Birinci Cadde'nin ara sokaklarında bulunan kilisenin
sahibi İbrahim Aycun (78), AA muhabirine yaptığı açıklamada, babasının bu
yapıyı depo ve iş yeri olarak satın aldığını, babasından kendisine miras
kaldığını belirtti.
Babasının yapıyı kimden satın aldığını bilmediğini ancak
tapusunun bulunduğunu aktaran Acun ''Kilise olduğunu bilmiyorduk. Bu yapı çok
eski. Mardin'in en eski yapılarından. Kiliseyi depo olarak kullanıyoruz.
Tescillendikten sonra kilise olduğunu öğrendim. Ancak kilise olduğunu
Süryaniler biliyormuş'' dedi.
Oğul Ömer Aycun (50) ise depo olarak kullandıkları yapıda
35 yılının geçtiğini, dedesinin ne zaman satın aldığını hatırlamadıklarını
anlatarak, ''Bir iş yeri olarak biliyorduk. Dedemler de kilise olduğunu
bilseydi, almazdı. Kilise içinde bulunan bir kapının Deyrulzafaran Manastırı'na
gittiğini, bir kapının ise kaleye gittiği söyleniyor. Tünel varmış. Çalışma
yapılması gerekiyor'' diye konuştu.
Aycun, yapının turizme kazandırılması için satın almak
isteyen kişilerin olduğunu da kaydetti.
Mardin Valiliği Koruma Denetleme Bürosu'nda görevli sanat
tarihçisi ve Sabancı Mardin Kent Müzesi Müdürü Gani Tarkan da kilisenin
tarihçesiyle ilgili net bir bilgi olmadığını, yapıya ait herhangi bir kitabenin
bulunmadığını açıkladı.
Yapıyı tesadüfen keşfettiğini bildiren Tarkan, ''Müzede
ahşap oymacılığı kursu için kalas almaya geldiğimde, böyle bir yapıyla
karşılaştım. Adeta büyülendim yapıyı görünce. Böyle bir yapı beklemiyordum.
Kötü bir atölye, kötü bir depo beklerken erken Bizans dönemine ait bu yapıyla
karşılaştım. Girer girmez kilise olduğunu anladım'' dedi.
Kilisenin özel mülkiyet olarak satın alındığını, yıllarca
kilise olduğunun bilinmediğini, tarihi yapının marangoz dükkanına ait bir depo
olarak kullanıldığını kaydeden Tarkan, ''Bir dönem tahin deposu, imalathanesi
olarak kullanılmış. Ancak biz burayı 2009 yılında keşfettik. Hazırladığımız
raporu sunduk. Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
tarafından birinci grup yapı olarak tescil edildi. Şu anda tescilli bir yapı.
Kilise olarak tescillendi. Bence çok önemli bir yapı. Erken Bizans dönemi
açısından çok önemli bir yapı'' ifadesini kullandı.
Kitabesi olmadığı için kim tarafından yapıldığının tespit
edilemediğini vurgulayan Tarkan, burayı keşfettikten sonra Kırklar Kilisesi
Başpapazı Gabriel Akyüz ile görüştüğünü, Akyüz'ün kiliseyle ilgili arşiv
taraması yaptığını belirtti. Tarkan, Akyüz'ün yapının isminin Mor Yuhanno
olduğunu belirlediğini, bu isimle tescillendiğini kaydetti.
Mardin'de 2009 yılına kadar tescilli 8 kilise olduğunu,
bu yapıyla birlikte sayının 9'a çıktığını dile getiren Tarkan, yaklaşık olarak
400 metrekarelik alana sahip yapının yüksekliğinin ise 15 metre civarında
bulunduğunu bildirdi.
-''Cami olarak da kullanılmış''-
Eserin kamulaştırılıp turizme kazandırılabileceğini, çok
nitelikli bir yapı olduğunu dile getiren Tarkan, şunları söyledi:
''Çünkü burada patriklere ait mezarlar var. Bildiğiniz
klasik bir kilise. Kitabesi olmamasına rağmen yapıdaki süsleme özellikleri,
yapının karakteristik özelliklerinden yola çıkarak, bölgedeki yapılarla benzerliği
göz önünde bulundurularak yapının 4, 5 ya da 6'ıncı yüzyılda yapılmış
olabileceğini tahmin ediyoruz. Bu kiliseye benzer yapıların kitabesi olan
yapıların 4-5'inci yüzyılda yapıldığını biliyoruz. Onlarda kitabe var. Benzer
bir örneği Savur'a bağlı Dereiçi köyünde Mar Yohanne Kilisesi, aynı şekilde
Deyrulzafaran Manastırı içindeki Azizler Evi bu yapıyla benzerlik arz ediyor.
Nusaybin'deki Mor Yakup Kilisesi'nde, bu yapıya benzer süsleme özellikleri var.
Duvar örgüsü aynı, mimari olarak plan şeması olarak aynı. Mor Yakup Kilisesi'ne
kapıları çok benziyor. Patriklere ait mezarlar da Deyrulzafaran Manastırı'ndaki
mezarlıklarla aynı özelliklere sahip. Apsisi ortada hala sağlam.''
Kilisenin yapımında kullanılan taşlar incelendiğinde,
sadece erken Bizans dönemi özelliklerinin görülmediğini vurgulayan Tarkan,
Artuklular yani İslami dönemde de kullanıldığını ifade etti. Gani Tarkan,
sözlerini şöyle sürdürdü:
''O dönemde Hristiyanlar tarafından kullanılmış. O
dönemin özelliklerini de almış. Özellikle yan yana duran 3 mezar var. Mezarın
üstündeki süsleme özelliklerine baktığımızda Selçuklu özelliklerini görmemiz
mümkün. İslami döneme ait süsleme özellikleri de var. Onun dışında devasa
büyüklükte taşlar var. Bu blok taşlar da yapının erken Bizans döneminde
yapıldığını, genç Roma döneminde yapıldığını bize gösteriyor. Yapı karışık
üslupta yapılmış bir yapı. Tek bir dönemde yapılmamış. Farklı dönemlerde de
restore edilmiş. Cami olarak da kullanılmış. Güneyinde bir mihrap var.
Biliyorsunuz kiliselerde güneye bakan mihrap olmaz. Mihrap varlığı da buranın
bir dönem cami olarak kullanıldığını bize ispatlıyor.''
Süryani vakıf ve derneklerinin kiliseyi satın almak
istediği, ancak fiyat konusunda anlaşılamadığı öğrenildi.
Kaynak: AA
http://www.haber7.com/emlak-gundemi/haber/967150-elindeki-tapulu-kiliseyi-satacak
1 yorum:
Anadolu Hristiyanliginin gaspedilmis bir baska ornegi de yine iste bu kiliseyle tanimlanabilir.
Adama bir sorarlar,bu tarihi kiliseler nasil olmus da ozel sahislara tapulanmis diye?
Kimse Devletin haberi olmaksizin herhalde hickimse hicbir kimsenin ne malini nede mulkunu talan edip resmen tapuyu ustune gecirebilir.Eger tapu bu gibi kanunsuz sekillerde ozel sahislara verilmisse Devlet Neredeymis diye de elbette soran olacakdir yada bu islerde bizzat Devletin parmagi oldugu ortaya cikacakdir.
Eger devlet Yok hayir benim yaptirdigim bir sey degil diyorsa O zaman da yine bunu Duzeltip Gasp edenin eline gecmis tum mallari geri hak sahiplerine iade edecek guce de sahip oldugunu gostermelidir .Eger yapmiyorsa ya yapamiyor ve bu konuda gucsuz oldugunu kanitliyordur yada Resmen bir sucu teskil eden bir baskasinin malini Gasp etme sucuna da bizzat ortak oluyordur.
Son yillarda AB ve ABDnin birbiri ardina cikardigi bir nevi Turkiyeyi Hristiyanlara ait Gaspedilmis kilise ,mal ve mulklerin geri Hristiyanlara iade edilmesine yonelik adimlar atmasi icin yapilan baski ve cagrilardan dolayi sadece belli miktardaki Turkiye Cumhuriyeti tarafindan el konulmus Azinlik Vakif Mallarinin iadeleri gerceklestirilmis de olsa Hak ve Adaletin yerine gelmesi icin atilan bazi adimlar tatminkar olamamisdir cunku T.C. saniryoruz ki icteki birtakim Guc odaklarinin Baskilarina da karsi koyacak gucu kendinde hala bulamamisdir ki Adaletinin yerine getirilmesi icin atacagi adimlardan geriye adim atmis ve Gasp edilmis azinlik vakiflarina ait mal ve mulklerin yapilan basvurulara ragmen Cogunun iadeleri mumkun gorulmemisdir,Buna Ruhban okulu sorunu da dahildir.
Iadesi uygun gorulen mallar ise agizlara bir parmak bal surme olarak gorulmekdedir cunku eger gercekden hak yerini bulacak olsaydi tum basvurular olumlu karsilanip hepsinin iadeleri mumkun kilinirdi cunku bu konularda son sozleri daima en Yuksek merci olan Devlet Soyler ve bu da yapilmadigi takdirde devletin sayginligi Golgeye dusmus oluyor.
Biz Turkiyeli Hristiyan azinliklar yine de Devletimiz Turkiye Cumhuriyetine bu konularda Guvenimizi yitirmeyip Devletimizin Hakkin
ve Adaletin yaninda olacagina inandik,Insallah Devletimiz de ona olan Guvenimizi bosa cikarmaz ve tekrar Tum Dunya onunde Adaletli ve saygin bir Devletin yaptigini yapar ve Karanlik Guclere Yol ve firsat vermeyecegini de bu sekilde ispatlar.
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.