İsmail Beşikçi
Dünyada ilk soykırım 1915’de,
Osmanlı Devleti’nde, İttihat ve Terakki yönetimi tarafından Ermenilere karşı
yapıldı. Bir buçuk milyon civarında
Ermeni soykırımla yok edildi. Ermeniler, binlerce yıldan beri yaşadıkları
topraklardan koparılıp atıldılar. Dünyada ikinci soykırım,
İkinci Dünya Savaşı döneminde, Almanya’da yaşandı. Beş milyon civarında Yahudi,
Nazi yönetimi tarafından soykırımla yok edildi. Ermeni soykırımının ve Yahudi
soykırımının ortak bir yönü var. Soykırımlara uğradığı dönemde, her iki halk da
bir devlete sahip değildi. İki soykırım arasında önemli farklar da vardır.
Ermeniler, binlerce yıldır yaşadıkları topraklarda soykırıma uğramışlardır.
Yahudiler ise, İsa’dan önceki yıllardan itibaren özellikle Roma İmparatorluğu’nun
ilk dönemlerinde dünyanın dört bir yanına dağılmış bir halktır. Sığındıkları,
yerleştikleri her ülkede baskıyla karşılaşmışlar, Almanya’da soykırıma
uğramışlardır.
Bu iki soykırımı
gerçekleştirenler büyük devletlerdi. Osmanlı Devleti, zamanın koşullarına göre
büyük bir devletti. Zamanı koşullarına göre Almanya da büyük bir devletti.
Günümüzde soykırımlar artık
küçük devletler tarafından da yapılabiliyor. 16 Mart 1988’de, Güney Kürdistan’da Halepçe’de, Saddam Hüseyin
rejimi tarafından, Kürdlere soykırım
yapıldı. Enfal, İslam yönetimi tarafından yaşama geçirilen bir soykırımdır.
Irak’ta, 1983 yılından
itibaren başlanan , “hangi gaz daha zehirlidir, hangi gaz, daha büyük, daha
kitlesel ölümler yaratır” araştırmaları sürecinde yaşanan ölümler, Halepçe’de
yaşanan ölümlerden çok daha fazladır. Bu araştırmalar hep Kürd köyleri ve
cezaevlerindeki Kürd mahkumlar üzerinde yapılmıştı. Süleymaniye Yüksek Merkez
Güvenlik Karargahı, laboratuar olarak kullanılıyordu. Demokratik batı ülkelerinde bu tür çalışmalar,
laboratuarlarda, fareler üzerinde yapılıyordu. Saddam Hüseyin rejimi, deney
birimi olarak, Kürd köylerini ve cezaevlerindeki Kürd mahkumları kullanıyordu.
16 Mart 1988’de, 6000’den
(altıbin) fazla Kürd bir çırpıda zehirli gazlarla boğuldu. 1983’ten itibaren,
bu deneyler sürecinde, katledilen Kürdlerin sayısı altıbinden çok fazladır. Bu
zamana ve mekana yayılmış bir soykırımdır.
1988’den sonra, Halepçe’de,
zehirli gazların etkisiyle sakat kalanların, ölen çocukların sayısı
onbinlercedir. Doğan bebeklerin bazıları üç saat, bazıları 3 gün, bazıları üç
hafta yaşayabilmektedir. Sakat çocukların sayısı çoktur. Arazinin, toprağın
zehirlenmesi ayrı bir konudur.
Kürdler de, kendi
ülkelerinde, Kürdistan’da, baskıyla, zulümlerle, soykırımlarla
karşılaşmaktadır. Kendi ülkesinde soykırımlarla karşılaşmak, Kürd soykırımıyla,
Ermeni soykırımını birbirlerine benzer kılmaktadır.
Bugün, Elazığ, Erzurum, Van,
Bitlis, Muş, Bingöl, Dersim, Diyarbakır gibi yörelere, Kürdler Kürdistan/Kuzey
Kürdistan, Ermeniler Batı Ermenistan diyor.
Baskın Oran Hoca, 1839’dan 1915’e
Yuvarlanan Süreç yazısında 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi’nin,
İngilizce ve Fransızca metinlerinde, Vilayat-ı Sitte olarak adlandırılan Sivas, Erzurum, Harput, Diyarbakır, Bitlis,
Van illerinin Ermeni illeri olarak adlandırıldığını yazar (Öncesi ve Sonrası
İle 1915 İnkar ve Yüzleşme kitabı
içinde s.38 Ütopya Yayınevi, Ankara Düşünceye Özgürlük Girişimi,
Editörler Sait Çetinoğlu, Mahmut Konuk)
Aslında, coğrafya’ya
bakıldığında, Kürdlerle Ermenilerin bir arada yaşadıkları görülmektedir.
Kürdler, 1915’den sonra buralara gelmediler. Zaten buralarda Kürdler de
yaşıyordu. Kürdler daha çok kırsal alanlarda, hayvancılık yapıyor. Ermeniler,
şehirlerde, ticaretle, zanaatla uğraşıyor. Kırsal alanlarda tarımla uğraşanlar
yine daha çok Ermenilerdir. Van Gölü’nü merkeze aldığımıza, Kuzeye doğru
gidildikçe Ermeni nüfusun, Güneye doğru inildikçe Kürd nüfusun arttığı
görülmektedir. Güneye doğru inildikçe Kürdler ve Ermeniler yanında
Asuri-Süryanilerin, Keldanilerin, Nasturilerin varlığı da dikkatlerden ırak
değildir. Ezidi Kürdlerin de Van Gölü’nün güney taraflarında yaşadıkları
söylenebilir. 1915 ve sonrasında şöyle bir süreç yaşanmış olabilir.
Ermenilerden kalan toprakların yağmalanması sürecinde Kürdlerin, Kuzeydoğu’ya
doğru hareketi, kırsal alanlardan da şehirlere doğru hareketi artmış olabilir.
Bütün bu gelişmeleri Kürdler, Ermeniler, Süryaniler konuşmalı, tartışmalıdır.
Ermenistan’da, Erivan’da,
Ermeni Soykırım Anıtı’nın olduğu yerde bir enstitü kuruluyor. Soykırım
Enstitüsü. Yeni bir kurumlaşma… Bu enstitünün, sadece, Ermeni soykırımına
ilişkin bilgiler, belgeler, materyaller toplamayacağı, dünyanın çeşitli
bölgelerinde yaşanan soykırımlara ilişkin
çalışmalar yapacağı vurgulanıyor.
1994 yılında, Afrika’da,
Ruanda’da, devletin sahibi Hutu
yönetimi, Tutsilere karşı bir soykırım gerçekleştirdi. 800 binden fazla Tutsi
soykırımla yok edildi. Ruanda’da ve Burindi’de nüfusun büyük bir kısmını
Hutular oluşturmaktadır. Her iki ülkede de nüfusun % 85 kadarını Hutular oluşturmaktadır.
1995’de, Yugoslavya’da,
Srebrenica’da, Sırp yönetimi tarafından
Boşnaklara soykırım yapıldı.
2000’lerde, Sudan’da,
Darfur’da, (Furların evi) yaşanan da
soykırımdır. Müslüman olan ama Arap olmayan Furlara karşı el Beşir yönetimi
soykırım yaptı.
Irak-Şam İslam Devleti (İŞİD)
Haziran 2014 başlarında, Şengal’de, Ezidi Kürdlere karşı soykırım
gerçekleştirdi. Birleşmiş Milletler’in verdiği rakamlara göre, 5000 (beşbin) Ezidi erkeği katledilmiş, 5000-7000
Ezidi kadını kaçırılmış, bir kısmı
pazarlarda köle olarak satılmıştır.
Bütün bu örnekler, açıkça
gösteriyor ki, geçmişte ve günümüzde
soykırıma uğrayan halkların hepsi de devletsiz olan halklardır.
İŞİD şimdiye kadar hep Kürdlere saldırmıştır. Şimdiya
kadar, İŞİD’in Şii köylerine karşı bir saldırısı olmamıştır. İŞİD’le savaşanlar
da sadece Kürdlerdir.
Ermeniler gündeme geldiği
zaman şu konu da irdelenmelidir. Osmanlı Ermenistanı, Rus Ermenistanı. Bir
halk/millet, tarihin belirli bir dönemine, bölünmeye, parçalanmaya ve
paylaşılmaya uğramışsa, bu, o toplum için çok büyük yıkıntılar getirmektedir.
Bu artık, kendini durmadan üreten, çoğaltan, büyüten bir durum yaratmaktadır.
Bu süreçte, coğrafi parçalanma yanında, toplumsal parçalanmalar da artmaktadır.
Bu toplumların artık derlenmesi toparlanması zorlaşmaktadır. Çünkü örneğin, Rusya, el altından, Osmanlı Ermenilerini
kışkırtırken, Osmanlı ‘da Rus Ermenilerini kışkırtmaktadır. Bunlar da
bölünmenin, paylaşılmanın sürüp gitmesini sağlamaktadır.
Bölünme, parçalanma ve
paylaşılma Kürdler/Kürdistan için de büyük bir sorundur. Kürdlerin/Kürdistan’ın
da dört parçalı olduğu bilinmektedir. Bu, Ermeni/Ermenistan sorunuyla,
Kürd/Kürdistan sorununun benzer bir yönüdür. Dört parçalı derken,
Kafkasya’daki, Ermenistan’la Karabağ arasındaki Kızıl Kürdistan’ı da unutmamak
gerekir. Kızıl Kürdistan nasıl kuruldu, nasıl iptal edildi ve daha sonraki
gelişmeler… Kızıl Kürdistan’ın iptalinden sonra Karabağ’a, sonuçta Azerbaycan’a
bağlanması, Erivan Radyosu’nun, 1955’de
Kürdçe yayına başlaması, 1992 Ermeni-Azeri savaşında Kürdlerin mağduriyeti
dikkatlerden uzak olmayan konulardır.
Bu halklar, zayıf, güçsüz göründükleri için
soykırımlara uğramaktadırlar. Devlet, devlet olmak bu halklara ne
sağlayacaktır? Her şeyden önce güvenlik gücü sağlayacaktır. Halkın/milletin, ordu, jandarma, polis gibi
güvenlik gücü olacaktır. Bu güvenlik güçleri,
halkı/milleti, dışarıdan gelecek saldırılara karşı koruyacak, caydırıcı
güç olacaktır.
Gerilla ne kadar güçlü olursa
olsun, ne kadar yaygın olursa olsun,
sonuçta illegaldir. İllegal olduğu için, her yerde, her zaman değildir. Devlet
olduğu zaman, ordu, polis, jandarma gibi
güvenlik güçleri, legal olacaktır, meşru olacaktır.
Zaten gerilla mücadelesi
sonunda, devletleşme gündeme geldiği zaman, gerilla güçlerinin legal güvenlik
güçlerine dönüştüğü görülmektedir. Örneğin, Filistin’de, el Fetih gibi gerilla
güçleri, oluşan Filistin devletinin güvenlik gücü haline gelmişlerdir. Güney Kürdistan’da da, devletleşme sürecinde,
peşmerge güçlerinin de, ordu, polis, jandarma güçlerine, asayiş güçlerine
dönüştüğü görülmektedir.
Soykırımlarla karşılaşan
halklar/milletler-devlet ilişkisi incelenirken, şu ilişkilere bakmak da gerekli
olacaktır.
İttihat ve Terakki’nin, Osmanlı İmparatorluğu’nu, Türk etnisi
odağında, Türk esasına göre, yeniden organize etmek gibi bir düşüncesi
vardı. Adriyatik Denizi’nden Orta Asya
içlerine kadar bir imparatorluk olacak, ama bu imparatorluk içinde, sadece
Türkler yaşayacaktı. Türk İmparatorluğu.
İttihat ve Terakki’nin, Osmanlı ekonomisini millileştirmek gibi bir düşüncesi,
projesi daha vardı.
Böyle bir tasarımın yaşama
geçirilmesinde çok önemli pürüzler olduğu açıktır. Zira Osmanlı İmparatorluğu
sınırları içinde Rum, Ermeni, Asuri, Süryani gibi Hıristiyan halklar, Yahudiler
yaşıyordu. Ve bunlar nüfusun önemli bir bölümünü teşkil ediyordu. O zaman
Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan Rumlara karşı nasıl bir politika
uygulanacaktı? Ermenilere karşı nasıl bir politika uygulanacaktı? Çoğunluğu Müslüman olan ama Türk olmayan Kürtlere
karşı nasıl bir politika uygulanacaktı? Kürtlerin bir kısmının kendilerini Reya
Heq olarak takdim ettikleri, bir kısmının da Ezidi olduğu bilinmektedir. Türk
veya Kürt olan ama Müslüman olmayan Alevilere ve Ezidilere karşı nasıl bir
politika uygulanacaktı?
Bunlar İttihat ve Terakki’nin
1908’den sonra, yani II. Meşrutiyet’ten itibaren kafasını çok kurcalayan
sorunlardı. İttihat ve Terakki Fırkası’nın Merkez-i Umumisinin hiç değişmeyen
üç adamı, Doktor Bahattin Şakir, Doktor Nazım ve Ziya Gökalp bu konu üzerinde
çok çalıştılar. Bu konularla ilgili planlar projeler hazırladılar. 1911-12
Trablusgarp ve Balkan Savaşları döneminde, özellikle 1912 Balkan yenilgisinden
sonra bu konular üzerinde daha yoğun daha kapsamlı çalışmalar yapıldı. Bu
çalışmalardan sonra varılan sonuç şudur: Karadeniz havalisindeki Rum Pontuslar,
Kapadokya’daki Rumlar, Ege’deki Rumlar sürgün edilecek. Ermeni nüfus tehcir
uygulamaları sürecinde tamamen çürütülecek, yok edilecek. Asuri-Süryani gibi
diğer Hıristiyan halklara ve Ezidilere karşı da benzer politikalar uygulanacak.
Kürtlerin çoğunluğu Müslüman olduğu için asimile edilmeleri kolaydır. Kürdler
Türklüğe asimile edilecek. Kendilerini Reya Heq olarak tanıtan Aleviler ve
Ezidi Kürdler Müslümanlığa asimile edilecek. Rumlardan ve Hıristiyanlardan
kalan taşınmaz mallara el konulacak, diğer zenginliklere el konulacak, böylece
Osmanlı ekonomisi millileştirilmiş olacak.
Burada Rumlara ve Ermenilere
uygulanan farklı politikalara dikkat çekmek gerekir. Rumlara sürgün, Ermenilere
tehcir adı altında soykırım… Sürgünler de devlet terörü eşliğinde yürütülen bir
politikadır ama sonuçta sürgündür. Bu arada Rum Pontuslara uygulanan
politikanın soykırım olduğu da söylenebilir.
Rumlara uygulanan politikanın
soykırım olması kanımca şu konuyla ilgilidir. İttihatçılar şöyle düşünmektedir:
Yunanistan diye bir devlet vardır. Böyle bir politika bizi dünya karşısında zor
durumda bırakabilir. Yunanistan’ın uluslar arası ilişkiler sürecinde bizi
eleştirmesi, suçlaması bazı sıkıntılar yaratabilir. Bu bakımdan Rumları Ege
adalarına, Yunanistan’a sürmek soykırıma nazaran daha iyi olabilir.
Ermeniler ise uluslararası
bir desteğe sahip değildir. Örneğin 1894 Sason direnişi sırasında Ermeniler çok
büyük katliamlarla karşı karşıya kalmışlardır ama Osmanlı yönetimi uluslararası
ilişkiler sürecinde herhangi bir eleştiriyle suçlamayla karşılaşmamıştır.
1896’da, İstanbul’da Ermeni milliyetçilerinin Osmanlı Bankası’na yaptıkları
baskından sonra Ermeniler yine büyük katliamlarla karşılaşmışlardır.
Uluslararası büyük güçler bu katliamları da görmezlikten duymazlıktan bilmezlikten
gelmişler, Osmanlı yönetimine bir eleştiri yöneltmemişlerdir.
Ermeniler 1909’da Kılikya’da
yine yaygın katliamlarla karşılaşmışlardır. Bu dönemde de uluslararası etkili
büyük güçler Osmanlı yönetimine karşı herhangi bir soru yöneltmemişlerdir.
Nazi yönetimi 1930’larda
Yahudilere karşı soykırım planlarken bazı Naziler Hitler’e şöyle söylediler:
“Bu planlar, projeler yaşama geçtiği zaman dünya karşısında zor durumlarda
kalabiliriz. Dünyada bazı güçler bizi eleştirebilir…” Bu görüşlere karşı Hitler
şöyle söylemiştir: “1915’te Osmanlı yönetimi, Türkler, Ermenilere karşı yaygın
katliamlar yaptı. Bu süreçte Osmanlı Türklerine karşı dünyada kim bir şey
söyledi, kim bir eleştiri, suçlama yöneltti?” (Hitler ve Ermeni Soykırımı,
Kevork B. Bardakjian, Peri Yayınları, İstanbul, 2000).
Devlet sahibi olmamanın, o
halka arka çıkacak bir güç olmamasının soykırımları tetiklediği açık bir
gerçekliktir.
Bugün dünyada devlete sahip
olmayan her halk soykırımlarla karşılaşabilir. Her devlet beraber yaşadıkları
halka/halklara soykırım yapabilir. Bunu önlemenin tek yolu geçmişte yaşanan
olaylarla yüzleşmektir. Genç kuşakların bu çerçevede eğitilmesi çok önemlidir.
Yukarıda Ermeni, Yahudi ve
Kürd soykırımlarıyla ilgili bazı karşılaştırmalar yapıldı. Soykırımları yapılan
masraflar açısından da değerlendirmek gerekir.
Naziler Yahudilere soykırım
yapmak için çok büyük masraflar yapmışlardır. Naziler kötülüğü organize etmek
için, insanları aşağılamak için çok büyük masraflar yapmışlardır. Cezaevleri
kurmuşlar, hücreler, hücre içinde hücreler, dikenli teller, yeniden dikenli
teller, tellere elektrik verilmesi, gözetleme kuleleri, zehirli gaz üreten
fabrikalar, gaz odaları, borular, borular, fırınlar, eriyen cesetlerden altın
dişleri toplayan potalar, örneğin Yahudileri Auschwitz’e taşıyan demiryolları,
çok büyük masraflar… Ermeni soykırımındaysa Osmanlı’nın, İttihat ve Terakki’nin
yaptığı hiçbir masraf yoktur. Masraf sadece tehcir kafilelerindeki Teşkilatı
Mahsusa unsurlarının yol masraflarıdır.
Saddam Hüseyin rejimi
döneminde “hangi gaz daha zehirlidir?” araştırmaları, deneyleri sırasında da
önemli bir masraf yapıldığı söylenebilir.
Ermeni soykırımı gündeme
geldiği zaman bir konuya daha değinmek gerekmektedir: Osmanlı İmparatorluğu 19.
yüzyılın ikinci yarısından itibaren “hasta adam” olarak değerlendirilmektedir.
Rus çarları tarafından ortaya atılan bu kavram, Batılı siyasetçiler tarafından
da kullanılmaktadır. 1915 öncesini ve sonrasını bu kavram açısından
değerlendirmek gerekir. Ermenilere uygulanan soykırımlar, Rumlara uygulanan
sürgün, “hasta adam”ın yapacağı işler midir? Burada büyük bir saldırganlık
vardır. Hasta adam takatsizdir. Etrafına böyle saldırılar yapamaz. “Hasta adam”
kavramını bu ilişkiler açısından yeniden değerlendirmek gerekir.
Bütün bunlar, yukarıda
kurulma aşamasında olduğu vurgulanan Soykırım Enstitüsü’nün çalışmaları
kapsamında olmalıdır.
Yorum yaz
Yorumlar
DLL wrote on Ça, 11/05/2014 -
14:23 Kalıcı bağlantı
Sayın Beşikçi sanırım harihi
okurken "KÜERDÜSTAN" da yaşyan
halkının bir kısmı müslüman bir kısmı ermeni bir kısmı ezdi vb. vb. olduklarını
herkez bilir. Unutulmaması gereken bir nokta tüm bu hakların tamımının
"KÜRT OLMASIDIR. Böylelikle tüm oyunlar kürtler üzerine oynanmıştır... (
bu bölgeler tamamen kürttür)
CEVAPLA
bablekan wrote on Per,
11/06/2014 - 20:30 Kalıcı bağlantı
dünya üzerinde soykırıma
uğrayan halkların tamamı kadim ama devletsiz olan halklardır. kürd halkınınında
en büyük talihsizliği devletsiz oluşudur.dünyayı yönlendirip yöneten tekelci
güçler adeta bir savaş oyunu gibi bütün dünyayı yeni teknolojik gelişmelerin
üretim foksuyununa uyarlanması gibi kendi çıkarları sonucunda bu halkları
devletleştiriyor sonra orta ulus devlet olma karşılığında kendilerini tanıyor
ve uzak karakollar gibi bu ülkereleri kullanmaya başlıyor.işi bitince fes edeip
kendisine yeni kulluk gücü bulup bu dengelerini arapları kürdlere kürleri
türklere karşı kullanarak sistemeini kendi tekelci mantığına ve karına göre
yönlendirip yeniliyor bu yenileme sonucunda
yeni antlaşmalarla tekrardan sisitemini kuruyor bu antlaşmanın sonunca
haklar devlet sahibi tekelci sermaye seahipleri ise yeni kulluk kuvvetlerine
sahip oluyor. mademki sisitem böyle işliyu bu sefer sıra kürdlerede.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.