Pazar günü konu ettiğimiz İPM-Denge Denetleme-Konda
işbirliği ile yürütülen saha çalışması toplumun ruh halini anlamak üzere ilginç
ipuçlarına sahip… Çalışma ‘uyarıcı’ veriler sunmakta. “Devlete karşı sorumluluklarımız
haklarımızdan önce gelir” önermesine net olarak katılmayanlar yüzde 27 iken
katılanlar 52. Toplumun hala edilgen ve devletin manevi hiyerarşisi altında
yaşanan bir vatandaşlık anlayışına sahip olduğu anlaşılıyor. Buradaki 1’e 2
oranının örneğin laik/dindar ya da modern/muhafazakar ayrımına tekabül etiğini
ve laik veya modernlerin külliyen daha ‘hak’ temelli bir vatandaşlığı
savunduklarını söylemek doğru olmaz. Ancak sonraki yazılarda göreceğimiz üzere
bunun ‘bir miktar’ doğru olduğunu ima eden veriler var…
***
Pazar günü konu ettiğimiz İPM-Denge Denetleme-Konda
işbirliği ile yürütülen saha çalışması toplumun ruh halini anlamak üzere ilginç
ipuçlarına sahip. Son yıllarda küreselleşmenin, yükselen gelir ve eğitim
düzeyinin orta sınıfın demokratik normlarını geliştirdiğini, hak ve özgürlükler
açısından daha duyarlı bir toplumsal segment ürettiğini öne sürüyoruz. Ancak bu
araştırma, toplumun geneline gidildiğinde muhafazakarlık ve ataletin gücünü
koruduğunu da teslim etmek zorunda olduğumuzu hatırlatıyor. Ancak bunun bir
nedeni de siyasi ayrışmaları ima eden durumlarda, cevapların muhtemelen aidiyet
hissedilen siyasi tarafı koruma kaygısıyla verilmesi…
Çalışma ‘uyarıcı’ veriler sunmakta. “Devlete karşı sorumluluklarımız
haklarımızdan önce gelir” önermesine net olarak katılmayanlar yüzde 27 iken
katılanlar 52. Toplumun hala edilgen ve devletin manevi hiyerarşisi altında
yaşanan bir vatandaşlık anlayışına sahip olduğu anlaşılıyor. Buradaki 1’e 2
oranının örneğin laik/dindar ya da modern/muhafazakar ayrımına tekabül etiğini
ve laik veya modernlerin külliyen daha ‘hak’ temelli bir vatandaşlığı
savunduklarını söylemek doğru olmaz. Ancak sonraki yazılarda göreceğimiz üzere
bunun ‘bir miktar’ doğru olduğunu ima eden veriler var…
***
Genele dönersek, “Türkiye’de bir yazarın yazdığı roman,
şiir veya köşe yazısı nedeniyle gözaltına alınmasına nasıl tepki verirsiniz?”
sorusuna verilebilecek yanıtlar arasında ‘pasif’ nitelikte iki şık bulunuyor:
‘hiçbir şey yapmam’ ve ‘ben böyle şeylerle ilgilenmem’… Türkiye genelinde bu
iki yanıtın toplamı yüzde 69. Görüşülen kişilerin yüzde 19’u başkalarının
inisiyatif almaları durumunda itiraz eylemine katılabileceklerini söylerken,
yüzde 12’si de proaktif tavır sergileyeceklerini beyan etmişler. Son iki oranın
biraz abartılı olabileceğini aklımızda tutalım. Çünkü psikolojik açıdan bunlar
daha kolay yanıtlar. ‘Hiçbir şey’ yapmayacağını söyleyebilmek ise o denli kolay
olmayabilir. Buna rağmen çıkan yüzde 69 oranı, toplumun en azından belirli
siyasallaşmış konularda ‘özellikle’ duyarsız olabileceğini ortaya koyuyor.
Daha temel bir gözlem Türkiye toplumunun hak ve
özgürlükler açısından yüzeysel olduğunu, normatif alanda kendisini ‘beğeneceği’
bir pozisyon savunurken, bu pozisyonun gerektirdiği tutumları sergilemeye pek
hevesli olmadığını ortaya koyuyor. Örneğin “İyi vatandaş olmak için farklı
düşüncelere sahip olanları anlamak önemlidir” cümlesine katılanların oranı
yüzde 91. Ancak yukarda zikredilen ‘gözaltına alınan yazar’ önermesi ile
karşılaştığında, bu grubun yüzde 67’sinin konuyu önemsemediğini görüyoruz.
Benzer bir biçimde “Devlet vatandaşlarını tercihlerinden ötürü maruz
kalabilecekleri ayrımcılığa ve saldırılara karşı korumakla yükümlüdür” cümlesi
de yüzde 87 onay almış. Ne var ki, bu grubun da ‘gözaltına alınan yazar’la
ilgili hassasiyeti fazla değil. Yüzde 69’u konu ile ilgilenmediklerini
söylemiş…
***
Anlaşılan o ki Türkiye toplumu ilkesel planda neyin
‘doğru’ olduğunu gayet iyi bilmekle birlikte, bu bilgisini somut olarak kendi
hayatının parçası olacak bir tutuma dönüştürmeye istekli değil. Demokratlık
hala başkasından beklenen bir tutum… Biz kendi tavrımızı sergilerken
kültürümüzü ve ideolojimizi önemseyip ona öncelik veriyoruz. Ama başkalarının
tavrının evrensel ilkelere uygun olması gerektiğini söylemekten de hoşlanıyor
ve muhtemelen ne denli demokrat olduğumuza dair buradan kendimize pay
çıkarıyoruz. Kendini aldatma sonuçta insani bir duygu… Ama bu tutarsızlığı
normalleştirdiğimiz ölçüde aslında ilkesizliğe teslim oluyoruz ve tabi siyaset
de bundan nasibini alıyor.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.