Ayşe Polat’ın, Van’daki Ermeni mirasının izlerini süren,
1915’in gerçeklerini bölgenin bugünkü yerlilerinin anlatılarında arayan
belgeseli ‘Ötekiler’ 35. İstanbul Film Festivali kapsamında gösteriliyor.
Yönetmenle, belgeselin yapım sürecini ve ‘yüzleşme’yi konuştuk… Belgeselin göze
çarpan ilk tespiti, Türkiye’nin ‘ötekileri’ haline gelen Kürtlerin, Ermenilere
yönelik ötekileştiren bakışı. Yapım, ismini de buradan alıyor. Polat’ın
kamerasını doğrulttuğu köylülerin anlattıkları hikâyeler kimi zaman tokat gibi
çarpıyor yüze. Biri “Keşke daha çok Ermeni öldürülseydi” diye hayıflanırken,
diğeri çocukken dinlediği olayların dehşetiyle sarsılıyor. “Bu tür anlatılarla
karşılaşmak sizin için sürpriz oldu mu?” diye sorduğumuzda, Polat, “Ben zaten
onu arıyordum” diyor: “Geçmişi hatırlayan insanları arıyordum, çünkü burada
kolektif bir travma yaşanmış. Üzerinde konuşulmazsa, bu travma nesiller boyu
sürer…“İnsanlar henüz bu geçmişle yüzleşmemiş. Olaylar hâlâ tabu, saklı.
Kimileri kendini mağdur konumunda görüyor, korktuğu için konuşmuyor. Diğer
taraftan, geçmişin izleri her yerde, halk bunlarla yaşıyor. Bu, toplumun değil
devletin suçu. Soykırımı konuşmazsak sağlıklı bir toplum olamayız, aynı şeyler
tekrar yaşanabilir.
