"Çarpışma meydanında canlı hedef üzerine bomba atmak
insana hiçbir acımak hissi vermiyor. İnsan yalnız vazifesini görmek için
aramayı, vurmayı düşünüyor." (Sabiha Gökçen, Tan, 15 Haziran 1937) Sabiha
Gökçen Osmanlı’dan beri devlet tarafından bir ‘çıbanbaşı’ olarak nitelenen
Dersim’e (bugünkü Tunceli ve havalisi) Cumhuriyet döneminin ‘kat’i müdahalesi’
1937 yılının tam bu günlerinde yapılmıştı.
Uçaklardan atılan 4 Mayıs 1937
tarihli bildiriyle (hangi dilde olduğunu tespit edemedim) “Teslim edilenler
veya kendiliğinden teslim olanlar dahi Cumhuriyet’in adil muamelesinden başka
hiçbir şey görmeyeceklerdir. Aksi takdirde, yani dediklerimizi yapmazsanız, her
tarafınızı sarmış bulunuyoruz. Cumhuriyet’in kahredici orduları tarafından
mahvedileceksiniz” ihtarı yapılıyordu.
Bildiriyle aynı tarihi taşıyan Bakanlar Kurulu’nun gizli
kararında ise şöyle deniyordu: “Sadece taarruz hareketiyle ilerlemekle iktifa
ettikçe isyan ocakları daimi olarak yerinde bırakılmış olur. Bunun içindir ki,
silah kullanmış olanları ve kullananları yerinde ve sonuna kadar zarar
veremeyecek hale getirmek, köyleri kamilen (tamamen) tahrip etmek ve aileleri
uzaklaştırmak lüzumlu görülmüştür.”
Sabiha Gökçen’in pilotluğu
Aynı günlerde Diyarbakır’dan kalkan üç uçak filosu (16
veya 18 adet Bréuget) bölgeye bombalar yağdırmaya başlamıştı. Bu uçaklardan
birini Mustafa Kemal’in manevi kızı ve Türkiye’nin ‘ilk kadın pilotu’ Sabiha
Gökçen kullanıyordu. Haziran-temmuz ayları boyunca köyler yakıldı, yıkıldı,
kadınlar ve çocuklar dahil sayısız kişi makineli tüfeklerle tarandı.
Sabiha Gökçen artık ulusal kahramandı. Onu ilk
kutlayanlar Başbakan İsmet İnönü ve Cumhurbaşkanı Atatürk’tü. Atatürk “Seninle
iftihar ediyorum Gökçen! Yalnız ben değil, bu olayı çok yakından izleyen bütün
bir Türk ulusu iftihar ediyor... Genç kızlarımızın neler yapabileceklerini bir
kez daha bütün dünyaya ispat ettiğin için övünsen yeridir... Biz asker bir
ulusuz. Yedisinden yetmişine, kadınından erkeğine asker yaratılmış bir
ulusuz... Ancak bizim askerlik anlayışımız asla emperyalist düşüncenin
yarattığı bir anlayış değildir... Barış amacı ile asker olan bir ulusun
dünyadaki yeri barış bayrağının yanıdır” demişti.
Anlamlı suskunluk
Sabiha Gökçen’e 28 Mayıs 1937 tarihinde, Cumhurbaşkanı,
Başbakan ve Genelkurmay Başkanı dahil olmak üzere üç yüzden fazla davetlinin
katıldığı bir törenle Türk Hava Kurumu’nun Murassa (değerli taşlarla bezenmiş)
Madalyası verildi. Ancak ortada garip bir durum vardı. Sabiha Gökçen’in neden
ulusal bir kahraman olduğu konusunda basında ve kamuoyunda çarpıcı bir
suskunluk vardı. Çünkü bugün artık ne kadar kanlı geçtiğini bildiğimiz Dersim
Harekâtı kamuoyundan gizli tutulmuştu. Nitekim ondan söz ederken “Atının
üstünde, erkek kahramanları geride bırakarak, akıncıların önüne düşen Tomris’i
Türk ırkı bir kere daha yarattı. Tayyaresinin içinde Sabiha Gökçen. Zavallı
Piyer Loti’ler; mezarlarınızdan başlarınızı doğrultsanız da, yalnız
dezanşanteliklerine [sevinçten ve saadetten mahrum oluşlarına] acıyıp alaka
duyduğunuz Türk kadının kültürüne, kahramanlığına, tehlikelere ve göklere
meydan okuyuşuna hayran olmak fırsatına kavuşabilseniz” diye övgüler düzen
Havacılık ve Spor Dergisi’ne göre Sabiha Gökçen bu madalyayı ‘gerek kurslarda,
gerek Türk hava ordusu mektep ve kıt’alarında büyük muvaffakiyetler
[gösterdiği] ve son atışlı tatbikatta kahramanca hizmet’ ettiği için almıştı.
Kemalist klişe: Feodaliteyi tasfiye
Dersim Harekâtı ve Gökçen’in buradaki başarıları üzerine
suskunluk İsmet İnönü’nün TBMM’de bu konuda yaptığı konuşmanın ardından
bozuldu. 15 Haziran 1937 günü Tan gazetesinde çıkan bir yazı gazetelerde o güne
kadar uygulanan (oto)sansürü açıklamaya çalışıyordu: “Birkaç gün evvel ilk
kadın tayyarecimiz Sabiha Gökçene murassa bir madalya verildiği yazıldığı zaman
uçuş tatbikatındaki hizmetlerinden bahsedilmişti. Bu hizmetlerin mahiyeti
sarahatle (açıklıkla) ortaya konulmamıştı. Buna da sebep şu idi: Feodalizmin
son döküntülerinin tasfiyesi için alınan esaslı tedbirlerin tarihi bir
ehemmiyeti vardır. Bunların millete ve dünyaya etraflı bir suretle
bildirilmesi, İsmet İnönü’nün büyük nutkuna bırakılmıştı.”
Nihayet Sabiha Gökçen 21 Ağustos 1937’de Tan gazetesinden
Ahmet Emin Yalman’a Dersim’de ifa ettiği görevi gururla şöyle anlattı:
“...Dersim'deki uçuşlarım daha heyecanlı olmuştur. Bir iki defa pilot, fakat
ekseriyetle rasıt (gözlemci) olarak uçtum. Böyle vaziyetlerde insan harp
heyecanını rasıt mevkiinden daha iyi duyuyor. İnsan evvela bombalarını atıyor,
bunlar bittikten sonra canlı hedefler görürse, makineli tüfeğe müracaat ediyor.
Dersim'de ilk bombardımanımın heyecanını unutmam... Muhasama [çarpışma]
meydanında canlı hedef üzerine bomba atmak insana hiçbir acımak hissi vermiyor.
İnsan yalnız vazifesini görmek için aramayı, vurmayı düşünüyor.” (Sabiha
Gökçen’in, adı 1935’te Tunçeli’ne çevrilen bölgeden hala Dersim diye bahsetmesi
ilginçti.)
1972 yılında Genelkurmay Başkanlığı tarafından yayımlanan
Türkiye Cumhuriyeti’nde Ayaklanmalar (1924-1938) adlı kitapta ise bu görev
biraz daha ete kemiğe büründü: “...Bu arada Demenanlı aşiret reisleri nezdinde
toplantı halinde bulunan diğer aşiret reislerinin, havadan bombardıman edilmek
suretiyle toplantıyı dağıtmak ve aşiretler üzerinde moral kırıcı bir etki
sağlamak lüzumu üzerine Tayyare Alay Komutanı komutasında 15 uçaklı bir filo,
Kırklar dağı-Darboğaz dere yolu-Zel Dağı-Kırmızı ve Kosur dağları kuzeyindeki
Keçizeken (Yukarı Bor) köyünü havadan bombaladı. Bu hava taarruzunda özellikle
Sabiha Gökçen hanımın attığı 50 kiloluk bir bomba Keçizeken köyünden kuzeye
doğru kaçan asi grubuna oldukça ağır zayiat verdirdiği yapılan gözetlemeden
anlaşılıyordu.”
Harekâtın nasıl sonlandığını 18 Kasım 2012 tarihli ‘Seyit
Rıza idamdan önce Atatürk'le görüştü mü?’ başlıklı yazımdan okuyabilirsiniz.
‘Sabiha Gökçen’ kimdir?
Şimdi biraz geriye gidelim ve Sabiha Gökçen’in hayat
hikâyesine bir göz atalım. 1990’larda kendisiyle bir röportaj yapan Oktay
Verel’e babasının Jön Türklerden olduğu için Abdülhamit tarafından Bursa’ya
sürülen Edirne Defterdarı Hafız Mustafa İzzet Bey olduğunu söylemiş, kendi
anlatımına göre 22 Mart 1913’te Bursa’da dünyaya gözlerini açmıştı. Anne
babasını küçük yaşta kaybeden ve ağabeyi ile yaşayan küçük Sabiha’nın hayatı, 1925’te
Mustafa Kemal’in Bursa’yı ziyareti sırasında kökünden değişmişti. Korumaları
atlatıp köşkün bahçesine giren küçük Sabiha, okuma azmini öyle etkili
anlatmıştı ki, Gazi kendisini evlat edinmeyi önermişti. Olayı Sabiha’nın
ağzından dinleyelim:
“Evimiz, onun misafir kaldığı cumhuriyet köşkünün hemen
yan tarafıydı. Bir sabah erkenden evin kapısına çıktım. Köşke doğru baktım.
Gözlerime inanamadım. Atatürk köşkün bahçesinde tek başına yürüyüş yapıyordu. O
sırada 12 yaşımda ve ilkokul üçüncü sınıftaydım. İşgalde okullar kapandığı için
tahsilimiz aksamıştı. İçimde müthiş bir okumak arzusu vardı. Ağabeyimin beni
çok sevmesine ve iyi bakmasına rağmen yatılı bir okula girebilmeği aklıma
koymuştum. Acaba bu arzumu gidip Atatürk’e söylesem acaba nasıl olur diye düşünüyordum.
Nasıl oldu bilmiyorum. Birden kararımı verdim ve köşkün kapısına doğru yürüdüm.
Kapıda asker ‘Yasak’ diye durdurdu. Gazi uzaktan bize bakıyordu. ‘Bırakın
gelsin çocuk’ dedi. Koşarak gittim ve elini öptüm. Adımı sordu. Heyecandan
dilim tutulmuştu. Bir kelime bile söyleyemiyordum. ‘Gel seninle şuraya
oturalım’ diyerek elimden tuttu ve bir kanepeye oturduk.”
“O kadar mütevazı ve candandı ki sanki o, Büyük Gazi
değil benimle bir okul arkadaşımmış gibi konuşuyordu. Benim durumumu sordu.
Heyecanım azaldığı için bende ona bütün içimi döktüm. Okumak istediğimi
söyledim. Dinliyordu. Bir şey söylemiyordu. Ne diyecek diye meraktan ölüyordum.
Verdiği cevap beni pek şaşırttı. ‘Seni ben yanıma alayım. Benim kızım ol ne
dersin?’ Hiç aklıma getirmediğim böyle bir durum karşısında ne diyebilirdim.
‘Ağabeyime sorayım’, dedim. ‘Benim Zehra adında bir kızım daha var. Onunla
beraber okula gidersiniz.’ Diye ilave etti. Arkadan Başyaver Rasuhi Bey’e
talimat verdi. Ağabeyimi çağırttılar. Gazi, ağabeyimle bizzat konuştu. O da
razı oldu. Birkaç gün sonra, Gazi’nin seyahatte beraberinde bulunan heyetle
birlikte Balıkesir-İzmir yoluyla Ankara’ya geldik. Köşkün bahçesinde o zaman
iki odalı bir okul vardı. Adı, Çankaya İlkokulu idi. Zehra, Rukiye ve diğer
çocuklarla beraber orada okumağa başladım. Böylece benim için yepyeni bir
hayatın kapıları açılmıştı.”
Soyadını Atatürk veriyor
Önce Çankaya İlkokulu’nda, ardından bir süre Arnavutköy
Kız Koleji’nde, bir süre Üsküdar Kız Lisesi’nde okuyan Sabiha, sağlığı
elvermediği için eğitimine ara vermiş, Heybeliada’da ve Viyana’da bir süre
tedavi gördükten sonra Paris’e gitmiş; ancak hem memleket, hem de Paşa’nın
hasretine dayanamayarak, tedavisi biter bitmez Türkiye’ye dönmüştü.
1934’te Soyadı Kanunu çıkınca, Mustafa Kemal kendisine
Gökçen soyadını vermişti. Belki de bu soyadının etkisiyle, o güne kadar
havacılıkla hiç ilgilenmezken, Mayıs 1935’te yeni kurulan Türk Kuşu’nun açılış
töreninde Rus öğretmenlerin planörleriyle yaptıkları gösterilerden çok
etkilenmiş ve kendisinin de denemek istediğini söylemişti. Atatürk’ün bu isteğe
yanıtı şöyle olmuştu: “Cesaretini beğendim (...) Gökçen soyadına havacılık çok
yakışır doğrusu.”
Paraşütle başlayıp uçaklarla havacılığa devam edecek olan
Sabiha Gökçen için artık ‘istikbal göklerde’ idi. Birkaç ay içinde Türk
Kuşu’ndaki eğitimini tamamlayan Gökçen, yedi erkek öğrenciyle birlikte Rusya’ya
planör öğretmenliği eğitimi almaya gönderildi. Odessa’da planör öğretmenliği
diploması alan Gökçen, Ankara’ya dönüşünde Eskişehir Askeri Tayyare Okulu’ndan
getirilen motorlu bir uçakla eğitimine devam etti. Motorlu uçakla ilk kez tek
başına uçuşundan sonra Atatürk kendisiyle ilgili planlarını şöyle açıkladı:
“Teşekkür ederim Gökçen (...) Beni çok mutlu ettin. Şimdi artık senin için
planladığım şeyi açıklayabilirim (...) Belki de dünyada ilk askeri kadın pilot
olacaksın. Bir Türk kızının dünyadaki ilk askeri kadın pilot olması ne iftihar
edici bir olaydır tahmin ediyorsun değil mi? Şimdi derhal harekete geçerek seni
Eskişehir Askerî Tayyare Okulu’na göndereceğim. Orada özel bir eğitim
göreceksin.” Bu eğitim gerçekten özel bir eğitimdi, çünkü okuldaki tek kadın
Sabiha Gökçen’di. Ona eşlik eden ilkokul öğretmeni Nüveyre Uyguç’la birlikte
Eskişehir’de iki yıl eğitim gören Sabiha Gökçen, hatıratına bakılırsa,
Atatürk’ü bizzat ikna ederek, kendi isteğiyle Dersim Harekâtı’na katılmıştı.
Model kadının işi bitiyor
Ancak, Dersim’deki başarılarından (!) dolayı kendisine
madalya takıldıktan sadece beş ay sonra, 29 Ekim Cumhuriyet Balosu’nda,
Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak, askerliğin ‘kadın işi olmadığını’ Sabiha’nın
yüzüne karşı en açık şekilde söyleyecekti. Nitekim, Sabiha Gökçen’in ‘Türk
ordusunun dişi ikonu’ olma serüveni sadece üç yıl sürdü. 16-21 Mayıs 1938 arasında
İstanbul-Atina-Selanik-Sofya-Belgrad-Bükreş-İstanbul arasında tek başına
yaptığı uçuştan sonra Türk Kuşu’nda öğretmenliğe atanıdı. 1941’de Eskişehir
Hava Okulu’nda askeri coğrafya ve topografya öğretmeni olan üsteğmen Kemal
Esimer’le evlendi, eşi iki yıl sonra vefat etti, Gökçen bir daha evlenmedi.
Mayıs 1954’te Türk Kuşu’ndaki görevden ayrılan Sabiha Gökçen bu tarihten sonra
unutulmaya terk edildi. Sabiha Gökçen, 28 Haziran 1987’de Nokta dergisinden
Hıdır Göktaş’a verdiği röportajda harekât sırasında halktan ölenler olup
olmadığı sorusuna şöyle yanıt verdi: “Yoktu. Keşif yapılıyordu, ordunun da
istihbaratı vardı. Biliniyordu bu kötü kişilerin nerede olduğu. Çoluk çocuk
olan yerleri doğrudan tahrip etmek insanlık dışı olurdu. Böyle bir şey
olmamıştır.” Görüldüğü gibi hafıza-i beşer nisyan ile malul idi! Sabiha Gökçen
1996'da bir Falcon 2000'le, ABD’de Daniel Acton eşliğinde bir uçuş yaptığında
yeniden hatırlandı. Ocak 2001’de, İstanbul’un Asya yakasındaki havalimanına
adının verilmesinin mutluluğunu yaşayamadan, 22 Mart 2001 günü 88 yaşında,
bugün bazılarını çok korkutan sırlarıyla birlikte hayata veda etti.
Hrant Dink’in yazısı
Sabiha Gökçen adının yeniden gündeme oturması Agos’un 6
Şubat 2004 tarihli nüshasında Hrant Dink imzasıyla “Sabiha-Hatun’un sırrı”
başlıklı yazıyla oldu. Hrant Dink’i adım adım ölüme götüren derin kampanyanın
önemli malzemelerinden olan bu yazıda ‘Sabiha Gökçen’in teyzesi olduğunu iddia
eden Antep asıllı Ermenistan vatandaşı Hripsime Sebilciyan-Gazalyan’ın
anlattığına göre Sabiha Gökçen’in aslında yetimhaneden alınmış bir Ermeni kızı
olduğu ileri sürülüyordu. Hrant Dink, aslında Hripsime’nin bu hikâyeyi
kendilerine 2001 yılında anlattığını, ancak iddialar dayanaktan yoksun olduğu
için o günlerde hayatta olan Sabiha Gökçen’in kırılacağını düşünerek hikâyeyi
yayımlamak istemediklerini anlatıyordu. Ancak 2004 yılında Hripsime bazı
fotoğraflarla yeniden gelince fikir değiştirmişlerdi.
21 Subat 2004 tarihli Hürriyet’te konu Ersin Kalkan’ın
‘Sabiha Gökçen mi Hatun Sebilciyan mı’ başlıklı yazısıyla tekrar gündeme
gelince, Genelkurmay Başkanlığı’ndan şiddetli bir yalanlama geldi. TSK “Böyle
bir sembolü amacı ne olursa olsun, tartışmaya açmak, millî bütünlüğe ve
toplumsal barışa katkısı olmayan bir yaklaşımdır” diyordu. Bu yalanlama ile Hrant
Dink’in 19 Ocak 2007’de öldürülmesine kadar yaşananları Irkçılığa ve
Milliyetçiliğe DurDe! Girişimi’nin sözcüsü Cengiz Alğan’ın 19 Ocak 2011 tarihli
Taraf’ta yayımlanan ‘Hrantlar ölmez(se) vatan bölünmez’ başlıklı yazısından
okuyabilirsiniz. Gelin biz, şimdi Hripsime Sebilciyan’ın ve ABD, Kanada ve
Lübnan’da yaşayan akrabalarının anlattıklarına biraz daha yakından bakalım.
Mustafa Kemal yetimhaneden mi aldı?
Nerses Sebilciyan ailesi Halfeti’nin Cibin Köyü
sakinlerindendi. 17 Temmuz 1915'te köyün muhtarı ev ev dolaşmış ve evin
büyüğüne bir evrak teslim etmişti. Evrakta ailenin 24 saat zarfında yola
çıkmaları emrediliyordu. Benzer emirler diğer ailelere de gitmişti. Cibin ve
Halfeti’de yaşayan Ermenilere Antep yoluyla Halep'e doğru yola çıkmaları için iki
gün verilmişti. Sebilciyan ailesi (Nerses karısı Maryam ile ikisi erkek ve
ikisi kız evlatları) çaresiz yola koyulmuşlardı. İlk durak olan Antep'e
vardıklarında, kafiledeki birçok ailenin de yaptığı gibi kızları 6 yaşındaki
Diruhi ile 2 yaşındaki Hatun’u güvende olmaları için misyoner yetimhanesine
teslim etmişlerdi. (Hripsime’ye göre Cibin’de yetimhaneye vermişlerdi ancak o
tarihte Cibin’de yetimhane yoktu. Muhtemelen yanlış hatırlıyordu.) Cibin
Kilisesi din görevlisi Der Nerses Baboyan’ın öncülük ettiği kafilenin bir
bölümü Suriye'nin güneyine, bir bölümü de Mısır'ın Port Sait sınırına kadar
gidecekti.
30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra
İtilaf Devletleri’nin verdiği güvenceyle evlerine dönmeye cesaret eden
Ermeniler arasında Sebilciyan ailesi de vardı. Aile Antep’e geldiğinde
heyecanla Amerikan Yetimhanesi’ne koştu. Ancak onları kötü bir haber
bekliyordu. Hripsime’ye göre o dönemde bölgede görevli olan Mustafa Kemal,
evladı olmadığından, yetimhaneyi dolaşıp kızların en sevimlisini evlat
edineceğini söylemişti. Hatun’u görmüş, şirin bir kız çocuğu olduğundan
parmağıyla işaret etmiş ve kucaklamıştı. İşte o gün, Hatun’la Diruhi ağlayarak
ayrılmışlardı. Hatun, bu tarihten sonra Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde
Hanım’ın yanında kalmış, 1923’te Zübeyde Hanım’ın vefatından sonra, Zübeyde
Hanım’ın Bursa'daki bir hemşerisinin yanına verilmişti. 1925'de de Mustafa
Kemal Paşa'nın Bursa ziyaretinden sonra Ankara’ya götürülmüştü.
Bu yıllarda Nerses öldü ve Maryam ikinci evliliğini üç
çocuklu Kara Karayan'la yaptı. Ondan da bir oğlu oldu. Bu arada kızı Diruhi,
Sahak Der Gazaryan'la evlendi ve ikisi erkek ve ikisi kız 4 evladı oldu.
Kızların birine Hripsime, diğerine Hatun adını verdi. Anne Maryam, hayatı
boyunca küçük kızını sayıkladı ve 1947’te Halep'te öldü. Maryam'ın kardeşi
Garabed'in oğlu Apraham Garabedyan, 1955’de Hatun'un izini bulmak için
Türkiye'ye geldi ve Sabiha Gökçen’le Ankara'da buluştu. İki akraba konuştular,
birlikte resim çektirdiler. Sabiha Gökçen Apraham'a yüklü bir maddi yardımda
bulundu ve Apraham Halep’e geri döndü.
Hatun Sebilciyan Havalimanı
Yazının başına dönersek, 4 Mayıs 1937’de başlayan resmi
terminoloji ile I. Dersim Harekâtı’nın, gayri resmi terminoloji ile Dersim
Kırımı/Tertele/Soykırımı’nın 76. yıldönümünde, Sabiha Gökçen Havalimanı’nın adı
dolayısıyla bu tarihçe tekrar konuşuluyor. Bazı Dersimliler, nedense 1937-1938
harekâtlarının asıl sorumlusu Atatürk’ün ya da asli faillerden Celal Bayar’ın,
İsmet İnönü’nün, Fevzi Çakmak’ın isimlerini taşıyan mekanlarla ilgili bir
sıkıntı duymazken, Dersim katliamında ancak figüran sayılabilecek Sabiha
Gökçen’ın adından şiddetli bir rahatsızlık hissediyorlar. Benim ‘eşeğini
dövemeyenlerin semerini dövmesi sendromu’ dediğim bu garabete Dersimli yapımcı,
araştırmacı, yazar Kazım Gündoğan nihayet nokta koymuş. “Kızılbaşların,
Kürtlerin, Kırmançların, Ermenilerin ve Türkmenlerin ortak yurdu olan Dersim’in
Türkleştirilmesi ve Sünnileştirilmesinde ‘süngü artığı’ bir Ermeni’nin
kullanılması ve bu kırımı gerçekleştirdi diye ona ‘dünyanın ilk kadın savaş
pilotu’ payesinin verilmesi Cumhuriyet devletinin kuruluş felsefesini anlamak
bakımından oldukça çarpıcıdır” diyen Kazım Gündoğan’ın önerisi, ‘gerek 1915,
gerekse 1938 de kırıma maruz kalmış kefensiz, mezarsız ölülerin, köklerinden
koparılmış ve isimleri değiştirilmiş çocukların anısına Sabiha Gökçen
Havaalanı’nın adının Xatun (Hatun) Sebilciyan Havaalanı olarak’ değiştirilmesi.
Ne dersiniz, çok anlamlı bir öneri değil mi?
Özet Kaynakça: Sabiha Gökçen, Atatürk’le Bir Ömür, Oktay
Verel’in Kaleminden, Altın Kitaplar, 1996, Ayşe Gül Altınay, Vatan, Millet,
Kadınlar, İletişim Yayınları, 2000; Reşat Hallı, Türkiye Cumhuriyetinde
Ayaklanmalar, Genel Kurmay Başkanlığı Harp Tarihi Başkanlığı Genelkurmay
Basımevi, 1972; İsmail Beşikçi, Tunceli Kanunu (1935) ve Dersim Jenosidi, Belge
Yayınları, 1990; Cengiz Alğan, “Hrantlar ölmez(se) vatan bölünmez”,
http://www.marksist.org/dosyalar/2809-hrant-dink-ve-ermeni-soykirimi?start=4;
Kazım Gündoğan, “Sabiha Gökçen, Xatun Sebelciyan Havaalanı olsun!”, http://www.demokrathaber.net/tarih/sabiha-gokcen-xatun-sebelciyan-havaalani-olsun-h17981.html
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.