TÜRK SPORUNDA ERMENİLER

Ermeniler ,Osmanlı'nın  sosyal,ticaret,diplomasi,kültürel  hayatının gelişmesindeki katkıların  yanında ,Türk spor hayatının gelişmesinde ve yaygınlaşmasında  da  önemli  katkılarda bulunmuşlardır. Osmanlı'nın batılılaşma dönemine girmesiyle başlayan hızla değişme ve gelişme süreci Osmanlı hayatının her alanında olduğu gibi Spor alanında da görülmeye  başladı:Ülkenin  büyük  kentlerinde Spor klüpleri ve dernekler kurulmaya başladı:Spordaki bu gelişmeye Osmanlı Ermenilerinin önemli katkıları oldu. Osmanlı toplumunda Spor kavramının henüz yerleşmediği yıllarında iki Osmanlı Ermenisi Vahram Papazyan ve Mıgırdiç Mıgıryan  atletizm  dalında Türkiye'i 1912 yılında Stockolm  Olimpiyatlarda   temsil ederek ,Osmanlı'yı ilk defa dünya spor kamuoyuna tanıttılar.

Rupen Semerciyan ,Türkiye'de basketbol sporunun sevilmesine önemli katkılarda bulunmuş,1930 yıllarında basketbol takımı kurmuş ve takımın antrenörlüğunü  üstlenerek  Türkiye'nin ilk basketbol antrenörü olmuştur: Rupen Semerciyan daha sonraları Türk Basketbol Milli takımında görev almış,basketbol milli takımın ilk milli maçını antrenörlüğünü yapmıştır: İlk milli maçta  rakibini 42-12 sayılarla  yenen Türk Basketbol Milli takımına 1936 yılında Berlin Olimpiyatlarına katılma hakkı kazandırmıştır:

Vahram Şirinyan 1930 yılında Atina'da Uluslararası Tenis şampiyonasında çiftlerde Sedat Berkoğlu ile birlikte Türkiye'yi büyük bir başarıyla temsil etmişlerdir:

Hrant Arevyan-Kris Uncuyan çifti 1939-1949 yılları arasında teniste Türkiye şampiyonluğu ünvanlarını  başarıyla korumuşlardır:

1970 yılında Vartan Tetikçibaşı ''En İyi Türk Raket'' ünvanını alma başarısını göstemiştir:

Harutyun Artan 1937 Bükreş,1939 Belgrad ve Atina , Zareh Kalpakcıyan 1938 Belgrad Olimpiyatlarında koşu dalında ,1940 yılında Hagop Yavruyan Balkan Olimpiyatlarında üç adım atlamada milli formayı giyerek  Türkiye'yi temsil etmişlerdir:

1946 yılında boks sporuna başalayan boks  duayeni Garbis Zakaryan,Türk  boks sporuna büyük  katkıları olmuş,milli formayı şerefle taşımış,boks dünyasında  Türkiye'yi üstün başarıyla temsil etmiş,ünlü Türk Boksör Cemal kamacıyı  yetiştirmiştir: 

1950 yılında Levon Cıknavoryan Türkiye Golf şampiyonu olmuş,Türk Golf sporun gelişmesine emek vermiştir ,1957 yılında  Türkiye Halter Milli takımında yer alan Sarkis Güllap ,Türk Halter sporun yaygınlaşması için çaba harcamıştır:

Jirayr Ohanyan Çakır, Türkiye santranç federasyon başkanlığı görevinde bulunmuş ,Türkiye'ye santrançı sevdirmiş,Uluslararası santranç hakemi ünvanını almış,santranç dünyasında Türkiye'yi temsil etmiş,dünya santranç olimpiyatlarının şeref konuğu  olmuştur:

Linda Ohanyan Çakır,Jirayr Ohanyan Çakır'ın kızı olan Linda Türkiye'nin ilk kadın santranç şampiyonu ve aynı zamanda ilk kadın milli santrançısıdır:

Varak Poharyan,Türkiye'de ilk olarak ''Futbol Nasıl Oynanır'' adlı kitabı yazmiştır:

1953 yılında Garbis İstanbullu (Tenekeci Garbis) Türk A Milli takım formasını giymiş,Zürih'te yapılan bir milli maçta ,mükkemel iki gol atarak Türk Milli Futbol Takımının galibiyetini sağlamıştır:Vefa ve Taksim futbol takımlarında futbol oynayan  Corc Papazyan 1958 yılında genç milli olmuş,şerefle milli formayı taşımıştır:

Taksimspor ve Galatasaray futbol takımlarında forma giyen Varujan Arslanyan ve Yervant Balcı Sarıyerli Garo Hamamcıoğlu, Gençlerbirliği futbol takımında top koşturan Dirani Şenon,Bolusporlu Minas ve ayrıca Küçük Garbis gibi ünlü isimlerden sonra Türkiye Ermenileri Türk futbol sahalarında ünlü  kramponlar  yetiştirmedi,ancak  son zamanlarda Ermeni gençlerinin  daha çok basketbol,atletizm, tenis ve diğer popüler spor dallarına yöneldikleri ve başarılı dereceler aldıkları görülmektedir:

OLİMİYAT OYUNLARINDA  TÜRKİYE'NİN

İLK SPORCULARI.

VAHRAM  PAPAZYAN

 1892 yılında İstanbul'da doğan Vahram Papazyan,zamanın ünlü amerikan koleji  Robert Kolej mezunudur,genç yaşlarında spora başlayan Vahram Papazyan,1912 yılında  Stokholm Yaz Olimpiyatlarında 800 m. ve  1500 m.erkeklerde  koşu dallarına katılarak ,Türkiye'yi  Olimpiyat Oyunlarında temsil eden ilk 3 sporcudan biri olmuştur.

MIGIRDİÇ  MIGIRYAN.

1882 yılında İstanbul'da doğmuştur,atlet Vahram Papazyanla Robert Kolejden sınıf arkadaşı olmuştur,  Vahram Papazyan ile birlikte 1912 Stokholm Yaz Olimpiyatlarına atletizm dalında katılarak Türkiye'yi Olimpiyat oyunlarında temsil eden ilk 3 sporcudan biri olmuştur.

Mıgırdiç Mıgıryan Olimpiyat oyunlarında Gülle Atma,Disk Atma,Pentatlon,Dekatlon ,Bisiklet dallarında   başarılı olmuştur.

Türkiye'yi Olimpiyatlarda temsil eden ilk 3 sporcudan diğeri ise Rum Aleko dur:

TÜRK   MİLLİ   FUTBOL  TAKIMIN 

GOLCU   FUTBOLCUSU .

1953 Yılında Milli Takımın İsviçre Milli Takımı 2-1Yendiği Maçın Golleri Atan Futbolcu

TENEKECİ GARBİS(1927-1994)

Garbis İstanbulluoğlu 1927 yılında İstanbul-Kadırga'da doğdu,futbola doğduğu semtin takımında Kadırgasporda başladı,futbol hayatına Vefa ve Taksimspor takımlarında devam etti:Babası tenekecilik yaptığından arkadaşları ve futbolseverler onu  ''Tenekeci Garbis'' olarak tanıdı:1952-1953 yılları arasında 5 kez Türk Milli Futbol takımının formasını giydi ,1952 yılında 5-1 kaybedilen İsviçre maçının şeref sayısını ve 1953 yılında İsviçre ile yapılan rövanş maçında ise 2 gol kaydederek Türkiye Futbol Milli takımının galibiyetinde pay sahibi oldu:1994 yılında vefat eden Garbis İstanbulluğlu'nun mezarı Şişli Ermeni mezarlığındadır:

GENÇ MİLLİ  FUTBOLCU

CORC PAPAZYAN

1934 yılında doğan Corc(Georg) Papazyan ,Şişlispor,Taksimspor,Vefa klüplerinde futbol oynamış,1958 yılında Türkiye Genç Milli futbol takımı formasını giymiştir:

TÜRKİYE'NİN İLK PROFESYONEL MİLLİ BOKSÖRÜ

ALTIN KALPLİ  ELDİVEN

GARBİS ZAKARYAN

1930 yılında İstanbul'un Taksim semtinde doğan Garbis Zakaryan boks sporuna 16 yaşında  Beyoğluspor'da başladı,daha sonra boksa Galatasaray takımında devam etti,ünlü boksör Kalust Çarkcıyan'ın öğrencisi oldu,1948,1949,1950 yıllarında İstanbul ve Türkiye boks şampiyonu oldu. 1964 yılında , sikletinde Orta Doğu boks şampiyonu ünvanını aldı.Türk boksun duayeni olan Garbis Zakaryan yaptığı 200 den fazla boks müsabakasından  yanlızca 8 ini kaybetti.1950 yılında profesyonel oldu ilk maçını Cezayirli boksör Ali Amran ile yaptı berabere kaldı.Ünlü eldiven ,otoriteler tarafından Türkiye'nin en teknik boksörü olarak tanınır: Garbis Zakaryan 1966 yılında boksu bıraktı,Türkiye boks Federasyonunda boks antranörü olarak görev yaptı,Türk boksuna, başta ünlü boksör Cemal Kamacı olmak üzere birçok boksör yetiştirdi:

Garbis Zakaryan'ın hayatı , ''Altın Kalpli Eldeven'' adlıyla  kitap haline getirildi,kitabı Aram Kuran ve Ender Aktoğu hazırladılar:

86 yaşında olan altın kalpli eldiven mütevazi bir hayat yaşamaktadır.

TÜRKİYE'NİN  ÜNLÜ  SPOR SPİKERİ

               ARMAN TALAY

                  (1938-1998)

1938 yılında Ankara'da ,Yozgatlı bir ermeni aileden doğan Arman Talay,1955 yılında muhabir-gazeteci olarak basın hayatına atıldı,daha sonraları Türk sporunda maç spikeri olarak ün kazandı ve Türkiye'nin ilk ermeni maç spikeri oldu.

Türkiye Spor Yazarları Derneği  ve Spor Klübü Ankara şubesi başkanlığı  görevinde bulundu :1968 yılında TRT Spor Haberleri Müdürlüğünde muhabir olarak çalıştı. İlk yurt dışı naklen yayınını 1972 yılında Münih  Olimpiyatlarının açılışında gerçekleştirdi .

1998 yılında vefat eden Arman Talay'ın mezarı Ankara Cebeci mezarlığındadır.

Dr.med.Sarkis Adam

Kaynak:Ermeni Portreleri

            Şoğagat Yıllığı -Arşag Feruhan 1973

           Kültür ve Spor--Bolsays News

          Wıkıpedıe--Serbest Ansiklopedie