Buna göre:
-Tanıtım-sözde Ermeni soykırımı tüm dünyada terör ve
siyasi propaganda yoluyla tanıtılacak;
-Tanınma-sözde Ermeni soykırımı iddiaları dünya kamuoyu
tarafından kabul edildikten sonra Türkiye tarafından da tanınacak;
-Tazminat-uluslararası kamuoyu ve Türkiye sözde Ermeni
soykırımını tanıdıktan sonra Ermenistan tarafından tazminat konusu gündeme
taşınacak;
-Toprak-son aşamada ise Türkiye’den toprak talebi
uluslararası kamuoyunun dikkatine sunulacaktır.
Koçaryan’ın 1998’de devlet başkanı seçilmesinden sonra ‘4
T Planı’nın uluslararası alanda ve Türkiye’ye yönelik uygulanmasına hız
verilmiştir. Planın nihai hedefi Türkiye ve Azerbaycan’ın toprak bütünlüğüne
yöneliktir ve bu devletleri parçalamayı öngörmektedir. Bu strateji, artık
sadece Taşnakların ve bazı siyasi partilerin hedefi olmaktan çıkmış, Ermenistan
devletinin ülküsü halini almıştır. Bugünkü Ermenistan’ın en önemli üç belgesine
bakıldığında bu durum açıkça görülmektedir. Bunlar ‘Bağımsızlık Bildirgesi’,
‘Bağımsızlık Kararı’ ve 1995 yılında kabul edilen ‘Ermenistan Anayasası’dır.
Taraflar arasındaki bir diğer önemli sorun da
Ermenistan’ın Türkiye’nin toprak bütünlüğünü tanımamasıdır. Daha Sovyetler
Birliği dağılmadan önce Ermenistan resmi yetkilileri Kars Antlaşması ile
oluşturulmuş Türkiye sınırını tanımadıklarını bildirmiş ve bu söylem bu güne
kadar devam etmektedir. Ermenistan Parlamentosu’nun Şubat 1991’de Türkiye ile
sınırları tanımadığını bildirmesi üzerine, Türk Hükümeti 1992’de Türkiye’nin toprak
bütünlüğünü tanımadığı takdirde, bu ülke ile diplomatik ilişkiler kurmayacağını
açıklamıştır.
Tanıtım
Sözde Ermeni soykırımı olgusu Ermenistan tarafından
Türkiye’ye karşı kullanılan ve ciddi başarı sağladıkları baskı araçlarından
biridir; kısa ve orta vadede de bu
özelliğini koruyacağı iddia edilebilir. Bu konu özellikle Ermenistan
bağımsızlığını kazandıktan sonra hem iç hem de uluslararası kamuoyunda gündeme
taşınmıştır. Sözde Ermeni soykırımının uluslararası kamuoyu ve Türkiye
tarafından kabul edilmesi yönünde propaganda faaliyeti Ermenistan dış
politikasının ana hattını teşkil etmektedir. Yaklaşık 90 yıldır Ermeniler dünya
kamuoyunu 1915 tehcirinin kendilerine karşı yapılmış “soykırım” olduğuna
inandırmaya çalışmaktadır. Öteki merkezli mistik-oryantalist zihniyetli bu
yaklaşım tarzı Türklere karşı kin psikolojisini tetiklemektedir.
Ermenistan Hükümeti ve Ermeni diaspora kuruluşları sözde
Ermeni soykırımının uluslararası alanda tanıtılması yönünde ortak strateji ve
taktikler uygulasalar da, anlaşmaya varamadıkları tek konu sözde soykırıma
uğrayan Ermenilerin sayısıdır. Bu konuda Ermeni ve yabancı kaynaklar çeşitli
rakamlar ileri sürülmektedir.
1965’ekadar Ermenistan sözde Ermeni soykırımını
genellikle diaspora Ermenileri aracılığı ile tanıtmış ancak 1965’ten itibaren
Ermenistan da resmen bu konuda faaliyete başlamıştır. 1965’te Ermenistan
Hükümeti sözde soykırım kurbanlarını anmak için 24 Nisan’da törenler
düzenlemeye başlamış ve Çiçernakabert kentinde soykırım anıtı inşa etmiştir. Bu
tarihten sonra Ermenistan Hükümeti yurtdışında yaşayan Ermenilerin soykırım
propagandası faaliyetlerini koordine etmeye başlamıştır. Ermenistan, SSCB
içinde istediği gibi serbest bir şekilde propaganda çalışmalarına devam etmekte
zaman zaman sıkıntılar yaşamış, ancak 21 Eylül 1991'de bağımsızlığını
kazandıktan sonra soykırım propagandası konusunda faaliyet alanı oldukça
genişlemiş ve çeşitli araçlara sahip olmuştur.
Ermenistan bağımsızlığını ilan edene kadar Avrupa ve
ABD’de çeşitli ülke parlamentoları ve yerel meclisler Türkiye’yi sözde
soykırımla suçlayan kararlar almış ve sözde soykırım kurbanları Ermenilerin
anısına anıtlar inşa etmiştir. Bu kararlardan en önemlisi ise Haziran 1987'de
Avrupa Birliği Parlamentosu tarafından sözde Ermeni soykırımı hakkında alınan karar
olmuştur. Daha sonra Fransa Parlamentosu
sözde Ermeni soykırımını tanıyan bir karar kabul etmiştir.
Avrupa ülkeleri ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği
içinde olan Ermenistan Hükümeti ve diaspora kuruluşları sözde Ermeni
soykırımının kabul edilmesi için genel olarak üç yönde faaliyet göstermektedir:
-Başta Avrupa ülkeleri olmak üzere diğer ülkelerle ikili
ilişkilerde sözde Ermeni soykırımının kabul edilmesi yönünde çalışmaları,
-Uluslararası örgütlerin sözde Ermeni soykırımını kabul
etmesi yönünde propaganda çalışmaları,
-Türkiye’ninsözde Ermeni soykırımını kabul etmesine
yönelik propaganda çalışmaları,
Sözde Ermeni soykırımının Türkiye ve uluslararası kamuoyu
tarafından tanınması konusunu Ermenistan resmileri her zaman ön plana
çıkarmıştır. Bu konuda genel bir görüş birliği sağlansa da, devlet adamları
genelde toprak talebi ve tazminat konusunda daha muğlâk konuşmaktadırlar. Bunu
hem Türkiye’yi daha fazla endişelendirmemek hem de bu iddianın hukuki
altyapısının zayıf olması ile açıklamak mümkündür.
Devlet Başkanı Koçaryan’ın ‘Soykırımı tarihçiler değil,
siyasiler incelemeli’ şeklindeki
açıklaması da bu konuda Ermenistan’ın kararlılığının göstergesidir. Aynı
zamanda Koçaryan’ın Mart 2001’de Mehmet Ali Birand’a verdiği demeç şu şekilde
özetlenebilir:
- Ermeni soykırımı, Ermenistan'da ve uluslararası alanda
tartışmasız kabul edilen bir olgu olması nedeniyle tarihçilerin işi olmaktan
çıkmıştır. ABD'nin, Ermeni diasporasının ve Ermenistan'ın elinde soykırımının
olduğunu kanıtlayan belgeler vardır.
- Soykırımının tanınması yolundaki faaliyetler Erivan'dan
değil, diaspora Ermenileri tarafından yürütülüyor.
- Soykırım Türkiye tarafından tanınırsa, Ermenistan
toprak ve tazminat talebinde bulunmaz. Sadece, soykırımı kurbanları ile
torunları şahsen tazminat talebinde bulunabilirler.
- İki ülke ilişkilerinin düzelmesi ve sağlıklı bir zemine
oturması için Türkiye soykırımı gerçeğini resmen tanımalıdır. Bunun için
dolaylı değil, doğrudan diyalog gerekli.
Bu açıklamalar, Koçaryan'ın bugüne kadar Türkiye'ye karşı
izlediği politik çizgiyi değiştirmediğini ortaya koyduğu gibi, gerçeklerle de
bağdaşmıyor. Koçaryan sözde Ermeni soykırımı konusundadaha ileri giderek
siyaset ve ahlak kurallarından uzak sorumsuz bir açıklama yapmıştır. 2006
yılında Fransa’da düzenlenen Ermenistan yılı etkinliklerine katılan Koçaryan,
konuyla ilgili görüşlerini ‘Türkiye’nin soykırım iddialarını tanıması bizim
için ulusal güvenlik sorunudur. 1915’te olduğu gibi, işlediği suçu kabul
etmeyen bir komşuya sahibiz. Bu yapılanların tekrarlanma riski var’ şeklinde açıklamıştır. Koçaryan buna benzer
görüşlerini 28 Eylül 2006’da Katar’ın El Cezire Haber Ajansı’na verdiği demeçte
de tekrar etmiştir.
Sözde Ermeni soykırımının 90. yıldönümü arifesinde
Dışişleri Bakanı Vardan Oskanyan konuyla ilgili görüşlerini ‘Türkiye geçen
yüzyılda işlediği cinayeti itiraf etmek istemiyor, tam tersi her şey için
Ermenistan’ı suçluyor. Türkiye’nin bu gün daha sabırlı davranması gerekirken
hücuma geçmesi de anlaşılmazdır. Türkiye sadece kendi tarihini tahrif etmiyor,
aynı zamanda diğer devletlerden de bu konuyla ilgili görüşlerini
değiştirmelerini talep ediyor. Bana göre, soruna bu tür yaklaşım bumerang
etkisi yaparak Türkiye’ye zarar verecektir... Askeri olarak bugün çok daha
güçlü olan komşumuz Türkiye’nin soykırımı kabul etmemesi ve Dağlık Karabağ
sorununda Azerbaycan’ın yanında olması nedeniyle biz Türkiye’ye güven duyamıyoruz.’ şeklinde açıklamıştır.
Ermenistan Hükümeti’nin zaman zaman söyleyemediği
görüşler genellikle siyasi partiler, akademisyenler, sivil toplum örgütleri ve
araştırma merkezleri tarafından dile getirilmektedir. Ermenistan Milli
Demokratik Birliği lideri Vazgen Manukyan Ermenistan-Türkiye ilişkilerini
değerlendirirken Türkiye’yi sözde soykırımla suçlamış, sınır kapılarının
açılmasını talep etmiş, aynı zamanda sözde Ermeni soykırımının uluslararası
alanda tanıtılması için Ermenistan’ın propaganda çalışmalarına devam etmenin
önemini vurgulamıştır. Rusya
diasporasının temsilcisi Andranik Migranyan da Manukyan ile aynı görüşleri
paylaşmaktadır. Migranyan, 8 Mayıs 2004 tarihinde düzenlediği basın
toplantısında Ermenistan Devlet Başkanı Koçaryan’ın, ‘Bizim için soykırımın
kabul edilmesi önemlidir. Toprak ve tazminat talebi ise Ermenistan devletinin
değil, diasporanın talebidir’ şeklinde yaptığı açıklamayı doğru bulmadığını
bildirmiş, ‘İki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulduktan, sınır kapısı
açıldıktan ve ekonomik ilişkiler geliştikten sonra bile Ermenistan Hükümeti’nin
‘soykırım’ propagandası ve Türkiye’den ‘soykırımı’ tanıma talebinden bir an
bile olsun vazgeçmemesi gerektiğini’ özellikle vurgulamıştır.
Sözde Ermeni soykırımı propagandası ile uğraşan ve
özellikle Hıristiyan dünyasında başarılı sonuçlar elde eden bir diğer kurum da
Ermeni kilisesidir. Kilikya Katogikosluğu Divanı Kilikya Baş Patriği I. Aram
İsveç Kilisesinin düzenlediği ‘Soykırım ve Uzlaşma’ konferansında tarihi bellek
ve ulusal kimliğin korunmasında soykırımın önemi, affın ön şartları, uzlaşma
ilkeleri ve bu süreçte kilisenin rolüne ilişkin açıklamalarda bulunmuştur.
Patrik, Ermeni soykırımına değinirken, Türkiye’nin sadece ahlaken Ermeni
‘soykırımını’ tanımasını değil, ayrıca hukuki anlamda bunun bedelini Ermeni
halkına ödemesi gerektiğini ifade etmiştir.
Türkiye’nin uluslararası alanda elde ettiği en küçük
başarıyı bile hazmedemeyen Ermenistan, sözde Ermeni soykırımının uluslararası
alanda propagandasında bütün imkânları kullanmaya çalışmaktadır. Bu bakımdan
ABD ve Avrupa’da yaşayan Ermeniler sözde Ermeni soykırımı propagandasının en
önemli araçlarıdır.
Türkiye’nin AB’ye üyelik sürecinde ciddi gelişmeler
sağladığı bir dönemde, Ermenistan
Hükümeti ve Ermeni diasporası Türkiye’nin sözde Ermeni ‘soykırımını’ kabul
etmesini AB tarafından tam üyelik için şart olarak ileri sürülmesi yönünde
propaganda faaliyetlerini güçlendirmiştir. Türkiye’nin AB üyelik sürecini
engellemek için yoğun faaliyette bulunan Hay Dat Komisyonu Avrupa Birliği
Ofisi, 10 Haziran 2004 tarihindeki 25 ülkede Avrupa Parlamentosu seçimlerine
adaylıklarını koymuş olan 1354 adaydan Türkiye’nin AB’ye tam üyeliği ve başka
konular hakkındaki görüşlerini almak istemiştir. Buna göre adaylardan:
-Türkiye’nin sözde Ermeni soykırımını inkâr etmesi,
-Ermeni kültür ve sanat abidelerinin Türkiye’de planlı
bir şekilde dağıtılması,
-Türkiye’nin Ermenistan’a ekonomik ambargo uygulaması ve
-Avrupa Birliği’nin nihai sınırlarını nerede gördükleri
konusunda görüş bildirmelerini talep etmiştir.
Bu yönde propaganda çalışmaları Ermenistan ve Ermeni
diasporası tarafından yapılmaktadır. Türkiye’nin AB’ye tam üyelik yolunda ciddi
adımlar atması, hem Ermenistan Hükümeti ve diasporasını hem de Türkiye’nin
AB’ye tam üye olmasını istemeyen bazı ülkeleri oldukça rahatsız etmekte ve
Ermenilerin Türkiye’ye yönelik suçlamaları bu ülkeler tarafından tereddütsüz
bir şekilde desteklenmekte ve kabul edilmektedir.
Taşnaksutyun Partisi Batı Avrupa Merkez Komitesi Başkanı
Murat Papazyan ve Fransa Sosyalist Partisi Genel Başkan Yardımcısı Franchois
Golland 3 Haziran 2004 tarihinde Sosyalist Parti karargâhında düzenledikleri
basın toplantısında Türkiye’nin AB üyeliği sürecinde sözde soykırım faktörünün
önemi ve Türkiye’nin ‘soykırımı’ kabul etmesi için yapılması gereken işler
konusunda görüşlerini dile getirmiş ve Ortak Bildiri yayınlanmıştır. Bu
bildiride:
-Türkiye’nin Kopenhag kriterlerini yerine getirmediği;
-Türkiye’nin devlet yapısının AB üyeliğine uygun
olmadığı;
-Ordunun iç ve dış politikada üstün konuma sahip olduğu;
-Demokratik değerlerin korunmadığı veya uygulanmadığı;
-Milli azınlıkların, özellikle Kürtlerin haklarının ihlal
edildiği;
-Türkiye’nin Ermeni ‘soykırımını’ kabul etmediği;
-Avrupa Parlamentosu’nun 18 Haziran 1987 yılında kabul
ettiği sözde Ermeni soykırımına ilişkin kararın Türkiye tarafından tanınmadığı
ifade edilmiştir.
Ermenistan Hükümeti ve Ermeni diasporası özellikle 2
Kasım 2004 tarihinde ABD’de yapılacak Başkanlık seçimleri sürecinde daha aktif
politika izlemeye başlamıştır. ABD’deki Ermeni diasporasını temsil eden Ermeni
Milli Komitesi ve ABD Ermeni Asamblesi bu seçim sürecini ciddi şekilde takip
etmiştir. ABD’deki Ermeni cemaatinin başlıca amacı, adayların sözde Ermeni
soykırımı konusundaki yaklaşımlarına ve Dağlık Karabağ’ın bağımsız devlet
olarak tanınması konularında Ermeniler lehine karar alınmasını sağlamak
olmuştur. Demokrat ve Cumhuriyet Partileri bu konular hakkında kesin görüş
bildirmemelerine rağmen, Ermenileri ilgilendiren konularda işbirliği
yapacaklarını ifade etmiştir.
ABD Hay Dat Ofisi Başkanı Kiro Manoyan Türkiye-Ermenistan
ilişkilerini değerlendirirken Ermeni toplumunun tarihsel nedenlerle Türkiye’yi
düşman ülke olarak algıladığını, Türkiye’nin 1915’te Ermenilere yaptığı ‘soykırımın’
tarihte kalmadığını, yakın geçmişe kadar devam ettiğini, sadece Batı
Ermenistan’ın değil, Doğu Ermenistan topraklarının bir bölümünün de Türkiye
tarafından işgal edildiğini ifade etmiştir. ‘Soykırımın’ uluslararası alanda ve
Türkiye tarafından kabul edilmesi gerektiği yönünde çalışmalara devam
ettiklerini bildiren Manoyan, bununla sadece manevi açıdan tatmin olmakla
yetinmeyeceklerini, arkasından tazminat konusunun gündeme geleceğini,
‘soykırımın’ Ermeniler için geçmişin değil, geleceğin sorunu olduğunu
vurgulamıştır.
Manoyan, 23 Mart 2004 tarihinde Erivan Devlet
Üniversitesi Şarkşünaslar Derneği’nin düzenlediği ‘Ermeni Meselesinin
Öğrenilmesi’ adlı toplantıda konu ile ilgili değerlendirmede bulunmuştur.
Manoyan, Hay Dat Komisyonu’nun başlıca amacının, ‘soykırımın’ tanınması, Dağlık
Karabağ ve Cevaheti Ermenilerinin haklarının savunması olduğunu dile
getirmiştir. Soykırımın uluslararası alanda tanınması konusunda ciddi başarılar
elde ettiklerini ve bu yönde propaganda çalışmalarının devam ettiğini
vurgulayan Manoyan, Türk-Ermeni Uzlaştırma Komisyonu’nun faaliyetinden ciddi
endişe duyduklarını bildirmiştir. Bu Komisyon’un faaliyetine prensip itibarıyla
karşı olmadıklarını ancak görüşmelerde ‘soykırım’ konusunun ele alınmadığı
gerekçesiyle sonuç olarak Ermeni Davası’na zarar verdiğini ifade etmiştir.
Manoyan, Hay Dat Komisyonu olarak başlıca hedeflerinin Türkiye’nin ‘soykırımı’
kabul etmesini sağlamak olduğunu dile getirerek, özellikle uluslararası sivil
toplum örgütleri ve AB çerçevesinde başarılı bir propaganda ile Türkiye’ye
baskı uyguladıklarını vurgulamıştır. Manoyan, ‘soykırımın’ Türkiye tarafından
kabul edilmesinden sonra ise maddi ve manevi tazminat konusunun gündeme
taşınacağını ve bu yöndeki çalışmaların başarı ile sonuçlanacağına inandıklarını
bildirmiştir.
Sözde Ermeni soykırımı meselesini Ermeni halkının milli
birlik ve beraberliğinin, dayanışmasının, işbirliğinin ve Ermenistan dış
politikasının köşe taşı olarak gören Hükümet, iddialarının uluslararası kamuoyu
tarafından kabul edilmesi için verdiği destekle Ermenistan Milli Bilimler
Akademisi ve Dünya Ermenileri Birliği ‘kanıtlar paketi’ hazırlama çalışmalarına
başlamıştır. Bu amaçla Dünya Ermenileri Birliği, Ermenistan Milli Bilimler
Akademisi salonunda 6-7 Mayıs 2004 tarihinde ‘Ermenistan-Türkiye İlişkilerinin
Normalleşmesinde Soykırım Faktörü’ adlı konferans düzenlemiştir. Dünya
Ermenileri Birliği Başkanı Ara Abramyan düzenlediği basın toplantısında
konferansa Ermenistan, Almanya, Yunanistan, Fransa, İtalya, ABD, Rusya,
Avusturya, Kanada ve İsviçre’den “soykırım” konusunda uzmanların katılacağını
açıklamıştır.
Konferansın başlıca amacı Ermenilerin iddiasını
uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde tanımlamak ve dünya kamuoyuna
duyurmaktır. Bu amaçla, konferans sonucunda konunun daha geniş bir şekilde
öğrenilmesi için konunun uzmanlarından oluşan özel bir komisyonun kurulmasına
karar verilmiştir. Bu komisyon çalışmaları sonucunda elde edilen belgeler ve
hukuki değerlendirmeler Ermenistan’ın sözde soykırımın uluslararası alanda
tanıtılması için resmi belge ve kaynak teşkil edecektir. Bu kaynaklara
dayanarak yapılan çalışmalar sonucunda uluslararası alanda ciddi baskılarla
karşılaşan Türkiye’ye sözde Ermeni soykırımın kabul ettirilmesi amaçlanmıştır.
Konu ile ilgili görüşlerini açıklayan Andranik Migranyan,
düzenlenen bu konferansın Ermenistan’a uluslararası alanda destek sağlayacağına
inandığını bildirmiştir. Ermeni
‘soykırımının’ uluslararası alanda tanınmasının, Türkiye’nin de ‘soykırımı’
tanıması yönünde ciddi etkisi olacağını ifade eden Migranyan, Türkiye’den
toprak ve tazminat talep edilmesi gerektiğini de savunmuş ancak bu konuda hem
Ermeni diasporası hem de Ermenistan devletinin değişik görüşleri olduğunu ve
henüz ortak paydaya gelemediklerini dile getirmiştir.
Ermenistan Hükümeti Türkiye ile ilişkilerin kurulması ve
geliştirilmesi için hiç bir zaman somut adım atmamıştır. Uluslararası kamuoyu
karşısında yapıcı tutum sergilemeye çalışan Ermenistan bu konuda istekli
olduğunu bildirse de, pratikte Türk resmileri ile görüşmekten ve sorunları
tartışmaktan kaçınmıştır. Ermenistan devleti asılsız soykırım iddialarını
kanıtlayamamaktadır. Bunun için öncelikle sivil toplum teşkilatlarını ve özel
olarak kurulan komisyonları müzakere sürecine dâhil ederek anlaşmaya çalışan
taraf imajı oluşturmak istemiştir. Bu bağlamda Türk-Ermeni Uzlaştırma
Komisyonu’nun kurulmasını örnek göstermek mümkündür. Ancak bu Komisyon’da
Ermenistan resmen temsil olunmasa da, diaspora temsilcilerini görüşmelerde
yetkili kılmıştır.
İki ülke arasındaki sorunların çözülmesi için her iki
ülkenin eski bürokratları (6’sı Türk 4’ü Ermeni) tarafından kurulan ve
Türk-Ermeni Uzlaştırma Komisyonu olarak bilinen bir grup tarafından 9 Temmuz
2001 yılında müzakerelere başlamıştır. Türkiye ve Ermenistan arasında
ilişkilerin geliştirilmesi, sivil toplum örgütleri arasında, ekonomik,
kültürel, turizm, eğitim araştırma ve başka alanlarda işbirliğinin sağlanması
konuları Uzlaştırma Komisyonu’nun Terms of Reference adlı belgesinde
açıklanmıştır.
Sözde ‘soykırım’ ve Ermenistan’ın Azerbaycan topraklarını
işgali meselesi üzerinde uzlaşmanın çok zor olduğu göz önünde bulundurularak
görüşmelerin önünü tıkamamsı için bu konuların daha sonraki görüşmelerde ele
alınmasına karar verilmiştir. Komisyon
faaliyete başladıktan sonra başta Ermeni diasporası olmak üzere Ermenistan’daki
birçok siyasi parti ve sivil toplum kuruluşları komisyona katılan Ermeni
temsilcileri kınamıştır. Bu kuruluşların başlıca endişesi, komisyonun yukarıda
ifade edilen konular üzerinde anlaşma sağlamasından sonra Ermeni diasporası
arasındaki görüş ayrılığının daha da derinleşmesi olmuştur. Ermenistan
Dışişleri Bakanlığı Uzlaştırma Komisyonu ile ilgili yaptığı açıklamada sivil
girişimi desteklediklerini ifade etmiş, daha sonra ise Taşnaksutyun Partisi ve
diğer örgütlerin tepki göstermeleri üzerine komisyonun kurulmasından habersiz
olduklarını bildirmiştir. Uzlaştırma Komisyonu 2001 yılı sonlarına kadar
görüşmelere devam etmiş, ancak 11 Aralık 2001 tarihinde Ermeni temsilcilerin
komisyondan çekildiklerini açıklamaları ile görüşmeler sona ermiştir.
Uzun bir aradan sonra Uzlaştırma Komisyonu 12–14 Ocak
2004 tarihleri arasında Londra’da görüşmelere yeniden başlamıştır. Görüşme
sonrasında yapılan açıklamada yukarıda ifade edilen konular üzerinde
görüşmelerin devam ettiği açıklanmıştır. Komisyon’un bir sonraki toplantısının
Erivan’da yapılması teklifi görüşülürken Ermeni temsilciler Türk heyetinin
Ermenistan’a geldiğinde görüşmelere başlamadan önce soykırım anıtını ve
müzesini ziyaret etmelerini şart koşmalarına Türk temsilcilerin itiraz etmiş ve
sonuçta Erivan toplantısı hakkında anlaşma sağlanmamıştır. Uzun müzakerelerden sonra görüşmelere Mayıs
2004 tarihinde Ankara veya Moskova’da devam edilmesi konusunda mutabakata
varılmıştır. Ancak Moskova görüşmesinin hemen ardından Komisyon yaptığı
açıklamada kendisini feshettiğini bildirmiştir.
Komisyon üyeleri Türk-Ermeni Uzlaştırma Komisyonu çerçevesinde
görüşmeyeceklerini açıklasalar da Harvard’da Çatışmaların Çözüm Merkezi’nde
konu ile ilgili forum düzenleyeceklerini bildirmiştir.
İki ülke arasındaki ilişkilerin kurulması ve
geliştirilmesini amaçlayan komisyon bu konuda hiçbir başarı elde edemeden
dağılmış, Türkiye’nin diyalog çağrısını değerlendirmek istemeyen Ermenistan
Hükümeti ve kamuoyu ise Türkiye karşıtı politika uygulayarak sözde Ermeni
soykırımının propagandasına devam etmektedir. Komisyon çalışmalarının sona
ermesi Türkiye ve Ermenistan’ın yanı sıra ABD’nin de başarısızlığının bir
göstergesidir. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın arabuluculuk girişimleri
başarısızlıkla sonuçlanmış ve bir ilerleme kaydedilmemiştir. Bu durum özellikle
sözde Ermeni soykırımı konusunda ABD’nin girişimlerinin Ermenistan tarafından
olumlu karşılanmadığını kanıtlamaktadır.
Dr. Hatem Cabbarlı, Avrasya Güvenlik ve Strateji
Araştırmalar Merkezi Başkanı
F.V
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20121210064418799.html
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.