Osmanlılar ve Ermeniler - Bir İsyanın ve Karşı Harekatın
Tarihi” kitabının yazarı Marine Corps
Üniversitesi'nin askeri tarihçilerinden Prof. Dr. Edward Erickson, diasporanın
bu konudaki dayatmasını AA muhabirine değerlendirdi. Dünyanın önde gelen askeri
tarihçilerinden biri olarak kabul edilen
Erickson, 1915 yılı olaylarının başka ülkeler tarafından
"soykırım" olarak
tanımlanmasının, Ermeni diasporası içerisindeki sadece tazminat ve
mülkiyetlerin geri alınması heveslisi
olanlara avantaj sağlayacağına vurgu yaptı. Erickson, “Benim açımdan Ermenistan ülke olarak böyle
bir tanımlamadan herhangi bir kazanım
elde edemez.” dedi.
***
Ermeni diaspora kuruluşlarının 1915 yılı olaylarına
ilişkin Türkiye’ye dış baskı uygulatma çabalarını değerlendiren Amerikalı
uzmanlar, tarihi bir konuda siyasi karar dayatma çabalarının sonuçsuz kalacağını
söyledi.
ABD’de her yıl nisan ayında Ermeni diasporası
propagandası yaşanıyor. 24 Nisan gününü
1915 yılı olaylarının anma günü olarak kabul eden diaspora, ülke genelinde yaptıkları çalışmalarla siyaseti
tarihi bir konuda etki altında bırakmaya
çabalıyor. Ancak Amerikalı uzmanlar, diasporanın bu gayretlerinin bir sonuç getirmeyeceğine işaret ediyor.
Osmanlılar ve Ermeniler - Bir İsyanın ve Karşı Harekatın
Tarihi” kitabının yazarı Marine Corps
Üniversitesi'nin askeri tarihçilerinden Prof. Dr. Edward Erickson, diasporanın
bu konudaki dayatmasını AA muhabirine değerlendirdi.
Dünyanın önde gelen askeri tarihçilerinden biri olarak
kabul edilen Erickson, 1915 yılı
olaylarının başka ülkeler tarafından "soykırım" olarak tanımlanmasının, Ermeni diasporası
içerisindeki sadece tazminat ve mülkiyetlerin
geri alınması heveslisi olanlara avantaj sağlayacağına vurgu yaptı.
Erickson, “Benim açımdan Ermenistan ülke
olarak böyle bir tanımlamadan herhangi bir kazanım elde edemez.” dedi.
Türkiye ile Ermenistan arasındaki asıl sorunun Dağlık
Karabağ olduğunu söyleyen Erickson,
“1915 yılı olayları Ermenistan için sadece dikkatleri başka yöne çekme çabasıdır.” ifadesini kullandı.
Erickson, 1. Dünya Savaşı dönemindeki acı olayları
çalışanlara Türkiye'nin ulusal ve askeri
arşivlerini halihazırda açtığını, buna karşın
Ermenilerin ulusal arşivlerinin kapalı olduğunu bu tür çalışmalar yapan
herkesin çok iyi bildiğini anlattı.
"Tarih başka ülkelerin yasama organlarının işi
değil”
Coastal Carolina Üniversitesi'nde Osmanlı tarihi üzerine
çalışmalar yürüten öğretim üyesi
Christopher Gunn da Ermenilerin dayatma çabalarının iyi sonuç vermeyeceğini dile getirdi.
“Eğer Ermenistan uzlaşmayla ve sorunun çözülmesiyle
ilgileniyorsa masaya gelmeli, Türkiye
ile Türk akademisyenlerle müzakere etme istekliliğini göstermeli” diyen Gunn, sözlerini şöyle
sürdürdü:
“Tarihin yasalaşması için hükümetler üzerinde baskı
kurmaktan herhangi olumlu bir sonuç
çıkmaz. Tarih tarihçilerin işidir, başka ülkelerin yasama organlarının işi değildir.”
Gunn, Ermenistan’ın gerçek anlamda uzlaşıyla
ilgilenmediği müddetçe şu andaki
yaklaşımlarını değiştirmeyeceklerini ifade etti.
Ermenilerin sonunda kaybedeceklerini düşünüyorum”
Diasporanın izlediği yöntemin başarısız olacağını
düşünlerden biri de 1915 yılı olayları
üzerine birçok makalesi bulunan Louisville Üniversitesi Öğretim Üyesi tarihçi yazar Prof. Dr. Justin
McCarthy.
Diasporanın siyasi karar gayretlerini “korkunç bir hata”
olarak tanımlayan McCarthy,
“Ermenistan'ın Azerbaycan’dan aldığı toprakların tamamını olmasa da çoğunu Azerbaycan’a iade etmesi ve
sorumluluk sahibi bir taraf gibi hareket
etmesi gerekiyor. Eğer bunu yaparlarsa, Türkiye sınırlarını açar ve Ermenistan’la ticaret yapabilirler.
Ermenistan’ın gerçekten buna ihtiyacı var.”
diye konuştu.
McCarthy, Ermenilerin yaklaşımını “oldukça siyasi”
şeklinde nitelendirerek, şunları
söyledi:
“Ermeni organizasyonları kendi insanlarını bir ve beraber
tutabilmek için bunu yaptıklarını
biliyorlar ama kısmi olarak da Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye zorla bir şey yaptırmasını ümit
ediyorlar. Ancak bu gerçekleşmeyecek.
Ermenilerin en nihayetinde kaybedeceklerini düşünüyorum.”
“Ermeniler diyaloğa girmekten kaçınıyorlar”
Ermenistan meselesi üzerine birçok makalesi ve iki kitabı
bulunan Tennessee Teknoloji Üniversitesi
Siyasal Bilimler Profesörü Michael Gunter ise diasporanın 1915 yılı olaylarının kurbanları
oldukları kozunu sürdürmek istediklerine
dikkati çekti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2014 yılındayken
olayların yıl dönümüne bir gün kala o
dönemde hayatını kaybedenler için taziye mesajı
yayımladığını hatırlatan Gunter, şunları dile getirdi:
“Ermeniler ve onları destekleyen birçok grup, dünyanın
birçok yerinde 1915 yılı olaylarıyla
ilgilenen, bu konuları çalışan kişilere Ermenilerin bu olayların kurbanları olduklarına dair bir
izlenim vermeye devam ediyorlar.
Dolayısıyla 2014’te başbakan olan Erdoğan’ın gönül alıcı açıklamalarına
rağmen bu mesele üzerinde Ermeniler
neden uzlaşsınlar ki? Ermeniler ve onların
destekleyicileri, 1915 yılı olaylarını bir soykırım olarak tanımlamak
için diğer ülkelere baskı uygulamaya
devam ederek, bu olaylar hakkında herhangi bir diyaloga girmekten kesinlikle kaçınıyorlar.”
1915'te ne oldu?
Osmanlı Devleti'nin 1914'te başlayan 1. Dünya Savaşı'na
Rusya ile farklı saflarda katılmasını
fırsat bilen Ermeni milliyetçileri, bağımsız
Ermenistan devletini kurmak gayesiyle Rus güçleriyle işbirliği yaptılar.
Rus ordusu, Doğu Anadolu'yu işgal ettiğinde gönüllü
Osmanlı ve Rus Ermenilerinden büyük
destek gördü. Osmanlı ordusunda görev yapan bazı Ermeniler de Rus ordusuna katıldı. Ermenilerin
oluşturduğu birlikler ordunun lojistik
kanallarını tahrip ederek Osmanlı ordularının ilerlemesini
yavaşlatırken, Ermeni çeteleri de işgal
ettikleri yerlerde sivillere yönelik katliam ve zulümlere girişti.
Osmanlı hükümeti, bu gelişmelerin önüne geçmek için
Ermeni temsilcileri ve kanaat
önderlerini ikna etmeye çalıştı. Ancak başarılı olamadı. Ermeni komitalarının saldırıların artması
üzerine hükümet, 24 Nisan 1915'te Ermeni
devrimci komitelerin kapatılması ve bazı Ermeni ileri gelenlerin tutuklanmalarına ve sürgün edilmelerine karar
verdi. Daha sonra, her yıl sözde “Ermeni
soykırımını” anmak amacıyla düzenlenen etkinlikler için bu tarih seçilecekti.
Tedbirlere rağmen saldırıların sürmesi nedeniyle 27 Mayıs
1915'te Ermeni nüfusunun savaş
bölgesinde olanları ve Rus işgal ordusuyla işbirliği yapanlarının göç ettirilmesi kararı alındı.
Osmanlı hükümeti, göç edenlerin insani ihtiyaçları için
planlamalar yaptıysa da savaş koşulları,
iç çatışmalar, intikam peşindeki yerel gruplar,
eşkıyalık, açlık ve salgın hastalıklar nedeniyle göçler sırasında çok
sayıda Ermeni hayatını kaybetti.
Tarihi belgeler, hükümetin söz konusu trajik olayların
yaşanmasını amaçlamadığı gibi, göç eden
Ermenilere karşı işlenen suçları cezalandırıldığını açıkça ortaya koyuyor. Nitekim, henüz savaş
son bulmamışken yaşanan insani trajedi
sırasında olaylara karışarak suçlu bulunanlar yargılanarak idam edildi.
Adil hafıza ve empati ihtiyacı
Ermenistan ve Ermeni diasporasının genel beklentisi,
Türkiye'nin 1915 tehciri sırasında
yaşananları soykırım olarak tanıması ve tazminat ödemesi. "Soykırım" kavramı, 1948 Soykırım
Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması
Sözleşmesi'nde ulusal, ırksal, etnik veya dinsel bir grubu kısmen veya tamamen yok etme eylemi olarak tanımlanıyor.
Söz konusu olayların soykırım olarak tanımlanamayacağına
dikkati çeken Türkiye, 1915 olaylarını
her iki taraf açısından da bir "trajedi" olarak niteliyor. Türkiye, konunun siyasi
çatışmalardan uzak, tarihe tek taraflı
bakmadan, tarafların birbirlerinin neler yaşadığını anlama ve
birbirlerinin hafızalarına saygı duyma
şeklinde özetlenen "adil bir hafıza" perspektifinden çözülmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye, tarafların arşivlerinin yanı sıra üçüncü ülkelerdeki arşivlerde de 1915 olayları konusunda
araştırma yapılmasını, Türk ve Ermeni
tarihçilerle diğer uluslararası uzmanlardan oluşan bir ortak tarih
komisyonu kurulmasını teklif ediyor.
Erivan ilişkileri normalleştirme fırsatını
değerlendiremedi
İki ülke ilişkilerin normalleştirilmesi için en önemli
gelişme Ekim 2009'da yaşandı. Taraftlar,
İsviçre'nin Zürih kentinde diplomatik ilişkilerin yeniden tesisi ve ikili ilişkilerin
geliştirilmesine yönelik iki ayrı protokol
imzaladı.
Protokollerde karşılıklı güven tesisi ve mevcut
sorunların çözülebilmesi için tarihsel
kaynak ve arşivlerin tarafsız, bilimsel incelenmesi konusuna yer verilirken, sınırların da
karşılıklı olarak tanınması ve ortak
sınırların açılması öngörülüyordu.
Türk hükümeti protokolü onaylanmak üzere doğrudan TBMM'ye
gönderdi. Ermenistan hükümeti ise
metinleri Anayasa Mahkemesi'nin incelemesine sundu. Mahkeme, protokollerin Anayasa'nın lafzına ve
ruhuna uymadığına hükmetti.
Ermenistan hükümeti protokollerin onay sürecini dondurduğunu
Ocak 2010’da açıkladı. Bundan 5 yıl
sonra da Ermeni hükümeti tarafından geçen şubat
ayında geri çekildi.
3 yorum:
How many Ottoman Armenians were conscripted during the general mobilization ( umum seferberlik ) in 1914?.
How many Ottoman Armenian soldiers had died on the battlefront (sehit), of epidemics or were discharged because of disabling injury ( sskat , curuk )?.
How many were recorded as deserters (firar)?.
How many Ottoman Armenian soldiers were discharged (terhis) after the Armstice of Mudros in 1918?.
A "great military historian of our times " must know the answers of these questions. Or he must at least have looked up in those "open archives" he is talking about for answers.
Çok bilmiş kendi kendine tarihi cevapları verilmek üzere kurgulanmış ama osmanlı askeriken nekadarı dönmüş nekadarı sağ kalmış onları bir araştırsın
Tarihci galiba sunu hatirlamak istemiyor. O donemde "taraflar" diye birsey yoktu, ortada sadece bir devlet ve onu yonetenlerin bizzat kendi vatandaslarinin bir kismina uyguladiklari yokedici bir politika vardi. Bagimsiz bir Ermenistan da yoktu , nerde kalmis ki arsiv tutsun.
Elden cikarilmamis olanlarinin da ayiklanmis, paklanmis oldugu dosyalardan basini kaldirip sozlu tarihe , yani insanlarin kalplerindeki arsivlere bir goz atsin. Onlarin guvenilirligini teyit etmek daha kolaydir. Yeter ki kiside vicdan olsun.
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.