Ankara, Türkiye vatandaşlarına vize muafiyetini 2017’ye
sarkıtmaya çalışan AB’yle ipleri koparma noktasına kadar getirdi. Hükümet,
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla en sert açıklamalarını yapıyor. Sığınmacı
krizinin çözümü için AB ile 18 Mart’ta bir mutabakata varan Ankara, mutabakat
gereği haziran sonunda beklediği vize muafiyetini elde edemeyeceğini anlayınca
yine sığınmacı krizi üzerinden AB’ye yüklenmeye karar verdi. DW’nin ulaştığı
kaynaklar, Ankara’nın önümüzdeki süreç için yol haritasının ‘sığınmacı krizi’
üzerine şekillendiğini belirtirken harita için “AB’ye tam üyelik hedefimizden
şaşmayacağız ancak sığınmacı krizinin yükünü de tek başına kaldırmayacağız. Bu
mesaj da AB’ye hem Türk hem de Avrupa kamuoyunun anladığı dilden verilecek”
özeti yapıyor.
Öyle ki Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın danışmanlarından Yiğit
Bulut’un “AB’yle bütün anlaşmalar feshedilir” açıklamasını, Dışişleri Bakanı
Mevlüt Çavuşoğlu’nun “Tüm anlaşmaları bir kenara koyarız” çıkışının izlemesi
gecikmedi. Açıklamasına “Bu bir blöf ya da tehdit değil” notu da düşen
Çavuşoğlu’nun ardından AB Bakanlığı’ndan da aynı yönde bir açıklama gelmesi
Ankara'da “Erdoğan bu kez çok kararlı. AB, ya vize muafiyeti sağlayacak ya da
sığınmacı krizini tek başına yüklenecek. İkili ilişkiler de donarsa AB,
Türkiye’nin suçlamalarını rahatça geri püskürtebilecek” değerlendirmelerini
beraberinde getirdi. Yeni hükümetin yeni AB Bakanı Ömer Çelik'in “AB, Türkiye
için yegane seçenek değil” açıklamasının özellikle önümüzdeki bir ay boyunca
AB'yle kurulan her diyalogun özet cümlesi olacağını hükümet kaynakları
doğruluyor.
18 Mart’ta varılan mutabakat gereğince AB, geri kabul anlaşmasının
uygulanması karşılığında Ankara’ya haziran sonunda Türk vatandaşlarına vize
muafiyeti sağlanacağını söylemiş ancak daha sonra özellikle terör tanımı
konusunda Ankara’yla ters düşmüştü. “Bütün kriterler sağlanmadan vize muafiyeti
gerçekleşmez” tezindeki AB’nin anlaşmaktan çok ‘işi yokuşa sürmek’ peşinde
olduğunun 18 Mart’tan sonraki diyaloglarda ortaya çıktığını anlatan diplomatik
kaynaklar, “Bize bu süreçte en makul açıklamalar Almanya Başbakanı Angela
Merkel tarafından yapıldı. Taraflar, hep 18 Mart mutabakatının geçerliğini
koruyacağına ilişkin görüşler ortaya koydu ancak Merkel, AB’deki çatlak sesleri
ikna edemedi” diyor. Gelinen noktada, kamuoyundaki AB motivasyonunun da
kaybolduğu tespitinden hareket eden yeni AKP hükümeti, Cumhurbaşkanı Erdoğan’la
birlikte Avrupalı yetkililere ‘söylenebilecek en sert’ mesajları söylemekte
karar kıldı.
“Blöf değil”
Peki Ankara blöf mü yapıyor? 2005’te AB’yle tam üyelik
müzakerelerine başlayan ve o günden beri kriz üstüne kriz yaşayan Ankara, vize
muafiyeti krizini atlatabilecek mi? İkili ilişkiler koparsa ne olacak?
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu’ndan (USAK) AB uzmanı Fatma Yılmaz,
DW’nin sorularını yanıtlarken “Türk tarafının blöf yapmadığını düşünüyorum”
diyor ve vize muafiyetinde gelinen noktanın sadece 18 Mart mutabakatını değil
tüm ikili ilişkileri olumsuz etkileyeceğini söylüyor. Yılmaz, “Sığınmacı
krizine çözüm aranırken yaklaşımlar zaten farklıydı. Ama tarafları birbirine
yakınlaştıran, krize acil çözüm bulunması ihtiyacıydı. Samimi bir diyalog
kurulamadı. Konjonktürel yaklaşımlarla konjonktürel çözümler üretilmeye
çalışıldı. Ancak, birbirine inancı zaten tam olmayan taraflar üzerinde
anlaştıkları mutabakatı bile hayata geçiremedi” diyor.
Türk tarafından yapılan açıklamaların “büyük problemlerin
habercisi” olduğunu düşünen Yılmaz’a göre taraflar büyük kayıplar yaşayacak.
Yılmaz bu kayıpları “Dış politikada yalnızlaşma ve tıkanma yaşayan Türkiye, AB
ile ilişkilerin gelişeceğine dair haberlerle pozitif gündem oluşturmaya
çalışıyordu. Pozitif gündem oluşturma girişimleri tamamen boşa çıkmış oluyor.
Dış politikada yalnızlaşmaktan da nasıl kurtulanacağına ilişkin yeni
stratejiler aranıyor olacak ki 'AB yegane seçenek değil' noktasına gelinmiş
durumda. Peki, diğer seçenekler ne olacak? Ankara bu süreçte nasıl hareket
edeceğini kamuoyuna net bir şekilde açıklayabilmeli” sözleriyle özetliyor.
Türkiye’nin vize pazarlığında kriterleri kamuoyuna AB’nin istediğinden farklı
anlattığından yakınan Yılmaz, Türkiye-AB ilişkilerinde daha önce de benzer
‘restleşmeler’ yaşandığını hatırlatıyor ve bu restleşmelerin sadece günlük
politikalar için sonuç verdiğine dikkat çekerek “Uzun sürede bu işin kaybedeni
kamuoyları olacak” diyor.
Yılmaz’a göre bu süreçte AB’nin de hataları var. “Taviz
vermekle, çıkar merkezli hareket etmekle suçlanan AB, eleştirileri zamanında
dinlemedi ancak bu eleştirilerin dozu artınca kriterlerin altını çizmeye, her
toplantıda bu kriterleri gündeme getirmeye başladı” yorumunu yapan Yılmaz’a
göre tarafların ciddi şekilde samimiyetlerini gözden geçirmesi şart. Aksi
durumda Türkiye-AB ilişkileri ya donacak ya da geri gitmeye başlayacak. Yılmaz,
“AB açısından büyük başarısızlıkların da kapıda olduğunu görüyoruz. Türkiye’yle
vize pazarlığını doğru düzgün yürütemeyen AB’nin sığınmacı krizi bu noktaya taşıması
da Avrupa kamuoyundaki sert tepkileri artıracaktır” öngörüsünde bulunuyor.
“Ankara geri adım atmaz”
Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Nail
Alkan Türkiye-AB arasında ‘tarihi bir restleşme’ yaşandığını ve Ankara’nın
‘asla geri adım atmayacağını’ düşünüyor. Alkan, DW’nin “Peki, Türkiye-AB
ilişkileri kopacak mı” sorusuna “Ankara’nın AB treninden atlayacağını
düşünmüyorum. Avusturya’da neredeyse aşırı sağcı biri cumhurbaşkanı olacaktı.
Almanya’da da aşırı sağ yükselişte. Ve Merkel’in sığınmacı krizini çözümündeki
başarısı onun pozisyonunu koruyup koruyamayacağında belirleyici olacak. Ankara
bunun farkında ve bu süreçte en çok Almanya’yı sıkıştıracak. Ve Merkel de bu
yüzden –müzakere sürecek- diyor. Kriz büyüyecek ama ilişkiler kopmayacak” yanıtını
veriyor.
Alkan’a göre vize muafiyeti için Türkiye ile AB’nin terör
tanımında anlaşamaması da, AB’nin ‘samimiyetsizliğini’ gösteriyor.
“Türkiye’deki terör algısı ile Avrupa’daki terör algısı farklı şeyler. AB, bu
noktada Türkiye’ye daha çok anlayış göstermeliydi” diyen Alkan, Ankara’nın
AB’ye neden kızdığını şöyle açıklıyor:
“Türkiye AB’nin çifte standartlarından bıkmış ve yılmış bir
tavır sergiliyor ki, bu tavır kamuoyunda doğru bulunuyor. Vize muafiyeti Türk
hükümetince çok önemli çünkü ancak bununla Türkiye kamuoyu AB'ye üyelik
konusunda yeniden motive edilebilecekti. Ancak AB’den gelen çelişkili
açıklamalar Türkiye kamuoyunda büyük bir hayal kırıklığı yarattı. Hükümet de
bunun farkında olduğu için en sert açıklamalarla AB’ye yüklenmeye başladı. Tarafların
birbirine yaklaşması için AB’nin daha samimi bir adım atması gerekiyor ki; bu
konuda zaman kaybedilmemesi gerekir. Türkiye’den çok AB’nin atacağı adımların
daha kritik olduğunu söyleyebiliriz.”
©Deutsche Welle Türkçe
Hilal Köylü / Ankara
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.