışkırtmasaydı, Sivas katliamı olmazdı
tezi ilk günden beri canlı. Bir katliamda suçun ölenlere atılması bildik hal.
1915’ten biliyoruz mesela, silahlı Ermeni çetecilerin varlığı, olay yerinden
1000 kilometreden fazla uzaktaki fertleri dahil, bir ulusun yok edilmesinin,
bir soykırımın gerekçesiydi. Hala da öyle. Dersim için de benzer kalıplar hep yürürlükte,
başbakanın özrüne rağmen.
Gerekçe uydurmak bir suçlu stratejisi. Uysa da uymasa da.
Kim, “Şu suç ne de güzelmiş, işleyip gelivereyim”demiş ki? Bir dünya tasarımı
vardır, olan biteni bu tasarıma göre okur, bu okumaya göre bir karar verir, bu
karara göre bir fiili uygular. Fakat Oya Eronat ne Sivas’taydı, ne o suçu
işledi, ne o suçtan suçlanıyor; neden mahkemedeymiş gibi konuşuyor? En son
ondan duyduğumuz için onu soruyoruz, yoksa Oya Eronat yalnız değil; Meclis çatısı
altında da, memleket hudutlarında da.
Yanıt, insanlığa karşı suçun niteliklerinde: Din, dil,
ırk, siyasi görüş, felsefi inanç nedeniyle işlenen suçların vahameti, sadece öldürenlerin
organizasyon yeteneklerinde, öldürme biçimlerinde ya da öldürülenlerin
sayısında değil. Suçu işlemeye yönelten kavrayışın basit, günlük hayat içinde
her zaman, her yerde, herkeste görülebilmesi ve bulaşabilmesinde. Sıradan
olmasında, en kaba özetle. Bu yaygınlık ve basitlik özelliğiyle bulaşıcılık
yeteneği, insanlığa karşı suçlara neden son derece hassas olunması gerektiğini,
neden zamanaşımı işlememesi gerektiğini ve neden bu suçlara ilişkin beyanatın,
inkarın “düşünce hürriyeti” kapsamına alınmaması gerektiğini de açıklar.
Peki devlet görevlileri, milletvekilleri, parti lider ve üyeleri,
mahkemeler, irili ufaklı akademisyenler bu tür zehirli gerekçeleri neden
dillerine doluyor? çünkü o tür suçları mümkün kılan zihin yapılarını makbul
buluyorlar. O tür suçları işleyenlerin dahil oldukları iktidar kavgasında,
siyasal kavgada asıl lehdar olan devletin yanındalar. Dolayımlar ne olursa
olsun, insanlığa karşı suçlar daima bir iktidar kavgasıyla ilgilidir ve devlet
eliyle işlenmedikleri zaman bile bir devlet (ya da aday devlet) lehinedir.
Hedef, makbul yurttaşa ait bir düşünme biçimini, o düşünmeyi mümkün kılacak
hafızayı belirlemektir.
Bu bir iktidar taktiğidir. Sivas'tan 1915'e ortak bir
taktik: “Şöyle hatırlayın” diyorlar. “Şöyle hatırlamıyorsanız unutun” diyorlar.
Unutmayana “terörist, hain” diyorlar... özetle, hafızaya saldırıyorlar.
Hafızaya saldırı bir iktidar yöntemidir daima. Hafızayı emreder, saptırır,
tahrip eder. Resmi eğitim, resmi yayın buna çalışır. Benlik çünkü sadece
hafızayla sürdürülebilir. Devlet taleplerine uygun hafızaya ve ona uygun söze,
söyleme sahip olmayan “terörist, hain, ideolojik davranan kişi” oluverir hemen.
Bir amacı ve sonucu daha var hafızaya saldırmanın:
Saldırılanı korumak için var gücünle saldırılana
sarılırsın. Ona yapışırsın, ona gömülürsün. Böylece yaşayan ölüye dönebilirsin.
Ağır bir mağduriyetin yarattığı travmaya gömülü olarak, siyasal ya da kriminal
terimlerle suçlanamıyorsan, yardıma iktidarın tıbbi aygıtları yetişir: Bir tür
meczup ilan edileceksindir, “sağlıklı” düşünemeyen, iletişime kapalı, psikotik
kişi ya da küme. Günlük basından siyasetçilere, kahve muhabbetlerinin şampiyon
gevezelerinden anlı şanlı akademisyenlere kadar sayısız ağzın “Ermeni
diyasporası”na dair sözlerine bakmak yeter bunun için.
Oya Aronat yalnız değil, ama mağdurlar da değil: Gerekçe,
bahane, arşiv devletinse, hafıza bizimdir. Delirme pahasına da olsa, terörist
ilan edilme pahasına da olsa, dışlanma pahasına da olsa, bizim.
Zeynep Altıok, babasının katli konusunda “sağlıklı düşünemediğini”ihsas
eden soruya, acılı mağdurların kibirli muktedirlerden daha incelikli düşündüğünü
gösteren şu yanıtı verdi: “Görüşler dile getirilince insanlar kışkırmamalı.
Aziz Nesin bunu söylemeseydi yaşanmaz mıydı? Belki evet ama bu ütopik bir görüş.
Ben de bazen provoke oluyorum ama adam öldürmüyorum.”
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.