SMYRNA DISASTER – 90 / ԶՄՅՈՒՌՆԻԱՅԻ ԱՂԵՏԸ – 90

Arevik Avetisyan [info@genocide-museum.am]

 On September 2012 the Armenian Genocide Museum-Institute is organizing International Conference and a temporary exhibition dedicated to the 90th anniversary of Smyrna Disaster displaying Smyrna Fire in the unique photographs and movies.

 ***********

 Smyrna was one of the main business and cultural centers of Asia Minor. The Armenians had settled there since ancient times and were living in Getezerk, Karap, Haynots Armenian districts.

 The books and periodicals published in the publishing houses of Smyrna had a significant role in the cultural, public and political life of the Armenians. In Smyrna Mesropian School founded in 1799, Hripsimyan Girl’s School, and a number of private schools were working. There were four Armenian churches (the famous one was St. Stephanos church), a hospital and a theatre in Smyrna. The Armenian merchants of Smyrna had merchant's houses in Europe, Russia, India and Egypt.

 Due to its multi-cultural and developed mode of life Smyrna was called "Little Paris of the East".

 Approximately 30 000 Armenians were living in Smyrna before 1922.

 In September 1922 the Kemalists forces set fire to Smyrna and massacred the Armenians and the Greeks of the city. The premeditated fire of the city had the intention of terrifying the Christian population and making them leave the city forever. The streets were 'covered' with the corpses of the Armenians and Greeks. Many of them drowned when they were trying to set great hopes on the English, Italian and American ships.

 Thus, Smyrna Catastrophe became the last episode of the Armenian Genocide and the starting point of the Kemalists' "Turkey for Turks" state-building policy. Nowadays, Smyrna is famous by the Turkish name of Izmir and the majority of the inhabitants are Turks.

 On September 2012 the Armenian Genocide Museum-Institute is organizing International Conference and a temporary exhibition dedicated to the 90th anniversary of Smyrna Disaster displaying Smyrna Fire in the unique photographs and movies.

http://genocide-museum.am/eng/online_exhibition_16.php

ԶՄՅՈՒՌՆԻԱՅԻ ԱՂԵՏԸ – 90

Զմյուռնիայում` Փոքր Ասիայի նշանավոր առևտրական և մշակութային կենտրոններից մեկում, հայերը հաստատվել էին հնագույն ժամանակներից և բնակվում քաղաքի առանձին հայկական Գետեզերք, Քարափ և Հայոց թաղամասերում:

 Արդեն 18-19-րդ դարերում քաղաքը դարձավ հայկական մշակութային խոշոր կենտրոն: Այստեղի տպարաններում հրատարակվել են գրքեր ու պարբերականներ, որոնք նշանակալից են եղել հայ մշակութային, հասարակական-քաղաքական կյանքում: Քաղաքում գործում էին դեռ 1799թ. հիմնված Մեսրոպյան և օրիորդաց Հռիփսիմյան վարժարաներըը, ինչպես նաև մի շարք մասնավոր դպրոցներ: Զմյուռնիահայ համայնքն ուներ չորս եկեղեցի, (նշանավոր էր Սուրբ Ստեփանոսի եկեղեցին), Ազգային հիվանդանոց և թատրոն: Զմյուռնիայի տնտեսական կյանքում կարևոր տեղ ունեին հայ վաճառականները, որոնք արտահանում էին գորգ, կաշի, բուրդ, չոր մրգեր և իրենց առևտրական տներն ունեին Եվրոպայում, Ռուսաստանում, Հնդկաստանում և Եգիպտոսում:

 Իր բազմամշակույթ և զարգացած քաղաքային կենցաղի համար Զմյուռնիան հայտնի էր «Արևելքի փոքր Փարիզ» անվամբ:

 Մինչ 1922թ. Զմյուռիայում ապրում էր շուրջ 30 000 հայ:

 1922 թ. սեպտեմբերին քեմալական զորքերն իսկական նախճիր սարքեցին Զմյուռնիայում` հրի ու սրի մատնելով քաղաքի հայկական ու հունական թաղամասերը: Քաղաքի միտումնավոր հրկիզումը նպատակ ուներ ահաբեկել քրիստոնյա բնակչությանը` ստիպելով նրանց ընդմիշտ լքել այն: Թաղամասերը ծածկվեցին տասնյակ հազարավոր հայերի ու հույների դիակներով: Շատերը, ովքեր փորձեցին փրկություն գտնել ծովում խարիսխ գցած և լոկ դիտորդի դեր ստանձնած անգլիական, իտալական ու ամերիկյան ռազմանավերում, ծովասույզ եղան:

 Այսպիսով, Զմյուռնիայի աղետը Հայոց ցեղասպանության վերջին դրվագներից մեկը հանդիսացավ` ազդարարելով նաև «Թուրքիան` թուրքերին» քեմալականների պետականաստեղծ ծրագրի սկիզբը: Ներկայումս Զմյուռնիան հայտնի է թուրքական Իզմիր անունով, իսկ քաղաքի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը կազմում են թուրքերը:

 Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը Զմյուռնիայի աղետի իննսունամյա տարելիցի կապակցությամբ 2012 թ. կազմակերպելու է ժամանակավոր ցուցադրություն` Զմյուռնիայի հրդեհը ներկայացնող բացառիկ բնօրինակ լուսանկարներով ու տեսանյութերով: ՀՑԹԻ նախատեսում է նաև մեկօրյա միջազգային գիտաժողովի անցկացում` նվիրված Զմյուռնիայի աղետին:

http://genocide-museum.am/arm/online_exhibition_16.php

http://genocide-museum.am/eng/online_exhibition_16.php

__._,_.___