Yorgos Katsanos:
1964 yılında Türkiye’den ayrılmak zorunda kalan Yunan
uyruklu Rum nüfus üç kategoriden oluşmaktaydı: 1) 1964 Mart- Eylül ayları
arasında İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması feshedilme süreciyle birlikte
‘ulusal güvenlik’ bahanesiyle sınırdışı edilenler (‘apelaseis’) 2) 6 Nisan 1964
yılında tek taraflı olarak Vize Anlaşması’nın (1955) iptal edilmesinden dolayı
yurt dışından Türkiye’ye geri dönemeyenler (‘bloke’ olanlar) 3) ve en kalabalık
grup olan Eylül 1964 yılından itibaren ‘vesika güncellemeyenler’
(‘eksanagasthendes’). Bu üç kategorinin de Türkiye’den ayrılış süreci
birbiriyle ilişkilidir. Bu süreci ciddi bir şekilde etkileyen ve şekillendiren
bir faktör de 2007 sayılı ve 1932 tarihli “Türkiye’de Türk Vatandaşlarına
Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun”dur. Bu tebliğde 1964 yılında
Yunan uyruklu Rum nüfusun Türkiye’den ayrılma ve sınırdışı edilme süreçleri
2007 sayılı kanuna referansla ele alınacaktır.
Bu bağlamda, 2007 sayılı kanunun
çerçevesinde Türkiye’de Rum azınlığa karşı alınan önlemlere odaklanılacak, bu
kanunun sınır dışı edilmeler döneminin öncesinde ve esnasında devlet tarafından
nasıl araçsallaştırıldığı ve kanunun ne tür sonuçlara yol açtığı gösterilmeye
çalışılacaktır. 2007 sayılı kanunun 1960’lardaki sınır dışı edilmelerle
bağlantısı hakkındaki çalışmalar oldukça sınırlı olduğu için, bu tebliğin bu
alana dönük mütevazı bir adım olduğunu düşünüyorum.
Bu tebliğ, halen devam etmekte olan “1964-66 yıllarında
İstanbul’da Yunan Uyrukluların Sınır Dışı Edilmelerinin Nedenleri ve Rum
Cemaati’ne Etkileri” başlıklı doktora tez çalışmama dayanmaktadır. Çalışmamın
kaynaklarını ağırlıklı olarak Yunan Dışişleri Bakanlığı’ndan edindiğim belgeler
oluşturmaktadır. (Arşivin olumsuz yanlarından biri alınan önlemlerin diğer
gayrimüslim kesimleri ne derecede etkilemiş olduğu konusunda veri
sunmamasıdır). Ayrıca o dönemde Türkiye’den gönderilen Rumlarla ve onların
yakınlarıyla yaptığım mülakatlardan ve dönemin Yunan ve Türk basınından da
faydalandım.
Geçen sene Atina’da sınır dışı edilmeler üzerine bir
konferans düzenlenmişti. Konferansın girişinde 17 yaşındayken sınır dışı edilen
İrini’nin düzenlediği çok güzel bir sergi vardı. Sergisinde, kendi elleriyle
yaptığı kuklalarla, bir zamanlar İstanbullu Rumlara yasaklanmış olan
mesleklerin icracılarını sergiliyordu: Terzi, ayakkabıcı, berber, sütçü,
yoğurtçu gibi. Neden genç yaşta sürgün edilmiş bir Rum’un aklında böyle bir
konu vardı ki? 1960’larda görevde
bulunan Yunan konsolos Hrysanthopoulos, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ile
yaptığı yazışmalarda, döneme ilişkin zengin veriler sunmaktadır. 21 Aralık 1964
tarihinde Yunanistan Dışişleri Bakanlığı’na sunduğu genel değerlendirme
raporunda[1], süreci kronolojik bir biçimde sunarak 20’lerden itibaren Rum
azınlığa karşı ne tür önlemler alındığını anlatmaktadır. Hrysanthopoulos,
yazdığı raporda, Türkiye Cumhuriyeti’nin olayları resmi Türkleştirmek politikası
çerçevesinde ele aldığını, 60’larda Rumlar aleyhine meydan gelen gelişmelerin
27 Mayıs 1960 tarihli darbeden kaynaklandığını, dolayısıyla Kıbrıs’taki
olayların bu sürecin ana nedeni olmadığını iddia ediyordu[2]. Raporda, 1960 ile
1963 Aralık ayına kadar Rum azınlığı aleyhine çeşitli düzenlemeler yapıldığını
görüyoruz. Bunları iki raporda dile getirildiği gibi şöyle sıralanabilir: 1962
yılında, 1963-64 eğitim yılı için, azınlık okullarının müdür yardımcılarının
Türk olması kararı alındı ve bu yeni müdür yardımcıları okul müdürlerine
kıyasla daha güçlü bir pozisyon edindiler, ayrıca, Rum okulları müfettişler
tarafından sıkı denetim altına alındı. Bahsedilen önlemlerle beraber, Yunan
uyrukluların sınır dışı edilme dönemine kadar merkez heyetlerinin ortadan kaldırılması,
Patrikhaneye ait Derkon metropolitinin, Kurtuluş’ta Rum okulunun ve Rum
Yetimhanesi’in inşa edilmesine izin verilmemesi aynı kefeye konulabilir[3].
Bu rapordan hareketle Aralık 1963 tarihinden sonra
Kıbrıs’ta Yunan ve Türk milliyetçiliğinin çatışmasının zamanlamasının
İstanbul’daki Rumlar üzerinde yarattığı etkinin çok büyük olduğunu ve bu
çatışmanın Yunan uyruklu Rumların sınır dışı edilmelerine yol açtığını
söyleyebiliriz.
2007 sayılı kanun tam da bu dönemde devreye girecekti.
1930’lu yıllarda emek piyasasını Türkleştirmek[4] amacıyla uygulanılmış 2007
sayılı kanuna göre üretim ve hizmet sektörüne bağlı yaklaşık 20 meslek
yabancılara men ediliyordu (tablo 1)[5]. 1920’lerden 1930’lara kadar çeşitli
kanunlarla Rum cemaati ve özel olarak Yunan uyruklular hukuki ve ticari
alanlarda birtakım haklarını kaybetmişlerdi ve 2007 sayılı kanun tüm bunların
bir simgesiydi. Bu kanun, aynı zamanda halkçılık çerçevesinde ve Kemalist
elitler tarafından sürdürülen ‘sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış millet’ söyleminden
‘milliyetçi Türk işçisi/vatandaşı’ söylemine geçişi de simgeleyen bir
kanundu[6].
Türkiye-Yunanistan arasındaki müzakerelerin sonucunda,
Yunan uyruklulara yasaklanan bu 20 meslekte patron pozisyonunda olanlar 2007
sayılı kanundan muaf oldular. Yani, Yunan uyruklu bir terzi, kendi dükkânında
Yunan uyruklu bir işçi çalıştırmadığı sürece 2007 sayılı kanunundan
etkilenmiyordu. Yunan belgelerine göre bu vaziyet, ihlal edilmeden 28 sene
boyunca geçerliliğini korudu[7]. Buradan hareketle o dönemde ağırlıklı olarak
gayrimüslimlerin alt sınıflarının ağır bir darbe aldığını söyleyebiliriz.
İçişleri Bakanlığı’na bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü, 1961
anayasasının yürürlüğe girmesinden iki ay sonra Eylül 1961 tarihinde bir emir
çıkartacaktı (41127/6837-112331 sayılı emir)[8]. 1930’ların ortasına doğru
uygulanılmış olan 2007 sayılı kanunu yeniden işleyişe sokarak, yasadışı çalışan
yabancı uyrukluların bulunmasını ve mahkeme yoluyla cezalandırmasını
isteyecekti. Ayrıca, 2007 sayılı kanunu ihlal edenlerin oturma izni güncellenmeyecek
ve bu kişiler sınır dışı edileceklerdi. Emniyet Müdürlüğü, halihazırda 2007
sayılı kanun tarafından yasaklanmış olan mesleklere yenilerinin eklenmesini
öneriyordu.
1961 Ekim ayında kurulan hükümetin bu emri dikkate
almadığını söyleyen Hrysantopoulos, bu önlemin yaygın ölçüde uygulanmadığını
ekliyor. Yine de bu dönemde gerçekleşen çarpıcı bir olay şuydu: Yunan uyruklu
üç papaz kendi mesleklerini icra etmekten men edildi ve mahkemeye
verildiler[9]. Türkiye bu kararını Lozan Anlaşması’na dayandırıyordu.
Yunanistan, Türkiye’nin Lozan’la ilgili yorumuna itiraz etmemekle birlikte, bu
kararın İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması’nın feshi anlamına geldiğini
iddia ediyordu.
1962-63 eğitim döneminin bittiği günlerde, ikinci Kıbrıs
krizi başlamadan evvel, İstanbul’daki Rum okullarında çalışan 9 Yunan uyruklu
Rum öğretmen işten çıkarıldı. Türkiye, bu 9 öğretmenin işten çıkarılmasını şu
şekilde meşrulaştırdı: 1951 tarihinde Yunanistan-Türkiye arasında imzalanan
Kültür Anlaşması’na göre Batı Trakya’da bulunan 35 Türk öğretmene karşılık,
İstanbul’da da 35 Yunan öğretmen bulunuyordu. Ancak Türkiye, bu 9 Yunan uyruklu
öğretmenin de bu anlaşma kriterlerine dahil olduğunu söylüyordu ve Batı
Trakya’daki Türk öğretmenlerin kontenjanının da İstanbul’da olduğu gibi, 35
kişiden 44 kişiye çıkması gerektiğini vurguluyordu. Ancak Yunanistan, bu 9
öğretmenin İstanbul’da doğduklarını hatırlatarak anlaşma kapsamında olmadıkları
iddiasıyla tepki gösterdi[10].
Müzakerelerin sonucunda olumlu bir gelişme olmadı ve öğretmenler işten
çıkarıldı. Sınır dışı edilmeler döneminde bu 9 öğretmenden üçünün ismi Nisan
ayındaki listelerde geçiyordu. İstanbul’daki Başkonsolos Hrysanthopulos’un bu
olay hakkındaki yorumu dikkat çekicidir: ‘Bu kararın sonucunda gayri resmi
olarak ve sessizce Yunan uyruklu Rumlara yasaklanan meslekler arasına bir
yenisi daha eklenmiş oldu[11].’
Ağustos 1963’te Kıbrıs yüzünden Türk- Yunan ilişkilerinin
gerilmesi Yunan uyruklu Rumları ve özel olarak 2007 sayılı kanuna konu olan
meslekleri icra eden patronları etkilemeye başladı. Örneğin, polis memurları,
1935 yılında 2007 sayılı kanundan muaf tutulan 35 terzihane ve 64 ayakkabıcı
dükkânı sahiplerini ziyaret edip, İçişleri Bakanlığı’nın tebliğ ettiği metni
okuyarak, mesleklerinin 2007 sayılı kanuna aykırı olduğunu ve dükkânlarının
kapatılması gerektiğini bildirdiler[12]. İşyeri mülkiyetlerinin ise bir sene
içerisinde Türk vatandaşına devredilmesi gerekiyordu.
2007 sayılı kanuna tabi Yunan uyruklu Rum patronlara
polislerin ilettiği tebligatlara ilişkin olarak yürütülen müzakere bir sonuca
varmadı. Şubat 1964’e kadar terzilere ve ayakkabıcılara dükkânlarını kapatma
yönünde kararlar gelmeye devam etti. Özellikle Ocak ve Şubat 1964 arasında bu
önlemin istinasız olarak ve yoğun bir şekilde uygulandığı görülüyordu. Örneğin
Şubat ayında, üç fabrikaya sahip Zafranas adlı bir iş adamı birkaç saat içinde
sınır dışı edilerek işyerlerine el konuldu[13].
Yunanistan, Türkiye devleti kurulduktan sonra
Patrikhanenin İstanbul’da kalması için İstanbul Rumlarına yönelik belli bir politika
yürütüyordu. Patrikhanenin altında bir cemaat olmalıydı. O yüzden de bir
konsoloslukla Dışişleri Bakanlığı arasındaki bir telgrafta, 2007 sayılı kanunun
çerçevesinde zarar gören Yunan uyruklu Rumlara 100 bin lira verildiği
belirtiliyor[14]. Ancak, bu önlem onlara sadece biraz daha vakit kazandıracaktı
ve ayrıca vurgulamam gerekir ki, yaptığım mülakatlarda bu miktarın verildiği
doğrulanmadı.
İkamet Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması’nın 16 Mart
tarihinde tek taraflı olarak Türkiye tarafından iptal edildiği ilan edilince
tüm Yunan uyruklu Rumların ortada kaldığını söyleyebiliriz. Walter Benjamin’e
bir atıf yapacak olursak, Kıbrıs “acil
vaziyet”i vesilesiyle, Rumların hayatında, ‘”istisnalar” her anlamda “kural”a
dönüştü.
Her ne kadar başka bir çalışmanın konusu olsa da, şunu da
söyleyebiliriz: Kıbrıs konusuyla alakalı olarak, 1960 darbesinin hemen ardından
ister hükümet temsilcilerinin demeçleriyle ister basın yoluyla olsun “Batı
emperyalizmine ve Yunan emperyalizmine” karşı söylemler ve 1950’lerde olduğu
gibi ‘antikomünizm’ retoriği 1960-1963 arasında İstanbullu Rumlarla ilgili
olarak kullanılan söylemleri şekillendirdi. Rıdvan Akar ve Hülya Demir’in
çalışmasından bildiğimiz üzere, Ocak 1964 tarihinden sonra basının Türk halkını
kışkırttığı aşikâr. Örneğin, bu tebliğde bahsedilen kesimle ilgili olarak, Son
Havadis gazetesinden “9 milyoner”in işini bırakmak zorunda kaldığını
öğreniyoruz; Cumhuriyet[15] gazetesinden ise “Türk İş çevresi”nin bu tür
gelişmeleri “memnuniyetle” karşıladığını öğreniyoruz.
16 Mart 1964 tarihi itibariyle dükkân sahibi olan Yunan
uyruklu Rumlar 15 gün içinde mekânlarını kapatacaklar, bu mekânların
mülkiyetini bir Türk vatandaşına devredemeyeceklerdi ve herhangi bir mesleği de
icra edemeyeceklerdi. Dükkânlarını kapatmayanların sınır dışı edileceğine dair
uyarılar sürüyordu. Akşam gazetesi ‘Türk vatandaşlarına ait işleri
gördüklerinden bu işlerini değiştirilmeleri için 372 kişiye tebligat’
yapıldığını dile getiriyordu’[16].
24 Mart tarihinden sonra polis tarafından dükkân sahiplerine
imzalatılmış tebligatı sizinle paylaşmak isterim[17].
Yasal Tebligat (Tablo 2)
Bu notta aşağıdaki verdiğim imzayla ve İçişleri Bakanlığı
emrine göre 15 gün içinde………..(tarih) icra ettiğim mesleği bırakmam gerektiğini
ve bu süreç içerisinde bırakmazsam sınır dışı edileceğimden haberdar olduğumu
belirtiyorum
Polis sicil numarası
Tarih
Yunan uyruklu ismi
Vesika numarası
Tebligatta dikkat çeken birkaç detay var. Birincisi, 2007
sayılı kanundan bahsedilmemesi, ikincisiyse polis sicil numarası dışında başka
bir yetkilinin imzasının veya bir mührün olmamasıydı.
Böylece işyerlerinden yoksun kalarak aile geliri
sıfırlananlar Türkiye’den ayrılmak zorunda kaldı. Bir kısmı, akrabalarının
yardımı sayesinde İstanbul’da daha fazla kalmak için bir miktar vakit
kazanacaktı. Kanunun uygulanması amacıyla çıkarılmış talimatnameye göre, Yunan
uyruklu Rumların 1933 yılından itibaren başka bir iş bulmak için iki sene
zamanları vardı. Bu zaman sınırı Ağustos 1963’te bir seneye, anlaşmanın feshi
döneminde ise 15 güne düşürülecektir.
Sınır dışı edilmeler döneminde 2007 sayılı kanun o kadar
geniş bir çapta uygulanıldı ki, uygulanılması yasadışı bir hal aldı. Böylece
yasaklanmış ‘kasket imalciliği’ kategorisinin içine her türlü şapka işiyle
uğraşanlar, örneğin ‘kadın şapkacılığı veya şapka satıcılığı gibi dallar da
dâhil edildi. ‘Ayakkabı satıcılığı’ kategorisinin içinde ‘ayakkabı imalciliği’
alanında çalışanlar ve deri tüccarları işlerini durdurmak zorunda kaldılar.
2007 sayılı kanuna göre yasaklanmış ‘inşaat işçisi’ mesleğinin yanına
‘müteahhit’ ve ‘mimarlar’ eklenmiş oldu. Son olarak ‘altın kuyumcusu’ mesleği
2007 sayılı kanuna dahil olmadığı halde, bu işi yapan Yunan uyruklu Rumlar
dükkânlarını kapatmak zorunda kaldılar[18].
16 Mart -16 Nisan arasında 36 kişi sınır dışı edildi ve
yaklaşık 300 kişi 2007 sayılı kanuna göre işini bırakmak zorunda kaldı[19].
Dükkânlarını kapatmak zorunda kalan 11 kişinin
İstanbul’daki Yunan Konsolosluğu’na gönderdikleri dilekçelerini sizinle
paylaşmak isterim.
“Dört ay evvel, aşağıdaki imzası bulunan 11 kişi henüz
sınır dışı edilmemişti ve dükkânı kapatılmıştı […]Devletin aldığı önlemler
yüzünden bulunduğumuz ekonomik vaziyet berbat, açlık nedeniyle ölüm tehdidiyle
karşı karşıyayız. Devlete borcumuz olmamasına rağmen mallarımıza el konuldu,
evdeki eşyalarımız ekonomik faaliyetlerde bulunan çeşitli mali bürolar
tarafından hacz edildi.”[20]
İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması feshedilmeden
evvel, Ağustos ayında, Yunan uyruklu Rumların ekonomik faaliyetleri farklı
hukuki yollarla daraltılmıştı (dükkânların kapatılması, çalışma izninin ortadan
kaldırılması, vergi politikası, boykotlar, vs.) ve sınır dışı edilmişlerdi.
Dolayısıyla, Türkiye’nin bir koz olarak kullandığı İstanbullu Rumlar artık
Yunanistan için şantaj unsuru olmaktan çıkmıştı.[21]
O dönemin istatistiklerine baktığımızda meslekler
açısından Mart- Ağustos (1964) dönemine dair şu bilgilere sahibiz[22]: Bu
verilere o dönemde vesika güncellemeyenlerin sayısı dâhil değildir.
‘’Ulusal Güvenlik’’ Nedeniyle Sınır Dışı
Edilenler(Mart-Ağustos 1964)
2007 sayılı kanunun kapsamına giren kişiler 262
2007 sayılı kanunun kapsamına girmeyen kişiler 442
Tüccarlar 172
Dükkan sahipleri 118
Sanayi 43
İhracat- İthalat yapanlar 7
Ev Kadınları 12
Papazlar 5
Öğretmenler 3
Öğrenciler 1
Piskopos 1
Kültür ataşesi 1
Cemaat işçisi 1
Toplam(etkilenenler) 1072(2418)
Yukarıdaki tabloda yer alan 1072 kişinin hepsi ‘ulusal
güvenlik’ sebebiyle sınır dışı edilmiştir. Bu tabloda belirtilen tarihler
arasında 704 Yunan uyruklu Rum 2007 sayılı kanuna bağlı veya bunun bahanesiyle
sınır dışı edilmiştir. Türkiye, başka kanunlarla birlikte, 2007 sayılı kanunu
da Yunan uyruklu Rumların her alanda “yasadışı faaliyetlerde” bulunduğunu
göstermek için, esnek bir şekilde kullanmış oldu.
Sonuçlar
2007 sayılı kanunun hedefleri:
-2007 sayılı kanun özel olarak 1964 Ocak-Ağustos arasında
yoğun bir biçimde uygulanmış oldu. Eylül ayında İkamet Ticaret ve Seyrisefain
Anlaşması resmi olarak feshedildiğinde, 2007 sayılı kanun nedeniyle, Yunan
uyruklu Rumların çalışma hakkı oturma izinleri iptal edilmeden çok daha önce
zaten ortadan kaldırılmıştı.
-Türkiye, kendi kamuoyuna basın yoluyla neden İkamet ve
Ticaret anlaşmasını feshetmek istediğini hem anlatmış hem de iç hukukuyla
bağdaştırmış oldu. Türk toplumunun onayını alabilmek için, Yunan uyruklu Rumlar
basın yoluyla ötekileştirildi ve yürütülen kara propaganda sonucunda Türk
esnafı Rum esnafının karşısına çıkarıldı.
-Bu kanun, Yunan uyruklu Rumları bir an evvel iş dünyasından
çıkararak, yaşam vasıtasından yoksun kıldı ve dolayısıyla sınır dışı edilmeden
önce bir kısmının göç etmelerini sağlamış oldu.
– 2007 sayılı kanunun uygulanış şekline
bakıldığında, şu anda bile Türkiye’de
hakim olan “Rumlar kendiliğinden ülkeyi terk ettiler” söyleminin doğru
olmadığını, yukarıda çizdiğimiz bağlamda Rumların “gitmek zorunda
bırakıldıklarını”, 2007 sayılı kanunun bu “zorunda bırakma” koşullarını yaratan
kanun ve uygulamalardan biri olduğunu görüyoruz.
Görülüyor ki, 1930’larda ve 1964 yılında ‘Türk Vatandaşı’nın haklarını savunmak için
uygulanmış olan 2007 sayılı kanun, Türk tebaalı Rumların yurdundan
koparılmasına yol açan nedenlerden biridir. En azından ben, bunca yıl sonra
Yunanistan’da bir insanın neden yasaklı meslekler üzerine bir sergi açmak
ihtiyacı hissettiğini, daha iyi anlamış oldum.
Dipnotlar:
[1] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 74/3
(8465) İstanbul 21 Aralık 1964
[2] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 74/3
(1011) İstanbul 27 Şubat 1965
[3]Yukarıdaki paragrafta bulunan bilgiler: Yunan
Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 74/3 (1011) İstanbul 27 Şubat 1965 ve
(8465)İstanbul 21 Aralık 1964
[4] Ayhan Aktar, Varlık Vergisi ve ‘Türkleştirme’
Politikaları İstanbul: İletişim, 2000 s. 121-129
[5] Kanunun 3. Maddesine göre herhangi bir mesleğin
eklenilmesi Bakanlar Kurulu tarafından üstleniliyordu ve 1939 ve 1941
tarihlerinde gözlükçü ve eczacı mesleklerinin artık yabancı uyruklular
tarafından icra edilmesi men ediliyordu. Hukukçu Ökçün, 1962 tarihli doktora
tezinde bu maddenin yürürlükteki 1961 tarihli anayasanın kapsamına aykırı
olduğunu vurgulamaktadır: bir kanun hükmüne dayansın veya dayanmasın,
yabancıların hürriyetlerine, bu arada çalışma hürriyetine, Bakanlar Kurulu
kararı ile yapılacak her çeşit sınırlama, Anayasaya aykırı düşecektir.
1940larda 2007 sayılı kanuna başka bir meslek eklenmemiş olmasına rağmen,
yürütülen Türkleştirme politikası esnasında Türk tabalı gayrimüslimler 20 Kur’a
ve Varlık Vergisi kapsamında hedef olurken İngiliz bir diplomatına göre
‘ecnebiler çapında tek etkilenen nüfus grubu 3000 yunan uyruklu Rumlar olurken
aşırı vergi miktarları yatırmak zorunda kaldıklarını iddia ediyor’.
[6] İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Anlaşması 2007 sayılı
kanununla bağlantısı var olduğuna iddia edebiliriz. Sözleşmenin 4. Maddesine göre ‘’bununla
beraber Yüksek Akit taraftar, kanunlar ve nizamnamelerle, seyyar sanayi, ayak
satıcılığını ve münasip görecekleri diğer hirfet ve meslekleri kendi
tebaalarına hasredebileceklerdir’ deniliyordu.
Bir sene evvel 14 Ocak 1931 tarihinde ve 1/787 esas numaralı ‘İktisat
Encümeni mazbatasında ise ‘en ziyade müsaadeye mazhar milletler tanzim edilmiş
olan ve diğer devletlerle yapılan emsaline muvafık bulunan bu mukavelenamenin
ikamete ait olan kısmında vatandaşlara kanunen hasır ve tahsil edilecek olan
sanat ve ticaretlerden Yunan devleti tebaasının istifade edemeyeceklerinin ve
mübadil olarak Türkiye’yi terk etmiş olanların tekrar dönüp ikamet veya sanat
veya ticaretle iştigal eyleyemeyeceklerinin ayrıca kayit ve işaret edilmiş
olması gibi lüzumlu noktalarının da unutulmamış olduğu görülür’’ denilerek
Yunanistan’dan çalışmak için Türkiye’ye gelecek olanların önü açıkça
kesilmektedir. Yüksel Akkaya s. 43
Her ne kadar dönemin Yunan yetkilileri bu kanunun ana
hedefinin Yunan uyruklu Rumlar olduğunu vurgulasalar da, 2007 sayılı kanundan
dolayı İtalya devleti kendi vatandaşlarını- sayıları az da olsa- İstanbul’dan alarak kendi homojenleştirme
programı çerçevesinde Rodos adasına yerleştirecekti.
[7] Kanunun 3. Maddesine göre herhangi bir mesleğin
eklenilmesi Bakanlar Kurulu tarafından üstleniliyordu ve 1939 ve 1941
tarihlerinde gözlükçü ve eczacı mesleklerinin artık yabancı uyruklular
tarafından icra edilmesi men ediliyordu.
[8] Bu emirle alakalı özet Yunan Dışişleri Bakanlığı’nın
arşivinde bulunmaktadır. 1964 Klasör 74/3 (1011) İstanbul, 27 Şubat 1965
[9] Yunan Dışişleri Bakanlığı 1964 74/3 (8465) İstanbul
21 Aralık 1964
[10] Bu paragraftaki bilgiler Yunanistan Dışişleri
Bakanlığı Tarih Arşivi 1965 53/2-1 klasörden alınmıştır.
[11] Yunan Dişişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1965 53/2-1
(Δ823-12) İstanbul 16 Temmuz 1963
[12] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/11-2
(346) İstanbul 23 Ocak 1964
[13] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/11-2
(852) İstanbul 14 Şubat 1964
[14] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/11-2
(ΔΤ8716-51) Atina 4 Nisan 1964
[15] Cumhuriyet 10 Nisan 1964
[16] Akşam 27 Mayıs 1964
[17] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/11-1
(2271) İstanbul 17 Nisan 1964
[18] Bu paragraftaki bilgiler: Yunan Dışişleri Bakanlığı
Tarih Arşivi 1964 59/1-2 İstanbul 13 Kasım 1964
[19] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/11-1
Atina 17 Nisan 1964
[20] Yunan
Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/12 İstanbul 7 Ağustos 1964
[21] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 58/12
İstanbul 7 Ağustos 1964
[22] Yunan Dışişleri Bakanlığı Tarih Arşivi 1964 59/5
(ΑΡΙΘ. Ε.Π 7017 Ε/1/1) İstanbul 16 Ekim 1964
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.